คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 982/2524

โจทก์เป็นนักเรียนนายร้อยสำรองเมื่ออายุเกินกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ พ้นระยะเวลาการเป็นนักเรียนทหารที่ต้องขึ้นทะเบียนทหารกองประจำการ แล้ว จึงมีฐานะเป็นนักเรียนทหาร มิใช่ทหารประจำการหรือนายทหาร สัญญาบัตรประจำการ ทั้งโจทก์ไม่ได้รับเงินเดือนจากทางราชการ จึงไม่มีสิทธินับเวลาราชการระหว่างที่เป็นนักเรียนนายร้อยสำรองสำหรับคำนวณบำเหน็จบำนาญได้

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นข้าราชการบำนาญสังกัดกระทรวงยุติธรรมโดยลาออกจากราชการและได้ยื่นเรื่องราวขอรับบำนาญโดยเหตุรับราชการมานานจำเลยทั้งสองคิดเวลารับราชการของโจทก์เมื่อคำนวณคิดบำนาญให้โจทก์ไม่ถูกต้อง โดยไม่คิดเวลาที่โจทก์เข้ารับราชการเป็นนักเรียนนายร้อยสำรองเป็นเวลา 2 ปี 1 วัน ให้ด้วย ขอให้ศาลบังคับจำเลยเพิกถอนคำสั่งที่ว่าโจทก์มีเวลาราชการสำหรับคำนวณบำเหน็จบำนาญ 29 ปี 3 เดือนเศษเสียแล้วให้จำเลยทั้งสองคิดคำนวณบำนาญของโจทก์ใหม่ จำเลยทั้งสองให้การว่า ระหว่างเป็นนักเรียนนายร้อยสำรอง โจทก์ได้รับเงินจากงบประมาณประเภทค่าใช้สอย มิใช่ประเภทเงินเดือน โจทก์มิใช่ทหารประจำการไม่เป็นข้าราชการประเภททหาร ที่จำเลยไม่นับเวลาระหว่างที่โจทก์เป็นนักเรียนนายร้อยสำรองเป็นเวลารับราชการสำหรับคำนวณบำนาญให้โจทก์ จึงชอบด้วยกฎหมายแล้ว ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ระหว่างเป็นนักเรียนนายร้อยสำรองโจทก์มิได้รับเงินเดือนและมิได้ขึ้นทะเบียนทหารกองประจำการ จึงไม่มีสิทธินับเวลาราชการสำหรับคำนวณบำเหน็จบำนาญในช่วงระยะเวลานั้น พิพากษายกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัย ปัญหาที่ว่า โจทก์มีสิทธินับเวลาราชการระหว่างที่เป็นนักเรียนนายร้อยสำรองสำหรับคำนวณบำเหน็จบำนาญหรือไม่ ดังนี้ พระราชบัญญัติบำเหน็จบำนาญข้าราชการ พ.ศ. 2494 มาตรา 4บัญญัติว่า "ในพระราชบัญญัตินี้ "ข้าราชการ" หมายความว่าทหารและข้าราชการพลเรือน "ทหาร" หมายความว่านายทหารสัญญาบัตร นายทหารประทวนตลอดจนว่าที่ยศนั้น ๆ และพลทหารประจำการ มาตรา 23 บัญญัติว่า "การนับเวลาราชการสำหรับคำนวณบำเหน็จบำนาญนั้น ให้นับแต่วันรับราชการเงินเดือนจากเงินงบประมาณประเภทเงินเดือนซึ่งมิใช่อัตราข้าราชการวิสามัญหรือลูกจ้าง ฯลฯ วรรค 2 ฯลฯ วรรค 3 บัญญัติว่า "ข้าราชการซึ่งทำงานหรือรับราชการก่อนอายุครบสิบแปดปีบริบูรณ์ ให้เริ่มนับเวลาราชการสำหรับคำนวณบำเหน็จบำนาญตั้งแต่วันที่มีอายุครบสิบแปดปีบริบูรณ์เป็นต้นไป วรรค 4 บัญญัติว่า "ผู้ซึ่งได้ขึ้นทะเบียนทหารกองประจำการให้มีสิทธินับเวลาราชการได้ตั้งแต่วันขึ้นทะเบียนกองประจำการตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร" ส่วนตามพระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. 2479 มาตรา 4 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติรับราชการทหาร (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2494มาตรา 3 บัญญัติว่า "ทหารกองประจำการ หมายความว่าผู้ซึ่งขึ้นทะเบียนกองประจำการและได้รับราชการในกองประจำการจนกว่าจะได้ปลด" มาตรา 10 บัญญัติว่า "นักเรียนทหารเมื่อมีอายุสิบแปดปีบริบูรณ์ ให้ขึ้นทะเบียนกองประจำการถ้าต้องออกจากนักเรียนในขณะที่อยู่กองประจำการยังไม่ครบถึงกำหนด ให้ส่งตัวไปรับราชการในกรมกองทหารจนกว่าจะครบกำหนด" มาตรา 11 วรรค 2 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติรับราชการทหาร(ฉบับที่ 3) มาตรา 6 พ.ศ. 2483 บัญญัติว่า "นายทหารสัญญาบัตรประจำการนั้น ถ้ายังมิได้ขึ้นทะเบียนกองประจำการก็ต้องขึ้นทะเบียนกองประจำการและรับราชการในกองประจำการจนครบกำหนดตามพระราชบัญญัตินี้ เว้นแต่กระทรวงกลาโหมจะสั่งปลดเป็นทหารประเภทอื่น" กรณีของโจทก์ได้ความว่า ระหว่างโจทก์เป็นนักเรียนนายเรือได้ขึ้นทะเบียนกองประจำการ ต่อมาโจทก์สอบตกต้องออกจากนักเรียนนายเรือ ครบกำหนดอยู่ในกองประจำการแล้ว โจทก์ไม่ต้องรับราชการทหารอีก โจทก์กลับเข้ารับราชการในกรมอุทกศาสตร์ทหารเรือ มียศจ่าโท เป็นทหารประจำการประเภทนายทหารประทวนแล้วลาออก เมื่อโจทก์เข้าเป็นนักเรียนนายร้อยสำรอง โจทก์อายุเกินกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์พ้นระยะเวลาการเป็นนักเรียนทหารที่ต้องขึ้นทะเบียนทหารกองประจำการแล้ว ระหว่างนี้โจทก์มีฐานะเป็นนักเรียนทหารมิใช่ทหารประจำการ หรือนายทหารสัญญาบัตรประจำการทั้งในระยะเวลาดังกล่าว โจทก์ไม่ได้รับเงินเดือนจากทางราชการ ไม่มีสิทธินับเวลาราชการระหว่างที่เป็นนักเรียนนายร้อยสำรองสำหรับคำนวณบำเหน็จบำนาญได้ พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 982/2524 พันตรีชัยอาสน์ ไวภาษา โจทก์ กระทรวงการคลัง กับพวก จำเลย