คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1196/2501

โจทก์ฟ้องเรียกกระบือคืน ถ้าคืนให้ไม่ได้ก็ให้ชำระราคากระบือ 800 บาท ตามสัญญาซื้อขาย ศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยยังมิได้ชำระราคา แต่การซื้อขายเป็นโมฆะเพราะมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ตามกฎหมาย จึงพิพากษายกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องใหม่ในมูลกรณีอื่น โจทก์จึงฟ้องเรียกกระบือคืน ถ้าคืนไม่ได้ก็ให้ชำระราคาในมูลลาภมิควรได้ ดังนี้ ไม่เป็นการฟ้องซ้ำ

่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยขอซื้อกระบือยังไม่มีตั๋วพิมพ์ ฯ ไปจากโจทก์ติดราคา ๘๐๐บาท ต่อมาจำเลยฟ้องเรียกเงินกู้ ๓,๐๐๐ บาท จากโจทก์ โจทก์ต่อสู้ขอหักหนี้กับราคากระบือตัวนี้ จำเลยไม่ยอม โจทก์จึงฟ้องจำเลยเป็นอีกสำนวนหนึ่ง ศาลกะบี่พิพากษาว่า การซื้อขายระหว่างโจทก์จำเลยเป็นโมฆะ โจทก์ถือว่าจำเลยได้กระบือไปเปล่า ๆ โดยไม่มีมูลที่จะอ้างกฎหมายได้ และทำให้โจทก์เสียเปรียบ จึงขอเรียกกระบือคืนจากจำเลยถ้าคืนไม่ได้ให้ใช้เงิน ๘๐๐ บาท พร้อมทั้งดอกเบี้ย จำเลยต่อสู้ว่าได้ซื้อกระบือโจทก์ราคา ๔๐๐ บาท ชำระราคาให้โจทก์แล้ว แม้จะฟังว่าซื้อราคา ๘๐๐ บาท จริง โจทก์ก็ฟ้องให้ชำระราคาหรือคืนกระบือไม่ได้เพราะขาดอายุความแล้ว ศาลได้วินิจฉัยในประเด็นเรื่องกระบือนี้ถึงที่สุดแล้ว เป็นการฟ้องซ้ำ คู่ความรับกันว่าเรื่องกระบือตัวนี้เคยเป็นความกัน ศาลพิพากษาถึงที่สุดแล้วตามคดีแดงที่ ๑๓/๒๔๙๙ ศาลกะบี่เห็นว่าคดีไม่ขาดอายุความและไม่เป็นฟ้องซ้ำ คดีแดงที่ ๑๓/๒๔๙๙ ชี้ขาดไว้แล้วว่า จำเลยได้ซื้อกระบือใหญ่ราคา ๘๐๐ บาท จำเลยยังมิได้ชำระราคาแก่โจทก์เมื่อการซื้อขายเป็นโมฆะเพราะทำไม่ถูกแบบ ก็ต้องให้คู่กรณีกลับคืนฐานะเดิม จำเลยไม่มีมูลที่จะอ้างกฎหมายเอาไว้ได้ พิพากษาให้คืนกระบือ ถ้าคืนไม่ได้ให้ใช้ราคา ๘๐๐ บาท ให้โจทก์พร้อมดอกเบี้ย จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกาปัญหาข้อกฎหมาย ศาลฎีกาเห็นว่าคดีแดงที่ ๑๓/๒๔๙๙ นั้น ชี้ขาดว่าโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยรับผิดชำระราคาโดยอาศัยสิทธิตามสัญญาซื้อขาย แต่โดยที่มิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์กันตามกฎหมาย สัญญานั้นจึงเป็นโมฆะ ให้ยกฟ้อง แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องในมูลกรณีอื่นอีก โจทก์จึงฟ้องคดีนี้ในมูลกรณีลาภมิควรได้ ไม่เป็นการฝ่าฝืน วิ แพ่ง ม.๑๔๔,๑๔๘ พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1196/2501 นางเสงี่ยม สุดสาย (หม้าย) โจทก์ นางด้วน กิ่งชุม จำเลย