⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายอาญา › มาตรา 1

มาตรา 1 ประมวลกฎหมายอาญา

ℹ️ เอกสารต้นทางรวมกฎหมายหลายฉบับไว้ด้วยกัน จึงมีมาตรา 1 มากกว่าหนึ่งฉบับ — ด้านล่างแยกตามฉบับให้แล้ว โดยเรียงฉบับหลักไว้ก่อน

ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับหลัก
มาตรา ๑ ในประมวลกฎหมายนี้ (๑) “โดยทุจริต” หมายความว่า เพื่อแสวงหาประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมายสำหรับตนเองหรือผู้อื่น (๒) “ทางสาธารณ” หมายความว่า ทางบกหรือทางน้ำสำหรับประชาชนใช้ในการจราจร และให้หมายความรวมถึงทางรถไฟและทางรถรางที่มีรถเดิน สำหรับประชาชนโดยสารด้วย (๓) “สาธารณสถาน” หมายความว่า สถานที่ใด ๆ ซึ่งประชาชนมีความชอบธรรมที่จะเข้าไปได้ (๔) “เคหสถาน” หมายความว่า ที่ซึ่งใช้เป็นที่อยู่อาศัย เช่น เรือน โรง เรือ หรือแพ ซึ่งคนอยู่อาศัย และให้หมายความรวมถึงบริเวณของที่ซึ่งใช้เป็นที่อยู่อาศัยนั้นด้วย จะมีรั้วล้อมหรือไม่ก็ตาม (๕) “อาวุธ” หมายความรวมถึงสิ่งซึ่งไม่เป็นอาวุธโดยสภาพ แต่ซึ่งได้ใช้หรือเจตนาจะใช้ประทุษร้ายร่างกายถึงอันตรายสาหัสอย่างอาวุธ (๖) “ใช้กำลังประทุษร้าย” หมายความว่า ทำการประทุษร้ายแก่กายหรือจิตใจของบุคคล ไม่ว่าจะทำด้วยใช้แรงกายภาพหรือด้วยวิธีอื่นใด และให้หมายความรวมถึงการกระทำใด ๆ ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลหนึ่งบุคคลใดอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้ ไม่ว่าจะโดยใช้ยาทำให้มึนเมา สะกดจิตหรือใช้วิธีอื่นใดอันคล้ายคลึงกัน (๗) “เอกสาร” หมายความว่า กระดาษหรือวัตถุอื่นใดซึ่งได้ทำให้ปรากฏความหมายด้วยตัวอักษร ตัวเลข ผังหรือแผนแบบอย่างอื่น จะเป็นโดยวิธีพิมพ์ถ่ายภาพหรือวิธีอื่นอันเป็นหลักฐานแห่งความหมายนั้น (๘) “เอกสารราชการ” หมายความว่า เอกสารซึ่งเจ้าพนักงานได้ทำขึ้นหรือรับรองในหน้าที่ และให้หมายความรวมถึงสำเนาเอกสารนั้น ๆ ที่เจ้าพนักงานได้รับรองในหน้าที่ด้วย (๙) “เอกสารสิทธิ” หมายความว่า เอกสารที่เป็นหลักฐานแห่งการก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวนหรือระงับซึ่งสิทธิ (๑๐) “ลายมือชื่อ” หมายความรวมถึงลายพิมพ์นิ้วมือและเครื่องหมายซึ่งบุคคลลงไว้แทนลายมือชื่อของตน (๑๑) “กลางคืน” หมายความว่า เวลาระหว่างพระอาทิตย์ตกและพระอาทิตย์ขึ้น (๑๒) “คุมขัง” หมายความว่า คุมตัว ควบคุม ขัง กักขังหรือจำคุก (๑๓) “ค่าไถ่” หมายความว่า ทรัพย์สินหรือประโยชน์ที่เรียกเอา หรือให้เพื่อแลกเปลี่ยนเสรีภาพของผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยวหรือผู้ถูกกักขัง (๑๔) “บัตรอิเล็กทรอนิกส์” หมายความว่า (ก) เอกสารหรือวัตถุอื่นใดไม่ว่าจะมีรูปลักษณะใดที่ผู้ออกได้ออกให้แก่ผู้มีสิทธิใช้ ซึ่งจะระบุชื่อหรือไม่ก็ตาม โดยบันทึกข้อมูลหรือรหัสไว้ด้วยการประยุกต์ใช้วิธีการทางอิเล็กตรอน ไฟฟ้า คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือวิธีอื่นใดในลักษณะคล้ายกัน ซึ่งรวมถึงการประยุกต์ใช้วิธีการทางแสงหรือวิธีการทางแม่เหล็กให้ปรากฏความหมายด้วยตัวอักษร ตัวเลข รหัส หมายเลขบัตร หรือสัญลักษณ์อื่นใด ทั้งที่สามารถมองเห็นและมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า (ข) ข้อมูล รหัส หมายเลขบัญชี หมายเลขชุดทางอิเล็กทรอนิกส์หรือเครื่องมือทางตัวเลขใด ๆ ที่ผู้ออกได้ออกให้แก่ผู้มีสิทธิใช้ โดยมิได้มีการออกเอกสารหรือวัตถุอื่นใดให้ แต่มีวิธีการใช้ในทำนองเดียวกับ (ก) หรือ (ค) สิ่งอื่นใดที่ใช้ประกอบกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เพื่อแสดงความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อระบุตัวบุคคลผู้เป็นเจ้าของ (๑๕) “หนังสือเดินทาง”หมายความว่า เอกสารสำคัญประจำตัวไม่ว่าจะมีรูปลักษณะใดที่รัฐบาลไทย รัฐบาลต่างประเทศ หรือองค์การระหว่างประเทศออกให้แก่บุคคลใด เพื่อใช้แสดงตนในการเดินทางระหว่างประเทศ และให้หมายความรวมถึงเอกสารใช้แทนหนังสือเดินทางและแบบหนังสือเดินทางที่ยังไม่ได้กรอกข้อความเกี่ยวกับผู้ถือหนังสือเดินทางด้วย (๑๖) “เจ้าพนักงาน” หมายความว่า บุคคลซึ่งกฎหมายบัญญัติว่าเป็นเจ้าพนักงานหรือได้รับแต่งตั้งตามกฎหมายให้ปฏิบัติหน้าที่ราชการ ไม่ว่าเป็นประจำหรือครั้งคราว และไม่ว่าจะได้รับค่าตอบแทนหรือไม่ (๑๗) “สื่อลามกอนาจารเด็ก” หมายความว่า วัตถุหรือสิ่งที่แสดงให้รู้หรือเห็นถึงการกระทำทางเพศของเด็กหรือกับเด็กซึ่งมีอายุไม่เกินสิบแปดปี โดยรูป เรื่อง หรือลักษณะสามารถสื่อไปในทางลามกอนาจาร ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบของเอกสาร ภาพเขียน ภาพพิมพ์ ภาพระบายสี สิ่งพิมพ์ รูปภาพ ภาพโฆษณา เครื่องหมาย รูปถ่าย ภาพยนตร์ แถบบันทึกเสียง แถบบันทึกภาพ หรือรูปแบบอื่นใดในลักษณะทำนองเดียวกัน และให้หมายความรวมถึงวัตถุหรือสิ่งต่าง ๆ ข้างต้นที่จัดเก็บในระบบคอมพิวเตอร์หรือในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่นที่สามารถแสดงผลให้เข้าใจความหมายได้ (๑๘) “กระทำชำเรา” หมายความว่ากระทำเพื่อสนองความใคร่ของผู้กระทำ โดยการใช้อวัยวะเพศของผู้กระทำล่วงล้ำอวัยวะเพศทวารหนัก หรือช่องปากของผู้อื่น
พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. ๒๔๙๙
มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า “พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ. ๒๔๙๙”

สรุปมาตรา 1 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรานี้เป็นการอธิบายความหมายของคำศัพท์สำคัญต่างๆ ที่ใช้ในประมวลกฎหมายอาญา เพื่อให้เข้าใจตรงกันว่าแต่ละคำมีความหมายอย่างไร เช่น คำว่า 'โดยทุจริต' 'ทางสาธารณะ' 'เคหสถาน' หรือ 'อาวุธ' เป็นต้น ซึ่งเป็นพื้นฐานในการทำความเข้าใจกฎหมายอาญามาตราอื่นๆ

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 1 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 1

พบ 338 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2502–2569) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 630/2569 🤖 ย่อโดย AIระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา มี พ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 30) พ.ศ. 2568 ออกบังคับใช้ โดยมาตรา 3 ให้เพิ่มข้อความต่อไปนี้เป็น (18) ของมาตรา 1 แห่งประมวลกฎหม…ฎีกาที่ 394/2544 🤖 ย่อโดย AI1. สำเนารายงานการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นที่ทำปลอมขึ้นโดยระบุให้จำเลยผู้เดียวมีอำนาจลงลายมือชื่อและประทับตราของบริษัทลงชื่อผูกพันบริษัทเป็นหลักฐานเพื่อระงับสิทธิของโจทก์ร่…ฎีกาที่ 778/2506 🤖 ย่อโดย AI* การบรรยายฟ้องคดีอาญาที่ระบุเจตนาทุจริตและรายการกระทำผิดพอเข้าใจได้ว่าจำเลยมีหน้าที่รับผิดชอบและกระทำผิดนั้น ไม่ถือเป็นฟ้องเคลือบคลุม แม้ไม่ระบุรายละเอียดทั้งหมด * ใ…ฎีกาที่ 1112/2507 🤖 ย่อโดย AI1. การกระทำของเสมียนตราอำเภอที่ยักยอกเงินจากการจำหน่ายพระเครื่องที่ตนเองจำหน่ายไปโดยมิได้รับมอบหมายให้จำหน่ายหรือรักษาเงิน ถือเป็นความผิดฐานยักยอกธรรมดา ไม่ใช่เจ้าพนักงาน…ฎีกาที่ 1107/2509 🤖 ย่อโดย AI1. ใบแต่งทนายความที่ระบุข้อความตามแบบพิมพ์ทั่วไป เป็นเพียงการมอบอำนาจให้ดำเนินกระบวนพิจารณาแทนคู่ความ ไม่ใช่เอกสารสิทธิ 2. การรับรองว่าผู้แต่งทนายเซ็นใบแต่งทนายต่อหน้า เป…ฎีกาที่ 6045/2531 🤖 ย่อโดย AIการข่มขืนใจให้ส่งมอบทรัพย์สินโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่ว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย หากทรัพย์สินนั้นมีราคาเล็กน้อยและไม่มีเจตนาลักทรัพย์ การกระทำนั้นไม่เป็นความผิดฐานชิงทรัพ…ฎีกาที่ 5168/2552 🤖 ย่อโดย AIการปลอมหนังสือมอบอำนาจซึ่งเป็นเอกสารธรรมดาและนำไปใช้ ถือเป็นความผิดฐานปลอมและใช้เอกสารปลอมตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 264 วรรคแรก และมาตรา 268 วรรคแรก ประกอบมาตรา 264 วรรคแ…ฎีกาที่ 831/2532 🤖 ย่อโดย AIการกระทำที่ต่อเนื่องกันในทันใดเพื่อประสงค์จะเอาทรัพย์ของผู้เสียหายเป็นสำคัญ และเป็นเพียงวิธีการเอาทรัพย์ของผู้เสียหายเท่านั้น มิใช่เป็นการใช้กำลังประทุษร้ายผู้เสียหายอันจ…

ดูคำพิพากษาทั้งหมด 338 คดีที่อ้างมาตรา 1 →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 1

คำว่า 'โดยทุจริต' หมายความว่าอย่างไร?

หมายถึง การแสวงหาประโยชน์ที่ตนเองหรือผู้อื่นไม่ควรได้โดยชอบด้วยกฎหมาย

อะไรบ้างที่ถือว่าเป็น 'เคหสถาน' ตามกฎหมาย?

เคหสถานคือที่อยู่อาศัย เช่น เรือน โรง เรือ หรือแพ รวมถึงบริเวณรอบๆ ที่อยู่อาศัยนั้นด้วย ไม่ว่าจะมีการล้อมรั้วหรือไม่ก็ตาม

สิ่งใดบ้างที่ถือว่าเป็น 'อาวุธ' แม้ไม่ใช่โดยสภาพ?

หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่อาวุธโดยธรรมชาติ แต่ถูกนำมาใช้หรือตั้งใจจะใช้ทำร้ายร่างกายผู้อื่นให้เกิดอันตรายสาหัสได้เหมือนอาวุธ

การ 'ใช้กำลังประทุษร้าย' มีความหมายครอบคลุมถึงอะไรบ้าง?

หมายถึงการทำร้ายร่างกายหรือจิตใจ ไม่ว่าจะด้วยแรงกายภาพหรือวิธีอื่นใด รวมถึงการทำให้บุคคลไม่สามารถขัดขืนได้ เช่น การใช้ยาทำให้มึนเมาหรือสะกดจิต

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 2มาตรา 3มาตรา 4มาตรา 5

↑ ดูประมวลกฎหมายอาญาทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง