มาตรานี้วางหลักภาระการพิสูจน์ในคดีแพ่ง โดยถ้าคู่ความฝ่ายใดกล่าวอ้างข้อเท็จจริงใด ๆ เพื่อสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตน ให้หน้าที่นำสืบข้อเท็จจริงนั้นตกอยู่แก่คู่ความฝ่ายที่กล่าวอ้าง แต่มีข้อยกเว้นคือ คู่ความไม่ต้องพิสูจน์ข้อเท็จจริงซึ่งเป็นที่รู้กันอยู่ทั่วไป หรือซึ่งไม่อาจโต้แย้งได้ หรือซึ่งศาลเห็นว่าคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งได้รับแล้ว และถ้ามีข้อสันนิษฐานไว้ในกฎหมายเป็นคุณแก่คู่ความฝ่ายใด ฝ่ายนั้นต้องพิสูจน์แต่เพียงว่าตนได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขแห่งการที่ตนจะได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐานนั้นครบถ้วนแล้ว
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 84 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณพบ 1,240 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2473–2567) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 21/2536 🤖 ย่อโดย AIค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาทรัพย์สินของโจทก์ เช่น ค่าทำความสะอาดสระว่ายน้ำและค่ากำจัดปลวก ถือเป็นประโยชน์ที่เกิดแก่ทรัพย์สินของโจทก์ ไม่ใช่ประโยชน์ที่พนักงานได้รับโดยตรงที่…ฎีกาที่ 3134/2529 🤖 ย่อโดย AIการฟ้องเรียกค่าที่ได้ส่งมอบของ ทำของ หรือค่าดูแลกิจการของผู้อื่นตามมาตรา 165 (1) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จะมีอายุความ 2 ปี เฉพาะกรณีที่เจ้าหนี้ได้ส่งมอบของหรือผลงา…ฎีกาที่ 1878/2519 🤖 ย่อโดย AIภาระการพิสูจน์ในการโต้แย้งการประเมินภาษีเงินได้เป็นของโจทก์ หากโจทก์ไม่สามารถนำสืบหักล้างการประเมินได้ การประเมินนั้นย่อมถือว่าถูกต้อง. การที่เจ้าพนักงานประเมินจะเรียกบุ…ฎีกาที่ 1169-1170/2509 🤖 ย่อโดย AI1. เมื่อเกิดอุบัติเหตุรถยนต์ชนกัน ศาลสันนิษฐานว่ารถยนต์ที่แล่นอยู่ทางขวาเป็นฝ่ายผิด และผู้ขับขี่รถยนต์คันดังกล่าวมีหน้าที่นำสืบหักล้างข้อสันนิษฐานนี้ 2. การกระทำของลูกจ้า…ฎีกาที่ 475/2537 🤖 ย่อโดย AI- ภาระการพิสูจน์ว่าสิทธิบัตรสมบูรณ์หรือไม่ตกแก่ผู้ขอให้เพิกถอนสิทธิบัตร แต่หากทั้งสองฝ่ายได้นำพยานหลักฐานเข้าสืบแล้ว ศาลจะพิจารณาจากพยานหลักฐานทั้งหมดโดยไม่คำนึงถึงลำดับก…ฎีกาที่ 502/2490 🤖 ย่อโดย AI1. กฎหมายบัญญัติหลักเกณฑ์บางประการแทนการแสดงเจตนาของคู่สัญญาเมื่อไม่ได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น 2. การขอให้ศาลวินิจฉัยว่าการกระทำเป็นการฝ่าฝืนสัญญาหรือไม่นั้น เป็นการวิน…ฎีกาที่ 13853/2556 🤖 ย่อโดย AIเมื่อมีประเด็นว่าคดีใดอยู่ในอำนาจศาลใด ให้ประธานศาลฎีกาวินิจฉัย หากคู่ความมิได้ยกประเด็นดังกล่าวขึ้นกล่าวอ้างก่อนศาลมีคำพิพากษา ถือว่าให้สัตยาบันและไม่มีสิทธิยกขึ้นอุทธรณ…ฎีกาที่ 36/2521 🤖 ย่อโดย AI* สัญญาเช่าช่วงเหมืองแร่ไม่ตกเป็นโมฆะและพ้นวิสัย แม้จะมีการห้ามรับช่วงทำเหมืองตามกฎหมาย แต่สามารถขออนุญาตจากรัฐมนตรีได้ * ผู้เป็นหุ้นส่วนผู้ทำสัญญาให้เช่าช่วงทำเหมือง…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 1,240 คดีที่อ้างมาตรา 84 →
คู่ความฝ่ายที่กล่าวอ้างข้อเท็จจริงเพื่อสนับสนุนคำฟ้องหรือคำให้การของตน
มี คือข้อเท็จจริงซึ่งเป็นที่รู้กันอยู่ทั่วไป ซึ่งไม่อาจโต้แย้งได้ หรือซึ่งศาลเห็นว่าคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งได้รับแล้ว
พิสูจน์แต่เพียงว่าตนได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขแห่งการที่ตนจะได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐานนั้นครบถ้วนแล้ว
↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26