มาตรานี้กำหนดหลักการพิจารณาคดีในศาลว่าต้องทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลย เว้นแต่จะมีข้อยกเว้น และเมื่อจำเลยมาศาล ศาลจะต้องอ่านฟ้อง อธิบายฟ้อง และถามคำให้การจำเลย หากจำเลยไม่ให้การ ศาลจะบันทึกไว้และดำเนินการพิจารณาต่อไป นอกจากนี้ มาตรา 172 ทวิ ยังระบุถึงกรณีที่ศาลสามารถพิจารณาและสืบพยานลับหลังจำเลยได้ เพื่อให้การพิจารณาเป็นไปโดยไม่ชักช้า
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 172 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณพบ 171 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2479–2566) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 5294/2549 🤖 ย่อโดย AIการสอบสวนผู้เสียหายหรือพยานอายุไม่เกิน 18 ปี โดยไม่จัดให้มีนักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ บุคคลที่เด็กร้องขอ และพนักงานอัยการเข้าร่วม เว้นแต่กรณีจำเป็นเร่งด่วน จะทำให้คำให…ฎีกาที่ 466/2508 🤖 ย่อโดย AIการอ้างข้อเท็จจริงหรือประเด็นใหม่ในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกาที่นอกเหนือจากที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้น ย่อมเป็นการนอกประเด็นและไม่อาจรับวินิจฉัยได้ เมื่อคดีอาญาถึงที่ส…ฎีกาที่ 9525/2544 🤖 ย่อโดย AIในคดีลิขสิทธิ์หรือสิทธิของนักแสดงตาม พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ให้สันนิษฐานว่างานที่ถูกฟ้องร้องเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์หรือสิทธิของนักแสดง และผู้เสียหายเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์…ฎีกาที่ 628/2537 🤖 ย่อโดย AIการที่จำเลยลงชื่อในคำให้การและรายงานกระบวนพิจารณาต่อหน้าศาลเป็นการแสดงเจตนาให้การรับสารภาพด้วยตนเองโดยไม่จำเป็นต้องผ่านทนายความ แม้จำเลยจะให้การรับสารภาพ แต่ศาลมีอำนาจวิ…ฎีกาที่ 5558/2534 🤖 ย่อโดย AI* การที่จำเลยในคดีหนึ่งเบิกความเท็จในฐานะพยาน ย่อมต้องรับผิดฐานเบิกความเท็จ แม้ว่าคำเบิกความนั้นจะเกี่ยวข้องกับการต่อสู้คดีของตนเองก็ตาม * การฟ้องคดีหรือเบิกความอันเป…ฎีกาที่ 1045-1046/2516 🤖 ย่อโดย AIในคดีอุกฉกรรจ์ที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงตั้งแต่สิบปีขึ้นไป หากจำเลยให้การรับสารภาพ ศาลต้องสอบถามจำเลยว่ามีทนายความหรือไม่ หากจำเลยไม่ต้องการทนายความ ศาลจึงจะดำเนินการพิจา…ฎีกาที่ 15147/2551 🤖 ย่อโดย AIการพิจารณาและสืบพยานในคดีอาญาที่จำเลยถูกฟ้องในความผิดซึ่งมีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกินสิบปี จะต้องกระทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลย เว้นแต่ศาลจะอนุญาตให้พิจารณาลับหลังได้ตามเงื่อ…ฎีกาที่ 1442/2495 🤖 ย่อโดย AIถ้อยคำหยาบคายที่ใช้ด่าทอโดยตรงอาจเป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทซึ่งหน้า แต่ถ้อยคำที่กล่าวหาว่าผู้ถูกกล่าวหาประพฤติผิดในกามอนาจาร หรือเป็นหญิงไม่ดี เที่ยวร่วมประเวณีกับคนทั่วไป…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 171 คดีที่อ้างมาตรา 172 →
การพิจารณาและสืบพยานในศาลต้องทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลย เว้นแต่กฎหมายจะบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น เมื่อจำเลยมาศาล ศาลจะอ่านและอธิบายฟ้องให้จำเลยฟัง และถามคำให้การ
หากจำเลยไม่ยอมให้การ ศาลจะจดบันทึกไว้ในรายงานและดำเนินการพิจารณาคดีต่อไป
ศาลสามารถพิจารณาและสืบพยานลับหลังจำเลยได้ในบางกรณี เช่น คดีที่มีอัตราโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินห้าพันบาท เมื่อจำเลยมีทนายและได้รับอนุญาตจากศาล หรือในคดีที่มีจำเลยหลายคนและบางส่วนไม่เกี่ยวข้องกับการสืบพยานนั้น
การพิจารณาและการสืบพยานที่ทำลับหลังจำเลย จะไม่ถูกนำมาใช้เป็นผลเสียหายแก่จำเลยคนนั้น
↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26