⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง › มาตรา 3

มาตรา 3 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

ภาค ๔ วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาและการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง · ลักษณะ ๒ การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง

ℹ️ เอกสารต้นทางรวมกฎหมายหลายฉบับไว้ด้วยกัน จึงมีมาตรา 3 มากกว่าหนึ่งฉบับ — ด้านล่างแยกตามฉบับให้แล้ว โดยเรียงฉบับหลักไว้ก่อน

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ฉบับหลัก
มาตรา ๓ เพื่อประโยชน์ในการเสนอคำฟ้อง (๑) ในกรณีที่มูลคดีเกิดขึ้นในเรือไทยหรืออากาศยานไทยที่อยู่นอกราชอาณาจักร ให้ศาลแพ่งเป็นศาลที่มีเขตอำนาจ (๒) ในกรณีที่จำเลยไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักร (ก) ถ้าจำเลยเคยมีภูมิลำเนาอยู่ ณ ที่ใดในราชอาณาจักรภายในกำหนดสองปีก่อนวันที่มีการเสนอคำฟ้อง ให้ถือว่าที่นั้นเป็นภูมิลำเนาของจำเลย (ข) ถ้าจำเลยประกอบหรือเคยประกอบกิจการทั้งหมดหรือแต่บางส่วนในราชอาณาจักรไม่ว่าโดยตนเองหรือตัวแทน หรือโดยมีบุคคลหนึ่งบุคคลใดเป็นผู้ติดต่อในการประกอบกิจการนั้นในราชอาณาจักร ให้ถือว่าสถานที่ที่ใช้หรือเคยใช้ประกอบกิจการหรือติดต่อดังกล่าว หรือสถานที่อันเป็นถิ่นที่อยู่ของตัวแทนหรือของผู้ติดต่อในวันที่มีการเสนอคำฟ้องหรือภายในกำหนดสองปีก่อนนั้น เป็นภูมิลำเนาของจำเลย
บทบัญญัติอีกฉบับในเอกสารต้นทางเดียวกัน (ไม่ปรากฏชื่อฉบับ)
มาตรา ๓ ให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งตามที่ได้ตราไว้ต่อท้ายพระราชบัญญัตินี้ ตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๗๘ เป็นต้นไป บทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้ให้ใช้ในศาลทั่วไปตลอดราชอาณาจักร ยกเว้นแต่ในศาลพิเศษที่มีข้อบังคับสำหรับศาลนั้น และถ้ามีกฎหมายให้ใช้ธรรมเนียมประเพณีหรือกฎหมายทางศาสนาในศาลใด ให้ศาลนั้นยกธรรมเนียมประเพณีหรือกฎหมายนั้น ๆ มาใช้แทนบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ เว้นแต่คู่ความจะได้ตกลงกันให้ใช้ประมวลกฎหมายนี้ บทบัญญัติในประมวลกฎหมายนี้ ให้ใช้บังคับแก่คดีความทั้งปวงซึ่งค้างชำระอยู่ในศาลเมื่อวันใช้ประมวลกฎหมายนี้ หรือที่ได้ยื่นต่อศาลภายหลังวันนั้น ไม่ว่ามูลคดีจะได้เกิดขึ้นก่อนหรือหลังวันใช้นั้น
บทบัญญัติอีกฉบับในเอกสารต้นทางเดียวกัน (ไม่ปรากฏชื่อฉบับ)
มาตรา ๓ นามประเทศนี้ให้เรียกว่า ประเทศไทย และบทแห่งรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายอื่นใด ซึ่งใช้คำว่า สยาม ให้ใช้คำว่า ไทย แทน พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉะบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๗

สรุปมาตรา 3 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรา 3 กำหนดให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งนี้ทั่วราชอาณาจักรตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2478 รวมถึงคดีที่ค้างอยู่ในศาลหรือยื่นเข้ามาใหม่ โดยมีข้อยกเว้นสำหรับศาลพิเศษหรือกรณีที่มีกฎหมายให้ใช้ธรรมเนียมประเพณีหรือกฎหมายศาสนา นอกจากนี้ยังกำหนดเขตอำนาจศาลแพ่งสำหรับคดีที่เกิดในเรือหรือเครื่องบินไทยนอกราชอาณาจักร และกำหนดภูมิลำเนาของจำเลยที่ไม่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรเพื่อประโยชน์ในการฟ้องคดี

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 3 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 3

พบ 43 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2465–2551) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 993/2472 🤖 ย่อโดย AI1. ผู้รับโอนทรัพย์จากผู้ล้มละลายโดยสุจริตแต่ยังมิได้เสียสินจ้าง ยังไม่ครบกำหนด 2 ปี จะยกเอาการโอนนั้นขึ้นต่อสู้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ได้ แต่หากได้เสียสินจ้างแล้ว ย่อ…ฎีกาที่ 6405/2538 🤖 ย่อโดย AI1. ผู้ขนส่งมีหน้าที่นำสืบว่าสินค้าเสียหายเพราะเหตุสุดวิสัยตามกฎหมาย 2. การเกิดพายุและคลื่นใหญ่ระหว่างการขนส่งสินค้าทางทะเล ไม่ถือเป็นเหตุสุดวิสัย เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่ามี…ฎีกาที่ 4277/2540 🤖 ย่อโดย AIผู้ขนส่งอื่นตาม พ.ร.บ. การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มาตรา 3 วรรคสอง หมายถึง ผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำการขนส่งของตามสัญญารับขนของทางทะเล หรือผู้ที่ผู้ขนส่งอื่นได้มอบหมายช่ว…ฎีกาที่ 447/2521 🤖 ย่อโดย AIการส่งมอบสินค้าโดยไม่เวนคืนใบตราส่งให้แก่ผู้รับตราส่งหรือผู้ทรงใบตราส่ง เป็นการส่งมอบที่ไม่ชอบและผิดสัญญา ตัวแทนที่มีภูมิลำเนาในประเทศย่อมต้องรับผิดตามสัญญารับขนแต่ลำพัง…ฎีกาที่ 4580/2542 🤖 ย่อโดย AIหากจำเลยไม่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักร แต่ประกอบหรือเคยประกอบกิจการในราชอาณาจักร หรือมีผู้ติดต่อในการประกอบกิจการในราชอาณาจักร สถานที่ที่ใช้ประกอบกิจการหรือติดต่อดังกล่าว หร…ฎีกาที่ 739/2503 🤖 ย่อโดย AI* การฟ้องคดีที่จำเลยแต่ละคนกระทำการละเมิดโดยลำพัง ไม่สามารถรวมฟ้องจำเลยทุกคนในคดีเดียวกันได้ ต้องแยกฟ้องเป็นรายสำนวน * ในคดีที่โจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยออกจากที่พิพาท แม้จ…ฎีกาที่ 87/2479 🤖 ย่อโดย AI* ผู้จัดการห้างหุ้นส่วนสามัญไม่จดทะเบียนมีอำนาจทำนิติกรรมแทนห้างหุ้นส่วน และผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนสามารถร่วมกันเป็นโจทก์ฟ้องคดีแทนห้างหุ้นส่วนได้ * การฟ้องคดีในมูลหนี้ร…ฎีกาที่ 3185/2551 🤖 ย่อโดย AIการส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องตั้งต้นคดีแก่จำเลยที่ 1 ณ สถานที่อันเป็นถิ่นที่อยู่หรือสำนักทำการงานของจำเลยที่ 2 ซึ่งไม่ใช่ตัวแทนของจำเลยที่ 1 ถือว่าไม่ชอบด้วยกฎหมาย และมีผ…

ดูคำพิพากษาทั้งหมด 43 คดีที่อ้างมาตรา 3 →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 3

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งนี้เริ่มใช้เมื่อไหร่และใช้ที่ไหนบ้าง

เริ่มใช้ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2478 และใช้ในศาลทั่วไปทั่วราชอาณาจักร

ถ้ามีกฎหมายให้ใช้ธรรมเนียมประเพณีหรือกฎหมายศาสนา จะใช้ประมวลกฎหมายนี้ได้หรือไม่

ศาลจะใช้ธรรมเนียมประเพณีหรือกฎหมายศาสนานั้นแทนประมวลกฎหมายนี้ได้ เว้นแต่คู่ความจะตกลงกันให้ใช้ประมวลกฎหมายนี้

คดีที่เกิดขึ้นนอกประเทศไทย เช่น บนเรือหรือเครื่องบินไทย จะฟ้องที่ศาลไหน

ศาลแพ่งเป็นศาลที่มีเขตอำนาจในการพิจารณาคดีนั้น

ถ้าจำเลยไม่มีภูมิลำเนาในประเทศไทย จะฟ้องคดีได้อย่างไร

สามารถถือเอาสถานที่ที่จำเลยเคยมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรภายใน 2 ปีก่อนฟ้อง หรือสถานที่ที่จำเลยเคยประกอบกิจการหรือมีผู้ติดต่อในราชอาณาจักรเป็นภูมิลำเนาของจำเลยได้

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 1มาตรา 2มาตรา 4มาตรา 5มาตรา 6มาตรา 7

↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง