⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง › มาตรา 295

มาตรา 295 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

ภาค ๔ วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาและการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง · ลักษณะ ๒ การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง
มาตรา ๒๙๕ ในกรณีที่คำบังคับ หมายบังคับคดี หรือคำสั่งศาลในชั้นบังคับคดีบกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนกฎหมาย เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมจำเป็นจะต้องเพิกถอนหรือแก้ไขคำบังคับ หมายบังคับคดี หรือคำสั่งดังกล่าวนั้น เมื่อศาลเห็นสมควรไม่ว่าในเวลาใดก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลง หรือเมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีรายงานต่อศาล หรือเมื่อเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดีซึ่งต้องเสียหายเพราะเหตุดังกล่าว ยื่นคำร้องต่อศาล ให้ศาลมีอำนาจสั่งเพิกถอนหรือแก้ไขคำบังคับ หมายบังคับคดี หรือคำสั่งดังกล่าวทั้งหมดหรือบางส่วน หรือมีคำสั่งอย่างใดตามที่ศาลเห็นสมควรภายใต้บังคับมาตรา ๓๓๑ วรรคสาม ถ้าเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ดำเนินการบังคับคดีบกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนกฎหมาย เมื่อศาลเห็นสมควรไม่ว่าในเวลาใดก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลงหรือเมื่อเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดีซึ่งต้องเสียหายเพราะเหตุดังกล่าว ยื่นคำร้องต่อศาล ให้ศาลมีอำนาจสั่งเพิกถอนหรือแก้ไขกระบวนวิธีการบังคับคดีทั้งปวงหรือวิธีการบังคับใด ๆ โดยเฉพาะหรือมีคำสั่งกำหนดวิธีการอย่างใดแก่เจ้าพนักงานบังคับคดีตามที่ศาลเห็นสมควรการยื่นคำร้องตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสองอาจกระทำได้ไม่ว่าในเวลาใดก่อนการบังคับคดีได้เสร็จลง แต่ต้องไม่ช้ากว่าสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ทราบข้อความหรือพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้างนั้น ทั้งนี้ ผู้ยื่นคำร้องต้องมิได้ดำเนินการอันใดขึ้นใหม่หลังจากได้ทราบเรื่องบกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนกฎหมายนั้นแล้ว หรือต้องมิได้ให้สัตยาบันแก่การกระทำนั้น และในกรณีเช่นว่านี้ผู้ยื่นคำร้องจะขอต่อศาลในขณะเดียวกันนั้นให้มีคำสั่งงดการบังคับคดีไว้ในระหว่างวินิจฉัยชี้ขาดก็ได้เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ให้ถือว่าการบังคับคดีได้เสร็จลงเมื่อได้มีการดำเนินการดังต่อไปนี้ (๑) ในกรณีที่คำบังคับกำหนดให้ส่งทรัพย์สิน กระทำการ หรืองดเว้นกระทำการอย่างใดเมื่อได้มีการปฏิบัติตามคำบังคับที่ให้ส่งทรัพย์สิน กระทำการ หรืองดเว้นกระทำการอย่างนั้นแล้ว แต่ถ้าการปฏิบัติตามคำบังคับดังกล่าวอาจแยกเป็นส่วน ๆ ได้ เมื่อได้มีการปฏิบัติตามคำบังคับในส่วนใดแล้ว ให้ถือว่าการบังคับคดีได้เสร็จลงเฉพาะในส่วนนั้น (๒) ในกรณีที่คำบังคับกำหนดให้ใช้เงิน เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้จ่ายเงินตามมาตรา๓๓๙ มาตรา ๓๔๐ มาตรา ๓๔๒ มาตรา ๓๔๓ หรือมาตรา ๓๔๔ แล้วแต่กรณี แล้ว แต่ถ้าทรัพย์สินที่ถูกบังคับคดีมีหลายรายการ เมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้จ่ายเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์สินรายการใดแล้ว ให้ถือว่าการบังคับคดีได้เสร็จลงเฉพาะทรัพย์สินรายการนั้นในการยื่นคำร้องต่อศาลตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง หากมีพยานหลักฐานเบื้องต้นแสดงว่าคำร้องนั้นไม่มีมูลและยื่นเข้ามาเพื่อประวิงให้ชักช้า ศาลมีอำนาจสั่งให้ผู้ยื่นคำร้องวางเงินหรือหาประกันต่อศาลตามจำนวนและภายในระยะเวลาที่ศาลเห็นสมควรเพื่อเป็นประกันการชำระค่าสินไหมทดแทนแก่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาหรือบุคคลนั้นสำหรับความเสียหายที่อาจได้รับจากการยื่นคำร้องนั้น ถ้าผู้ยื่นคำร้องไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาล ให้ศาลมีคำสั่งยกคำร้องนั้นเสีย ส่วนเงินหรือประกันที่วางไว้ต่อศาลดังกล่าว เมื่อศาลเห็นว่าไม่มีความจำเป็นต่อไป จะสั่งคืนหรือยกเลิกประกันนั้นก็ได้ คำสั่งของศาลที่ออกตามความในวรรคนี้ให้เป็นที่สุดในกรณีที่ศาลได้มีคำสั่งยกคำร้องที่ยื่นไว้ตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง ถ้าบุคคลที่ได้รับความเสียหายเนื่องจากการยื่นคำร้องดังกล่าวเห็นว่าคำร้องนั้นไม่มีมูลและยื่นเข้ามาเพื่อประวิงให้ชักช้าบุคคลดังกล่าวอาจยื่นคำร้องต่อศาลภายในสามสิบวันนับแต่วันที่มีคำสั่งยกคำร้อง เพื่อขอให้ศาลสั่งให้ผู้ยื่นคำร้องนั้นชดใช้ค่าสินไหมทดแทน ในกรณีเช่นว่านี้ ให้ศาลมีอำนาจสั่งให้แยกการพิจารณาเป็นสำนวนต่างหากจากคดีเดิม และเมื่อศาลไต่สวนแล้วเห็นว่าคำร้องนั้นฟังได้ ให้ศาลมีคำสั่งให้ผู้ยื่นคำร้องนั้นชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่บุคคลที่ได้รับความเสียหายดังกล่าวตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร ถ้าผู้ยื่นคำร้องนั้นไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาล บุคคลที่ได้รับความเสียหายอาจร้องขอให้ศาลบังคับคดีแก่ผู้ยื่นคำร้องนั้นเสมือนหนึ่งว่าเป็นลูกหนี้ตามคำพิพากษา

สรุปมาตรา 295 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

ให้ศาลมีอำนาจเพิกถอนหรือแก้ไขคำบังคับ หมายบังคับคดี หรือคำสั่งในชั้นบังคับคดีที่บกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนกฎหมาย รวมถึงเพิกถอนหรือแก้ไขกระบวนวิธีการบังคับคดีของเจ้าพนักงานบังคับคดี โดยยื่นคำร้องได้ก่อนการบังคับคดีเสร็จลง แต่ต้องไม่ช้ากว่าสิบห้าวันนับแต่วันที่ทราบข้อความหรือพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้าง และผู้ยื่นต้องมิได้ดำเนินการใหม่หรือให้สัตยาบันแก่การกระทำนั้น

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): แหล่งข้อมูลทางการ ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 295 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 295

พบ 101 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2491–2568) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 788/2567 🤖 ย่อโดย AIเมื่อศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดแล้ว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แต่ผู้เดียวมีอำนาจจัดการและจำหน่ายทรัพย์สินของลูกหนี้ และห้ามมิให้ลูกหนี้กระทำการใด ๆ เกี่ยวกับทรัพย์สินหรือก…ฎีกาที่ 3230/2560 🤖 ย่อโดย AIการที่เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์สินของลูกหนี้เพื่อบังคับตามคำพิพากษาที่ยังมีผลผูกพันอยู่ เป็นการกระทำโดยชอบด้วยกฎหมาย แม้ต่อมาคำพิพากษาจ…ฎีกาที่ 3183/2541 🤖 ย่อโดย AIการที่ศาลจะออกหมายบังคับคดีอายัดทรัพย์สินของจำเลยได้นั้น ต้องพิจารณาว่าจำเลยได้จัดการแบ่งทรัพย์มรดกให้แก่ทายาทโดยชอบแล้วหรือไม่ หากจำเลยได้จัดการแบ่งทรัพย์มรดกให้แก่ทายาท…ฎีกาที่ 261/2546 🤖 ย่อโดย AIเมื่อมีลูกหนี้ร่วมกันหลายคน เจ้าหนี้มีสิทธิเลือกบังคับให้ลูกหนี้คนใดคนหนึ่งชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนก็ได้ การที่เจ้าหนี้ใช้สิทธิบังคับคดีกับลูกหนี้คนหนึ่งแล้วขอถอนการบัง…ฎีกาที่ 822/2501 🤖 ย่อโดย AIเมื่อศาลพิพากษาให้จำเลยเลือกปฏิบัติตามคำพิพากษาอย่างใดอย่างหนึ่งได้ จำเลยย่อมมีสิทธิเลือกปฏิบัติตามคำพิพากษาลำดับใดก็ได้ แต่หากคำพิพากษาให้จำเลยเลือกปฏิบัติตามคำพิพากษาอย…ฎีกาที่ 5437/2567 🤖 ย่อโดย AIการขายทอดตลาดที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มิได้ระบุเงื่อนไขการเข้าเสนอราคาให้ชัดแจ้งว่าผู้เข้าเสนอราคาที่เป็นผู้มีสิทธิขอหักส่วนได้ใช้แทนนั้นต้องเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิเหนือ…ฎีกาที่ 2424/2516 🤖 ย่อโดย AIข้อตกลงตามสัญญาประนีประนอมยอมความที่ให้สิทธิแก่คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งในการบังคับให้อีกฝ่ายหนึ่งปฏิบัติตามข้อตกลงนั้น ศาลจะบังคับให้ปฏิบัติตามได้เฉพาะข้อตกลงที่กฎหมายกำหนดให้บั…ฎีกาที่ 38/2516 🤖 ย่อโดย AIคำพิพากษาคดีอาญาว่าจำเลยเบิกความเท็จ ไม่ทำให้คำพิพากษาคดีแพ่งที่ถึงที่สุดแล้วต้องสิ้นผลไป และการที่เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาขอให้บังคับคดีแก่ลูกหนี้ แม้ภายหลังจะถูกพิพากษาว่าเ…

ดูคำพิพากษาทั้งหมด 101 คดีที่อ้างมาตรา 295 →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 295

การบังคับคดีผิดพลาด ขอให้ศาลเพิกถอนได้ไหม

ได้ครับ ศาลมีอำนาจสั่งเพิกถอนหรือแก้ไขคำบังคับ หมายบังคับคดี หรือคำสั่งที่บกพร่อง ผิดพลาด หรือฝ่าฝืนกฎหมาย ทั้งหมดหรือบางส่วน

ใครมีสิทธิยื่นคำร้องคัดค้านการบังคับคดี

เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดีซึ่งต้องเสียหายเพราะเหตุดังกล่าว

ต้องยื่นคำร้องภายในกี่วัน

ยื่นได้ก่อนการบังคับคดีเสร็จลง แต่ต้องไม่ช้ากว่าสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ทราบข้อความหรือพฤติการณ์อันเป็นมูลแห่งข้ออ้าง

การบังคับคดีถือว่าเสร็จลงเมื่อใด

กรณีให้ส่งทรัพย์สิน กระทำการ หรืองดเว้นกระทำการ คือเมื่อได้ปฏิบัติตามคำบังคับแล้ว ส่วนกรณีให้ใช้เงิน คือเมื่อเจ้าพนักงานบังคับคดีได้จ่ายเงินตามที่กฎหมายกำหนดแล้ว

ยื่นคำร้องประวิงคดีมีผลเสียอย่างไร

ศาลอาจสั่งให้วางเงินหรือหาประกัน และถ้าไม่ปฏิบัติตามให้ยกคำร้อง ทั้งผู้เสียหายยังยื่นขอให้ศาลสั่งชดใช้ค่าสินไหมทดแทนได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่มีคำสั่งยกคำร้อง

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 291มาตรา 292มาตรา 293มาตรา 294มาตรา 296มาตรา 297มาตรา 298มาตรา 299

↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง