มาตรา 54 พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์
หมวด ๓ การใช้ลิขสิทธิ์ในพฤติการณ์พิเศษ
มาตรา ๕๔ ผู้มีสัญชาติไทยซึ่งประสงค์จะขออนุญาตใช้ลิขสิทธิ์ในงานที่มีการเผยแพร่ต่อสาธารณชนในรูปของสิ่งพิมพ์หรืออย่างอื่นที่คล้ายคลึงกันตามพระราชบัญญัตินี้ เพื่อประโยชน์ในการเรียนการสอน หรือค้นคว้า ที่มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อหากำไรอาจยื่นคำขอต่ออธิบดี
โดยแสดงหลักฐานว่าผู้ขอได้ขออนุญาตใช้ลิขสิทธิ์ในการจัดทำคำแปลเป็นภาษาไทย หรือทำซ้ำสำเนางานที่ได้เคยจัดพิมพ์งานแปลเป็นภาษาไทยดังกล่าวจากเจ้าของลิขสิทธิ์ แต่ได้รับการปฏิเสธหรือเมื่อได้ใช้เวลาอันสมควรแล้วแต่ตกลงกันไม่ได้ ถ้าปรากฏว่าในขณะที่ยื่นคำขอดังกล่าว (๑)
เจ้าของลิขสิทธิ์มิได้จัดทำหรืออนุญาตให้ผู้ใดจัดทำคำแปลเป็นภาษาไทยของงานดังกล่าวออกทำการโฆษณาภายในสามปีหลังจากที่ได้มีการโฆษณางานเป็นครั้งแรก หรือ (๒) เจ้าของลิขสิทธิ์ได้จัดพิมพ์คำแปลงานของตนเป็นภาษาไทยออกทำการโฆษณา
ซึ่งเมื่อพ้นกำหนดสามปีหลังจากที่ได้จัดพิมพ์คำแปลงานดังกล่าวครั้งสุดท้ายไม่มีการจัดพิมพ์คำแปลงานนั้นอีกและไม่มีสำเนาคำแปลงานดังกล่าวในท้องตลาด การขออนุญาตตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขดังต่อไปนี้ (๑) การขออนุญาตตามวรรคหนึ่ง ห้ามมิให้อธิบดีมีคำสั่งอนุญาต หากระยะเวลาตามวรรคหนึ่ง
(๑) หรือ (๒) สิ้นสุดลงไม่เกินหกเดือน (๒) ในกรณีที่อธิบดีมีคำสั่งอนุญาต ให้ผู้ได้รับอนุญาตมีสิทธิแต่เพียงผู้เดียวในการจัดทำคำแปลหรือจัดพิมพ์คำแปลงานที่ได้รับอนุญาตดังกล่าว และในกรณีที่ระยะเวลาในหนังสืออนุญาตยังไม่สิ้นสุดลงหรือสิ้นสุดยังไม่เกินหกเดือน
ห้ามมิให้อธิบดีอนุญาตให้บุคคลอื่นจัดทำคำแปลเป็นภาษาไทยในงานลิขสิทธิ์เดียวกันนั้นอีก (๓) ห้ามมิให้ผู้ได้รับอนุญาตโอนสิทธิที่ได้รับอนุญาตให้แก่บุคคลอื่น (๔) ถ้าเจ้าของลิขสิทธิ์หรือผู้ได้รับอนุญาตให้ใช้สิทธิของเจ้าของลิขสิทธิ์แสดงต่ออธิบดีว่าตนได้จัดทำคำแปลเป็นภาษาไทย
หรือจัดพิมพ์คำแปลงานดังกล่าวเป็นภาษาไทย โดยมีเนื้อหาเหมือนกันกับสิ่งพิมพ์ที่ได้รับอนุญาตตามมาตรา ๕๕ และจำหน่ายสิ่งพิมพ์นั้นในราคาที่เหมาะสมโดยเปรียบเทียบกับงานอื่นในลักษณะเดียวกันที่จำหน่ายในประเทศไทย ให้อธิบดีมีคำสั่งว่าหนังสืออนุญาตที่ออกให้แก่ผู้ได้รับอนุญาตเป็นอันสิ้นสุดลง
และแจ้งให้ผู้ได้รับอนุญาตทราบถึงคำสั่งดังกล่าวโดยไม่ชักช้า สำเนาสิ่งพิมพ์ที่จัดทำหรือจัดพิมพ์ขึ้นก่อนที่อธิบดีมีคำสั่งให้หนังสืออนุญาตสิ้นสุดลง ผู้ได้รับอนุญาตมีสิทธิที่จะจำหน่ายสำเนาดังกล่าวจนกว่าจะหมดสิ้นไป (๕)
ห้ามมิให้ผู้ได้รับอนุญาตส่งออกไปนอกราชอาณาจักรซึ่งสำเนาสิ่งพิมพ์ที่ได้รับอนุญาตให้จัดแปลหรือจัดทำเป็นภาษาไทยดังกล่าว เว้นแต่จะเข้าเงื่อนไขดังต่อไปนี้ (ก) ผู้รับที่อยู่ต่างประเทศเป็นบุคคลสัญชาติไทย (ข) สิ่งพิมพ์ดังกล่าวใช้เพื่อวัตถุประสงค์ในการเรียน การสอน หรือค้นคว้า (ค)
การส่งสิ่งพิมพ์ดังกล่าวจะต้องไม่เป็นไปเพื่อการค้า และ (ง) ประเทศที่สิ่งพิมพ์ถูกส่งไปดังกล่าวจะต้องอนุญาตให้ประเทศไทยส่งหรือแจกจ่ายสิ่งพิมพ์ดังกล่าวในประเทศนั้น
สรุปมาตรา 54 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI
มาตรานี้เปิดช่องให้ผู้มีสัญชาติไทยขออนุญาตใช้ลิขสิทธิ์เพื่อการเรียนการสอนหรือค้นคว้าที่มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อหากำไร โดยยื่นคำขอต่ออธิบดีพร้อมแสดงหลักฐานว่าได้ขออนุญาตจัดทำคำแปลเป็นภาษาไทยหรือทำซ้ำสำเนางานแปลจากเจ้าของลิขสิทธิ์แล้วแต่ได้รับการปฏิเสธ หรือใช้เวลาอันสมควรแล้วตกลงกันไม่ได้ ทั้งนี้ต้องปรากฏว่าในขณะยื่นคำขอ เจ้าของลิขสิทธิ์มิได้จัดทำหรืออนุญาตให้จัดทำคำแปลภาษาไทยออกโฆษณาภายในสามปีหลังการโฆษณางานครั้งแรก หรือได้จัดพิมพ์คำแปลแล้วแต่เมื่อพ้นสามปีหลังการจัดพิมพ์ครั้งสุดท้ายไม่มีการจัดพิมพ์อีกและไม่มีสำเนาในท้องตลาด
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 54 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 54
อยากแปลหนังสือต่างประเทศเพื่อการเรียนการสอนทำได้อย่างไร
ผู้มีสัญชาติไทยอาจยื่นคำขอต่ออธิบดีเพื่อขออนุญาตใช้ลิขสิทธิ์ โดยต้องแสดงหลักฐานว่าได้ขออนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์แล้วแต่ถูกปฏิเสธหรือตกลงกันไม่ได้
เงื่อนไขเรื่องเวลาคืออะไร
เจ้าของลิขสิทธิ์ไม่ได้จัดทำหรืออนุญาตให้จัดทำคำแปลภาษาไทยออกโฆษณาภายในสามปีหลังโฆษณาครั้งแรก หรือพ้นสามปีหลังจัดพิมพ์คำแปลครั้งสุดท้ายแล้วไม่มีการจัดพิมพ์อีกและไม่มีสำเนาในท้องตลาด
ต้องเป็นการใช้เพื่ออะไร
เพื่อประโยชน์ในการเรียนการสอนหรือค้นคว้าที่มิได้มีวัตถุประสงค์เพื่อหากำไร
มาตราใกล้เคียง
↑ ดูพ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26
⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง