คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2475

หนี้อย่างไรขอหักกลบลบกันได้ ที่ดิน,ขายฝากสองต่อ ผู้ขายฝากเดิมไถ่ถอนโดยไม่มีภาระติดพัน วิธีพิจารณาแพ่ง คำพิพากษาที่กล่าวว่าให้คู่ความไถ่ถอนการขายฝากภายใน 1 เดือนไม่ได้ หมายความว่าให้ที่หลุดเป็นสิทธิแก่ผู้รับซื้อฝาก

เดิม ม.จำเลยขายฝากที่พิพาทไว้แก่ อ. จำเลย แล้ว อ. นำไปขายฝากไว้แก่โจทก์อีกต่อหนึ่ง ต่อมา ม.ฟ้องขอไถ่ที่นี้จาก อ. ศาลตัดสินให้ ม. แล อ.จัดการไถ่กันภายใน ๑ เดือน แลให้ อ. เสียค่าธรรมเนียมแทน ม. ด้วย ม.ยื่นคำร้องขอหักหนี้ค่าธรรมเนียมกับหนี้ที่รับโอนจากเจ้าหนี้ของ อ. เมื่อหักกันแล้ว อ.กลับเป็นลูกหนี้ ม.อีก ๑๐๓ บาทเศษ ม.จึงขอให้ศาลถือเหมือนว่าได้มีการไถ่นากันแล้ว ครั้นครบกำหนด ๑ เดือนที่ศาลตัดสินให้ ม.ไถ่นา อ.ยื่นคำร้องว่า ม.ไม่ไถ่นาตามกำหนดที่นาหลุดเป็นสิทธิแก่ อ.แล้ว ขอรับสัญญาขายฝากคืนแต่ศาลไม่อนุญาต ต่อมาศาลสั่งในเรื่องหักกลบลบหนี้ให้ ม.ฟ้องเป็นคดีต่างหาก บัดนี้โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยไถ่นาพิพาท ศาลเดิมเห็นว่า ม.ไม่ไถ่ที่นาใน ๑ เดือนที่หลุดเป็นสิทธิแก่ อ. แล้ว จึงให้ อ.ไถ่ที่จากโจทก์ ระวางอุทธรณ์ศาลตัดสินให้ ม.ชนะคดีที่ขอหักกลบลบหนี้ แลคดีถึงที่สุดแค่นี้ ศาลอุทธรณ์เห็นว่า ม.ควรได้ที่คืนโดยปราศจากภาระติดพัน จึงตัดสินให้ยกฟ้องโจทก์ที่ฟ้อง ม.เสีย ศาลฎีกาเห็นว่าจะฟังว่าที่นาตกเป็นสิทธิแก่ อ.ตามโจทก์เถียงไม่ได้ เพราะคำพิพากษาไม่มีคำว่าให้นาเป็นสิทธิแก่ อ. เมื่อ ม.ไม่ไถ่ อ.จะกลับไปอาศัยสัญญาขายฝากเดิมไม่ได้ อ.มีสิทธิแต่จะเรียกเงินค่าไถ่อย่างเดียว แลการโอนหนี้แลหักกลบลบหนี้ระวาง ม.กับ อ. เป็นการสำเร็จบริบูรณ์แล้ว ก็ถือได้ว่า ม.ไถ่นารายพิพากทจาก อ.แล้ว แต่วัน ม.ขอหักหนี้ จึงตัดสินยืนตามศาลอุทธรณ์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 944/2475 หลวงสิทธิเทพการ โจทก์ นายมาก อินทแสน นายเอี่ยม จำเลย