⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายอาญา › มาตรา 3

มาตรา 3 ประมวลกฎหมายอาญา

มาตรา ๓ ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดไม่ว่าในทางใดเว้นแต่คดีถึงที่สุดแล้ว แต่ในกรณีที่คดีถึงที่สุดแล้วดังต่อไปนี้ (๑) ถ้าผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษ หรือกำลังรับโทษอยู่ และโทษที่กำหนดตามคำพิพากษาหนักกว่าโทษที่กำหนดตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง เมื่อสำนวนความปรากฏแก่ศาลหรือเมื่อผู้กระทำความผิด ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้นั้น ผู้อนุบาลของผู้นั้นหรือพนักงานอัยการร้องขอ ให้ศาลกำหนดโทษเสียใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง ในการที่ศาลจะกำหนดโทษใหม่นี้ ถ้าปรากฏว่า ผู้กระทำความผิดได้รับโทษมาบ้างแล้ว เมื่อได้คำนึงถึงโทษตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง หากเห็นเป็นการสมควร ศาลจะกำหนดโทษน้อยกว่าโทษขั้นต่ำที่กฎหมายที่บัญญัติในภายหลังกำหนดไว้ถ้าหากมีก็ได้ หรือถ้าเห็นว่าโทษที่ผู้กระทำความผิดได้รับมาแล้วเป็นการเพียงพอ ศาลจะปล่อยผู้กระทำความผิดไปก็ได้ (๒) ถ้าศาลพิพากษาให้ประหารชีวิตผู้กระทำความผิดและตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง โทษที่จะลงแก่ผู้กระทำความผิดไม่ถึงประหารชีวิต ให้งดการประหารชีวิตผู้กระทำความผิด และให้ถือว่าโทษประหารชีวิตตามคำพิพากษาได้เปลี่ยนเป็นโทษสูงสุดที่จะพึงลงได้ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง

สรุปมาตรา 3 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรานี้กำหนดว่า หากมีการเปลี่ยนแปลงกฎหมายอาญาไปในทางที่เป็นคุณกับผู้กระทำความผิด ศาลจะต้องใช้กฎหมายที่เป็นคุณนั้น ไม่ว่าคดีจะยังไม่ถึงที่สุด หรือถึงที่สุดแล้วแต่ผู้กระทำความผิดยังไม่ได้รับโทษหรือกำลังรับโทษอยู่ หากโทษตามกฎหมายใหม่เบากว่า ศาลอาจกำหนดโทษใหม่ให้เบาลง หรือปล่อยตัวไปได้ รวมถึงกรณีโทษประหารชีวิตที่เปลี่ยนเป็นโทษที่เบากว่า

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 3 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 3

พบ 441 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2471–2569) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 7746/2568 🤖 ย่อโดย AIป.อ. มาตรา 3 (1) บัญญัติว่า "ถ้ากฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิดแตกต่างกับกฎหมายที่ใช้ในภายหลังการกระทำความผิด ให้ใช้กฎหมายในส่วนที่เป็นคุณแก่ผู้กระทำความผิดไม่ว่าในทางใด เว…ฎีกาที่ 531/2569 🤖 ย่อโดย AIเมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษประหารชีวิตจำเลย จำเลยไม่อุทธรณ์ ศาลชั้นต้นส่งสำนวนไปยังศาลอุทธรณ์ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 245 วรรคสอง ประกอบ พ.ร.บ. วิธีพิจารณาคดียาเสพติด พ.ศ. 2550…ฎีกาที่ 5414/2536 🤖 ย่อโดย AIเมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นในส่วนที่เกี่ยวกับโทษปรับเล็กน้อย ถือเป็นการแก้ไขในส่วนที่เป็นคุณแก่จำเลย คดีสำหรับจำเลยนั้นจึงต้องห้ามฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง …ฎีกาที่ 778/2506 🤖 ย่อโดย AI* การบรรยายฟ้องคดีอาญาที่ระบุเจตนาทุจริตและรายการกระทำผิดพอเข้าใจได้ว่าจำเลยมีหน้าที่รับผิดชอบและกระทำผิดนั้น ไม่ถือเป็นฟ้องเคลือบคลุม แม้ไม่ระบุรายละเอียดทั้งหมด * ใ…ฎีกาที่ 7142/2562 🤖 ย่อโดย AIความผิดฐานพรากผู้เยาว์ไปเพื่อการอนาจารเป็นความผิดต่อเนื่องที่เกิดขึ้นในหลายท้องที่ แม้จะเริ่มต้นนอกราชอาณาจักรและต่อเนื่องเข้ามาในราชอาณาจักร โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องในทุกท้อง…ฎีกาที่ 3311/2561 🤖 ย่อโดย AIการกระทำความผิดตามกฎหมายที่ถูกยกเลิกไปแล้ว หากกฎหมายฉบับใหม่ที่ใช้บังคับแทนยังคงบัญญัติให้การกระทำนั้นเป็นความผิดอยู่ และกฎหมายฉบับใหม่กำหนดโทษหนักกว่ากฎหมายฉบับเดิม ให้ล…ฎีกาที่ 668/2502 🤖 ย่อโดย AI* การลงโทษจำเลยต้องเป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมายที่ใช้บังคับในขณะกระทำความผิด และหากกฎหมายที่ใช้บังคับในขณะกระทำความผิดถูกยกเลิกไปแล้ว จะลงโทษตามกฎหมายที่ถูกยกเลิกนั้นไม่…ฎีกาที่ 5333/2538 🤖 ย่อโดย AI1. ประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่ออกโดยอาศัยอำนาจตาม พ.ร.บ. วัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ย่อมมีผลบังคับเช่นกฎหมาย 2. การกระทำความผิดที่เข้า…

ดูคำพิพากษาทั้งหมด 441 คดีที่อ้างมาตรา 3 →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 3

ถ้ากฎหมายเปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้นสำหรับจำเลย ศาลจะใช้กฎหมายไหนตัดสิน?

ศาลจะใช้กฎหมายที่เปลี่ยนแปลงไปในทางที่เป็นคุณแก่จำเลย ไม่ว่าจะเป็นในส่วนใดก็ตาม

ถ้าศาลตัดสินไปแล้ว แต่ภายหลังมีกฎหมายใหม่ที่กำหนดโทษเบากว่าเดิม จำเลยจะได้รับประโยชน์จากกฎหมายใหม่หรือไม่?

ได้รับประโยชน์ หากจำเลยยังไม่ได้รับโทษหรือกำลังรับโทษอยู่ ศาลจะพิจารณากำหนดโทษใหม่ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง

ถ้าศาลเคยตัดสินประหารชีวิตไปแล้ว แต่กฎหมายใหม่กำหนดโทษสูงสุดไม่ถึงประหารชีวิต จะเกิดอะไรขึ้น?

จะงดการประหารชีวิต และถือว่าโทษประหารชีวิตได้เปลี่ยนเป็นโทษสูงสุดที่จะลงได้ตามกฎหมายที่บัญญัติในภายหลัง

ศาลสามารถกำหนดโทษให้เบากว่าโทษขั้นต่ำที่กฎหมายใหม่กำหนดได้หรือไม่?

ได้ หากศาลเห็นสมควรและผู้กระทำความผิดได้รับโทษมาบ้างแล้ว หรือถ้าเห็นว่าโทษที่ได้รับมาแล้วเพียงพอ ศาลจะปล่อยตัวไปก็ได้

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 1มาตรา 2มาตรา 4มาตรา 5มาตรา 6มาตรา 7

↑ ดูประมวลกฎหมายอาญาทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง