คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5122/2533

เครื่องจักรกลไก เครื่องกระทำหรือเครื่องกำเนิดสินค้าที่ติดตั้ง ต้องติดตั้งในโรงเรือนและต้องเป็นส่วนควบอันสำคัญจึงจะได้รับประโยชน์ตามมาตรา 13 แห่ง พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ.2475 เครื่องจักรผสมคอนกรีตไม่ใช่โรงเรือน เป็นเพียงสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น แม้จะติดตั้งเครื่องจักรกลไกเพื่อใช้ในการอุตสาหกรรมผลิตคอนกรีตผสมเสร็จก็ไม่มีกฎหมายบัญญัติให้ลดค่ารายปีลงเหลือหนึ่งในสามก่อนคำนวณภาษี อาคารสำนักงานแม้จะใช้เป็นที่ควบคุมการทำงานของเครื่องจักรผสมคอนกรีตโดยผ่านสวิตช์บอร์ดซึ่งติดอยู่ที่อาคาร แต่การผลิตคอนกรีตผสมเสร็จ ความสำคัญอยู่ที่เครื่องจักรผสมคอนกรีต ฉะนั้นแม้สวิตซ์บอร์ดจะเป็นส่วนควบของโรงเรือนอันเป็นสำนักงานก็หาเป็นส่วนควบที่สำคัญเพื่อใช้ดำเนินการอุตสาหกรรมของโจทก์ไม่

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้รับใบแจ้งรายการประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดิน(ภ.ร.ด.๘) ประจำปี พ.ศ.๒๕๓๐ จากเจ้าพนักงานเก็บภาษีเขตบางขุนเทียนของจำเลยที่ ๑โจทก์ไม่เห็นพ้องด้วย จึงได้ยื่นคำร้องต่อผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร จำเลยที่ ๒ ขอให้พิจารณาการประเมินสำหรับโรงเรือนรายการที่ ๑ ที่ ๒ ใหม่ ต่อมาโจทก์ได้รับใบแจ้งคำชี้ขาด(ภ.ร.ด.๑๑) โจทก์เห็นว่าการประเมินและคำชี้ขาดดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้เพิกถอนการประเมินและคำชี้ขาดดังกล่าวกับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนเงินภาษีโรงเรือน ๑๑,๐๗๓.๓๓ บาทพร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ ๗.๕ ต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยทั้งสองจะชำระเงินให้โจทก์เสร็จ จำเลยทั้งสองให้การว่า การประเมินภาษีโรงเรือนและที่ดินของเจ้าพนักงานถูกต้องแล้ว ขอให้ยกฟ้อง ศาลภาษีอากรกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า เครื่องจักรผสมคอนกรีตของโจทก์มีลักษณะติดตรึงตราถาวรกับพื้นดิน เป็นการติดตั้งเครื่องจักรกลไกอันเป็นส่วนควบที่สำคัญเพื่อใช้ในการอุตสาหกรรม สำหรับอาคารสำนักงานก็มีแผงสวิตช์บอร์ดตั้งอยู่สำหรับคอยควบคุมการทำงานของเครื่องจักรผสมคอนกรีต ถือได้ว่าแผงสวิตช์บอร์ดเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องจักร โจทก์ย่อมมีสิทธิได้รับการลดหย่อนค่ารายปีลงหนึ่งในสามของค่ารายปีของทรัพย์สินนั้น ตาม พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดินพ.ศ.๒๔๗๕ มาตรา ๑๓ พิพากษาให้เพิกถอนการประเมินของจำเลยที่ ๑ ตามแบบแจ้งรายการประเมินภาษี ประจำปีภาษี ๒๕๓๐ เล่มที่ ๗ เลขที่ ๗ ลงวันที่ ๔ พฤษภาคม ๒๕๓๐ เฉพาะโรงเรือนรายการที่ ๑และที่ ๒ กับเพิกถอนคำชี้ขาดของจำเลยที่ ๒ ตามใบแจ้งคำชี้ขาด เล่มที่ ๙ เลขที่ ๓ ลงวันที่ ๑๐ตุลาคม ๒๕๓๑ ให้จำเลยที่ ๑ คืนเงิน ๑๑,๐๗๓.๓๓ บาท แก่โจทก์ภายในกำหนด ๓ เดือน นับแต่วันที่มีคำพิพากษาถึงที่สุด มิฉะนั้นให้จำเลยที่ ๑ เสียดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี ในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันครบ ๓ เดือน นับจากวันที่มีคำพิพากษาถึงที่สุดเป็นต้นไปจนกว่าจำเลยที่ ๑ จะชำระเงินเสร็จให้โจทก์ จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากร ฟังข้อเท็จจริงว่า บริษัทโจทก์ดำเนินธุรกิจผลิตคอนกรีตผสมเสร็จส่งให้ลูกค้าโดยใช้เครื่องจักรรายการที่ ๒ ผสมคอนกรีตซึ่งติดตรึงตรากับพื้นดิน ในการผลิตภายใต้การควบคุมของพนักงานของโจทก์ซึ่งอยู่ในอาคารสำนักงานโรงเรือนรายการที่ ๑ ติดตั้งสวิตช์บอร์ดไว้เพื่อการนี้ และวินิจฉัยว่าพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดินพุทธศักราช ๒๔๗๕ มาตรา ๑๓ บัญญัติว่า "ถ้าเจ้าของโรงเรือนใดติดตั้งส่วนควบที่สำคัญมีลักษณะเป็นเครื่องจักรกลไก เครื่องกระทำหรือเครื่องกำเนิดสินค้า เพื่อใช้ดำเนินการอุตสาหกรรม...ฯลฯขึ้นในโรงเรือนนั้น ๆ ในการประเมินท่านให้ลดค่ารายปีลงเหลือหนึ่งในสาม...ฯลฯ" ตามนี้จะเห็นว่าเครื่องจักรกลไก เครื่องกระทำหรือเครื่องกำเนิดสินค้าที่ติดตั้งนั้น ต้องติดตั้งในโรงเรือน และต้องเป็นส่วนควบอันสำคัญจึงจะได้รับประโยชน์ตามมาตรานี้ แต่ตามข้อเท็จจริงปรากฏว่า เครื่องจักรผสมคอนกรีตของโจทก์ติดตรึงตราถาวรกับพื้นดิน ไม่ได้ติดตั้งในโรงเรือน จึงไม่มีข้อพิจารณาว่าโรงเรือนได้ติดตั้งเครื่องจักรผสมคอนกรีตเป็นส่วนสำคัญหรือไม่ และหากจะพิจารณาว่า เครื่องจักรผสมคอนกรีตของโจทก์เป็นโรงเรือนเสียเอง เครื่องจักรผสมคอนกรีตของโจทก์ก็ไม่ใช่โรงเรือน เป็นเพียงสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น ๆ เท่านั้น ดังนี้แม้โจทก์จะติดตั้งเครื่องจักรกลไก เพื่อใช้ในการอุตสาหกรรมผลิตคอนกรีตผสมเสร็จ ก็ไม่มีกฎหมายบัญญัติให้ลดค่ารายปีลงเหลือหนึ่งในสามก่อนคำนวณภาษี ส่วนโรงเรือนรายการที่ ๑ อาคารสำนักงาน แม้จะใช้เป็นที่ควบคุมการทำงานของเครื่องจักรผสมคอนกรีตโดยผ่านสวิตช์บอร์ดซึ่งติดอยู่ที่อาคารนั้นก็เห็นได้ว่า การผลิตคอนกรีตผสมเสร็จ ความสำคัญอยู่ที่เครื่องจักรผสมคอนกรีต ฉะนั้นสวิตช์บอร์ดแม้จะเป็นส่วนควบของโรงเรือนอันเป็นสำนักงานก็หาใช่เป็นส่วนควบที่สำคัญเพื่อใช้ดำเนินการอุตสาหกรรมของโจทก์ไม่ การประเมินภาษีโรงเรือนสำหรับสำนักงานจึงลดค่ารายปีสำหรับโรงเรือนนั้นรวมทั้งสวิตช์บอร์ดลงเหลือหนึ่งในสาม ก่อนคิดภาษีโรงเรือนดังที่โจทก์ฟ้องไม่ได้ พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5122/2533 บริษัทผลิตภัณฑ์และวัตถุก่อสร้าง จำกัด โจทก์ กรุงเทพมหานคร กับพวก จำเลย