⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง › มาตรา 159

มาตรา 159 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

ภาค ๑ บททั่วไป · ลักษณะ ๖ คำพิพากษาและคำสั่ง
มาตรา ๑๕๙ ถ้าปรากฏต่อศาลว่า บุคคลผู้ฟ้องหรือต่อสู้ความอย่างคนอนาถานั้นมีทรัพย์สินพอจะเสียค่าฤชาธรรมเนียมได้ โดยมีอยู่แล้วในเวลาที่มีคำขอฟ้องหรือต่อสู้ความอย่างคนอนาถาก็ดี หรือมีขึ้นภายหลัง ก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดีก็ดี ให้ศาลมีคำสั่ง ให้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินเช่นว่านั้นทั้งหมดหรือแต่บางส่วน ไว้รอคำวินิจฉัยชี้ขาดในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม ในกรณีเช่นว่านี้ ถ้าศาลเห็นว่า ค่าฤชาธรรมเนียมจะเป็นพับแก่คู่ความทั้งสองฝ่าย ให้ศาลมีคำสั่งให้เอาชำระค่าฤชาธรรมเนียมที่ผู้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาได้ยกเว้นจากทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัดดังที่กล่าวไว้ในวรรคแรก ตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร ถ้าศาลเห็นว่า คู่ความอีกฝ่ายหนึ่งจะต้องชำระค่าฤชาธรรมเนียมทั้งหมดหรือแต่บางส่วนแทนผู้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถา ให้ศาลมีคำสั่งให้คู่ความฝ่ายนั้นชำระค่าฤชาธรรมเนียมต่อศาลในนามของผู้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถา แต่ถ้าคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งนั้นไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ให้ศาลเอาชำระค่าฤชาธรรมเนียมนั้นจากทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัดดังที่กล่าวไว้ในวรรคแรก ตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร ถ้าศาลเห็นว่า ผู้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาจะต้องชำระค่าฤชาธรรมเนียมทั้งหมดหรือแต่บางส่วน แทนคู่ความอีกฝ่ายหนึ่ง ให้ศาลมีคำสั่งให้เอาชำระค่าฤชาธรรมเนียมนั้นจากทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัดดังที่กล่าวไว้ในวรรคแรก ส่วนค่าฤชาธรรมเนียมที่ผู้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาได้ยกเว้นนั้น ให้เอาชำระจากทรัพย์ที่เหลือ ถ้าหากมี ตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร

สรุปมาตรา 159 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรานี้กำหนดผลเมื่อปรากฏว่าผู้ฟ้องหรือต่อสู้ความอย่างคนอนาถามีทรัพย์สินพอจะเสียค่าฤชาธรรมเนียมได้ ไม่ว่าจะมีอยู่แล้วในเวลาที่มีคำขอหรือมีขึ้นภายหลังก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี ให้ศาลมีคำสั่งยึดหรืออายัดทรัพย์สินนั้นทั้งหมดหรือบางส่วนไว้รอคำวินิจฉัยชี้ขาดในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม ถ้าศาลเห็นว่าค่าฤชาธรรมเนียมจะเป็นพับแก่คู่ความทั้งสองฝ่าย ให้เอาชำระค่าฤชาธรรมเนียมที่ได้ยกเว้นไปจากทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัดตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร ถ้าเห็นว่าคู่ความอีกฝ่ายต้องชำระแทน ให้สั่งฝ่ายนั้นชำระต่อศาลในนามของผู้ฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถา และถ้าไม่ปฏิบัติตามคำสั่งก็ให้เอาชำระจากทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัดไว้

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 159 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 159

พบ 4 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2486–2527) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 2639-2640/2518 🤖 ย่อโดย AI- ฎีกาที่โต้แย้งข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายโดยไม่มีเหตุผลอันชัดแจ้ง ต้องห้ามตามกฎหมาย - ศาลอุทธรณ์มีอำนาจสั่งในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียมได้เอง โดยไม่จำต้องมีคำขอจากคู่ความ - หาก…ฎีกาที่ 1067/2527 🤖 ย่อโดย AIการพิจารณาว่าบุคคลใดเป็นคนอนาถาหรือไม่ ต้องพิจารณาจากทรัพย์สินและรายได้ที่มีอยู่จริง ณ เวลาที่ยื่นคำร้อง โดยไม่คำนึงถึงภาระหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต…ฎีกาที่ 679/2486 🤖 ย่อโดย AIการยื่นคำร้องขอว่าความอย่างคนอนาถาภายในกำหนดอายุความอุทธรณ์ ย่อมมีผลให้ศาลรับอุทธรณ์ไว้พิจารณาได้ แม้ภายหลังจะเสียค่าธรรมเนียมเกินกำหนดอายุความก็ตาม…ฎีกาที่ 956/2504 🤖 ย่อโดย AIศาลมีอำนาจเปลี่ยนแปลง แก้ไข หรือเพิกถอนคำสั่งที่เคยสั่งไปแล้วได้ หากเห็นว่าไม่เหมาะสม เพื่อให้การพิจารณาเป็นไปโดยเที่ยงธรรมและเหมาะสม…

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 159

ได้รับอนุญาตฟ้องอย่างคนอนาถาแล้วภายหลังมีทรัพย์สินจะเป็นอย่างไร

ศาลมีคำสั่งให้ยึดหรืออายัดทรัพย์สินนั้นทั้งหมดหรือบางส่วนไว้รอคำวินิจฉัยชี้ขาดในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม

นับทรัพย์สินที่มีตั้งแต่เมื่อใด

ทั้งที่มีอยู่แล้วในเวลาที่มีคำขอ และที่มีขึ้นภายหลังก่อนศาลวินิจฉัยชี้ขาดคดี

ถ้าอีกฝ่ายต้องรับผิดค่าฤชาธรรมเนียมแต่ไม่จ่ายล่ะ

ให้ศาลเอาชำระค่าฤชาธรรมเนียมนั้นจากทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัดไว้ตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 155มาตรา 156มาตรา 157มาตรา 158มาตรา 160มาตรา 161มาตรา 162มาตรา 163

↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง