⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง › มาตรา 90

มาตรา 90 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

ภาค ๑ บททั่วไป · ลักษณะ ๕ พยานหลักฐาน
มาตรา ๙๐ ให้คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานเพื่อสนับสนุนข้ออ้างหรือข้อเถียงของตนตามมาตรา ๘๘ วรรคหนึ่ง ยื่นต่อศาลและส่งให้คู่ความฝ่ายอื่นซึ่งสำเนาเอกสารนั้นก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน ในกรณีที่คู่ความฝ่ายใดยื่นคำแถลงหรือคำร้องขออนุญาตอ้างอิงเอกสารเป็นพยานหลักฐานตามมาตรา ๘๘ วรรคสองหรือวรรคสาม ให้ยื่นต่อศาลและส่งให้คู่ความฝ่ายอื่นซึ่งสำเนาเอกสารนั้นพร้อมกับการยื่นคำแถลงหรือคำร้องดังกล่าว เว้นแต่ศาลจะอนุญาตให้ยื่นสำเนาเอกสารภายหลังเมื่อมีเหตุอันสมควร คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงพยานหลักฐานไม่ต้องยื่นสำเนาเอกสารต่อศาล และไม่ต้องส่งสำเนาเอกสารให้คู่ความฝ่ายอื่นในกรณีดังต่อไปนี้ (๑) เมื่อคู่ความฝ่ายใดอ้างอิงเอกสารเป็นชุดซึ่งคู่ความฝ่ายอื่นทราบดีอยู่แล้วหรือสามารถตรวจตราให้ทราบได้โดยง่ายถึงความมีอยู่และความแท้จริงแห่งเอกสารนั้น เช่น จดหมายโต้ตอบระหว่างคู่ความในคดี หรือสมุดบัญชีการค้า และสมุดบัญชีของธนาคารหรือเอกสารในสำนวนคดีเรื่องอื่น (๒) เมื่อคู่ความฝ่ายใดอ้างอิงเอกสารฉบับเดียวหรือหลายฉบับที่อยู่ในความครอบครองของคู่ความฝ่ายอื่นหรือของบุคคลภายนอก (๓) ถ้าการคัดสำเนาเอกสารจะทำให้กระบวนพิจารณาล่าช้าเป็นที่เสื่อมเสียแก่คู่ความซึ่งอ้างอิงเอกสารนั้น หรือมีเหตุผลแสดงว่าไม่อาจคัดสำเนาเอกสารให้เสร็จภายในกำหนดเวลาที่ให้ยื่นสำเนาเอกสารนั้น กรณีตาม (๑) หรือ (๓) ให้คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารยื่นคำขอฝ่ายเดียวโดยทำเป็นคำร้องต่อศาล ขออนุญาตงดการยื่นสำเนาเอกสารนั้นและขอยื่นต้นฉบับเอกสารแทน เพื่อให้ศาลหรือคู่ความฝ่ายอื่นตรวจดูตามเงื่อนไขที่ศาลเห็นสมควรกำหนด กรณีตาม (๒) ให้คู่ความฝ่ายที่อ้างอิงเอกสารขอให้ศาลมีคำสั่งเรียกเอกสารนั้นมาจากผู้ครอบครองตามมาตรา ๑๒๓ โดยต้องยื่นคำร้องต่อศาลภายในกำหนดเวลาตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง แล้วแต่กรณี และให้คู่ความฝ่ายนั้นมีหน้าที่ติดตามเพื่อให้ได้เอกสารดังกล่าวมาภายในเวลาที่ศาลกำหนด

สรุปมาตรา 90 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรานี้กำหนดหลักเกณฑ์การยื่นและส่งสำเนาเอกสารที่เป็นพยานหลักฐานในคดี โดยทั่วไปต้องยื่นก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน หรือพร้อมกับการยื่นคำแถลง/คำร้องขออ้างอิงเอกสาร แต่ก็มีข้อยกเว้นที่ไม่ต้องยื่นสำเนาเอกสารในบางกรณี เพื่อให้การดำเนินคดีเป็นไปอย่างยุติธรรมและรวดเร็ว.

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 90 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 90

พบ 162 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2481–2567) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 3536/2560 🤖 ย่อโดย AIการที่คู่ความฝ่ายหนึ่งอ้างส่งเอกสารต่อศาล และคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งมิได้โต้แย้งว่าเอกสารนั้นไม่ใช่เอกสารตามที่อ้าง หรือมิได้โต้แย้งว่าตนมีสิทธิได้รับสำเนาเอกสารนั้น คู่ความฝ…ฎีกาที่ 65/2489 🤖 ย่อโดย AI* จำเลยที่ไม่ได้อุทธรณ์ในประเด็นที่ศาลชั้นต้นชี้ขาดให้ตนแพ้ แต่ได้กล่าวในคำแก้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ต้องยกขึ้นพิจารณาโดยไม่ถือว่าประเด็นนั้นยุตติแล้ว * การสืบพยานบุคคลเพื…ฎีกาที่ 960/2509 🤖 ย่อโดย AI- การที่ศาลรับคำให้การของจำเลยโดยไม่ไต่สวนหรือให้โอกาสคู่ความคัดค้าน หากไม่ทำให้คู่ความฝ่ายใดเสียหายในผลของคดี ก็ไม่เป็นเหตุให้ฎีกาได้ - ข้อโต้แย้งที่มิได้ยกขึ้นว่ากล่าวใ…ฎีกาที่ 443/2516 🤖 ย่อโดย AIการควบบริษัททำให้บริษัทใหม่ได้มาซึ่งสิทธิและความรับผิดชอบของบริษัทเดิม และเข้ามาดำเนินกระบวนพิจารณาแทนได้โดยไม่ต้องฟ้องคดีใหม่ การระบุคู่ความในฟ้อง แม้จะไม่ได้ระบุฐานะให…ฎีกาที่ 625/2484 🤖 ย่อโดย AI* เจ้าหนี้ผู้ฟ้องขอให้เพิกถอนการฉ้อฉล ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา * รัฐบาลมีอำนาจในการถือสิทธิหวงแหนการเก็บรังนกนางแอ่น และมีอำนาจในการทำสัญญาให้ผู้อื่นผูกข…ฎีกาที่ 2956/2525 🤖 ย่อโดย AI1. ศาลมีอำนาจรับฟังพยานหลักฐานที่คู่ความนำสืบ แม้จะไม่ได้ปฏิบัติตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ หากการรับฟังพยานหลักฐานนั้นไม่ทำให้คู่ความอีกฝ่ายเสียเปรียบและเป็นประโยชน์แก่การพิจา…ฎีกาที่ 3493/2535 🤖 ย่อโดย AI* ศาลมีอำนาจรับฟังพยานเอกสารที่โจทก์ส่งให้จำเลยก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า 3 วันตาม ป.วิ.พ. มาตรา 90 หากพยานเอกสารนั้นเป็นพยานหลักฐานอันสำคัญเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดี…ฎีกาที่ 2500/2548 🤖 ย่อโดย AI* ผู้มีส่วนได้เสียสามารถฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งของคณะกรรมการเครื่องหมายการค้าและเพิกถอนการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าได้ โดยไม่จำเป็นต้องฟ้องเจ้าของเครื่องหมายการค้าเป็นจ…

ดูคำพิพากษาทั้งหมด 162 คดีที่อ้างมาตรา 90 →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 90

ถ้าฉันต้องการใช้เอกสารเป็นหลักฐานในศาล ต้องทำอย่างไรบ้าง?

คุณต้องยื่นสำเนาเอกสารนั้นต่อศาลและส่งให้คู่ความฝ่ายอื่นก่อนวันสืบพยานอย่างน้อยเจ็ดวัน หรือพร้อมกับการยื่นคำแถลง/คำร้องขออ้างอิงเอกสาร เว้นแต่ศาลจะอนุญาตให้ยื่นภายหลังเมื่อมีเหตุผลสมควร.

มีกรณีไหนบ้างที่ไม่ต้องส่งสำเนาเอกสารให้คู่ความฝ่ายอื่น?

มีสามกรณีหลัก ได้แก่ เอกสารเป็นชุดที่คู่ความฝ่ายอื่นทราบดีอยู่แล้ว, เอกสารที่อยู่ในความครอบครองของคู่ความฝ่ายอื่นหรือบุคคลภายนอก, หรือการคัดสำเนาจะทำให้กระบวนพิจารณาล่าช้าหรือมีเหตุผลที่คัดสำเนาไม่ได้ทันเวลา.

หากเอกสารที่ต้องการใช้เป็นหลักฐานอยู่ในมือของคู่ความฝ่ายตรงข้ามหรือคนอื่น ฉันต้องทำอย่างไร?

คุณต้องยื่นคำร้องต่อศาลขอให้ศาลมีคำสั่งเรียกเอกสารนั้นมาจากผู้ครอบครองภายในกำหนดเวลาที่ต้องยื่นเอกสาร และมีหน้าที่ติดตามเพื่อให้ได้เอกสารนั้นมาภายในเวลาที่ศาลกำหนด.

ถ้าเอกสารที่อ้างอิงเป็นชุดใหญ่ เช่น สมุดบัญชีธนาคาร ต้องส่งสำเนาทั้งหมดหรือไม่?

ไม่ต้องส่งสำเนาเอกสารในกรณีที่เป็นเอกสารชุดที่คู่ความฝ่ายอื่นทราบดีอยู่แล้วหรือสามารถตรวจสอบได้ง่าย แต่คุณต้องยื่นคำร้องขออนุญาตงดการยื่นสำเนาและขอยื่นต้นฉบับแทน เพื่อให้ศาลหรือคู่ความฝ่ายอื่นตรวจสอบได้.

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 86มาตรา 87มาตรา 88มาตรา 89มาตรา 91มาตรา 92มาตรา 93มาตรา 94

↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง