มาตรานี้กำหนดหลักการว่าบุคคลจะรับผิดทางอาญาได้เมื่อกระทำโดยเจตนา เว้นแต่กฎหมายจะกำหนดให้รับผิดเมื่อกระทำโดยประมาท หรือรับผิดแม้ไม่มีเจตนา การกระทำโดยเจตนาคือการรู้สำนึกและประสงค์ต่อผลหรือเล็งเห็นผล ส่วนการกระทำโดยประมาทคือการขาดความระมัดระวังที่ควรมีและสามารถทำได้แต่ไม่ได้ทำ
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 59 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณพบ 1,043 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2465–2568) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 5687/2545 🤖 ย่อโดย AI1. การฟ้องคดีอาญาต้องอ้างบทกฎหมายที่ใช้บังคับในขณะกระทำความผิดและขณะฟ้องคดี หากกฎหมายที่ถูกอ้างถึงถูกยกเลิกไปแล้ว และกฎหมายใหม่ไม่ได้บัญญัติให้การกระทำนั้นเป็นความผิด หรื…ฎีกาที่ 3759/2550 🤖 ย่อโดย AIการแจ้งข้อหาตามกฎหมายที่ใช้ในขณะกระทำความผิด โดยแจ้งข้อหาอันเป็นหลักแห่งความผิดแล้ว ไม่จำเป็นต้องแจ้งข้อหาความผิดอันเกี่ยวพันกันทั้งหมด พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวนความผิดท…ฎีกาที่ 3632/2540 🤖 ย่อโดย AIการกระทำที่จะเป็นความผิดตาม พ.ร.บ.กำหนดความผิดเกี่ยวกับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคม และมูลนิธิ พ.ศ.2499 มาตรา 42 (1) ต้องเป็นการทำให้เสียหาย …ฎีกาที่ 2502/2515 🤖 ย่อโดย AI1. การแจ้งข้อความอันเป็นเท็จแก่เจ้าพนักงานว่าเห็นบุคคลร่วมกระทำความผิดอาญา แม้ข้อเท็จจริงบางส่วนเป็นจริง แต่ส่วนที่แจ้งว่าเป็นเท็จก็ถือเป็นการแจ้งข้อความอันเป็นเท็จที่สมบ…ฎีกาที่ 6045/2531 🤖 ย่อโดย AIการข่มขืนใจให้ส่งมอบทรัพย์สินโดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือขู่ว่าจะใช้กำลังประทุษร้าย หากทรัพย์สินนั้นมีราคาเล็กน้อยและไม่มีเจตนาลักทรัพย์ การกระทำนั้นไม่เป็นความผิดฐานชิงทรัพ…ฎีกาที่ 1295/2522 🤖 ย่อโดย AI* การที่ผู้สั่งจ่ายเช็คตกลงกับธนาคารให้มีเงื่อนไขในการจ่ายเงินภายหลังที่ได้ออกเช็คไปแล้ว ไม่ทำให้ผู้สั่งจ่ายพ้นจากความรับผิดตามเช็คหากธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินเพราะไม่เป็…ฎีกาที่ 2957/2541 🤖 ย่อโดย AIคำเบิกความของผู้เสียหายซึ่งเป็นผู้ถูกกระทำโดยตรง แม้จะมีเพียงคนเดียว แต่หากมีรายละเอียดสอดคล้องสมเหตุสมผล ไม่มีข้อพิรุธ และสอดคล้องกับพยานหลักฐานอื่น ย่อมมีน้ำหนักรับฟังไ…ฎีกาที่ 2890-2891/2519 🤖 ย่อโดย AIการที่เจ้าหน้าที่รัฐดำเนินการสอบสิทธิ์ของผู้ครอบครองที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ และเรียกประชุมราษฎรห้ามมิให้บุกเบิกป่าสงวนแห่งชาติเพิ่มเติม โดยให้ทำกินเฉพาะที่ทำกินอยู่แล้…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 1,043 คดีที่อ้างมาตรา 59 →
ไม่เสมอไป บุคคลจะรับผิดทางอาญาได้เมื่อกระทำโดยเจตนา แต่ก็มีบางกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ต้องรับผิดเมื่อกระทำโดยประมาท หรือแม้กระทั่งไม่มีเจตนาก็ต้องรับผิดได้
การกระทำโดยเจตนาคือการที่ผู้กระทำรู้สำนึกในการกระทำนั้น และในขณะเดียวกันก็ประสงค์ต่อผลของการกระทำนั้น หรือย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้น
หากผู้กระทำไม่รู้ข้อเท็จจริงที่เป็นองค์ประกอบของความผิด จะถือว่าผู้กระทำประสงค์ต่อผล หรือย่อมเล็งเห็นผลของการกระทำนั้นไม่ได้
การกระทำโดยประมาทคือการกระทำความผิดโดยมิใช่เจตนา แต่เกิดจากการขาดความระมัดระวังที่บุคคลทั่วไปในสถานการณ์เดียวกันควรมี และผู้กระทำสามารถใช้ความระมัดระวังนั้นได้แต่ไม่ได้ใช้ให้เพียงพอ
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26