คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2759/2530

การจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมที่ผู้เป็นบุตรบุญธรรมยังไม่บรรลุนิติภาวะ ต้องได้รับความยินยอมของบิดามารดาผู้เป็นบุตรบุญธรรมด้วยดังนั้น เมื่อมารดาของผู้เป็นบุตรบุญธรรมมิได้ให้ความยินยอมการจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมจึงไม่สมบูรณ์ แม้ทะเบียนการรับบุตรบุญธรรมจะเป็นเอกสารมหาชนก็มิใช่ข้อสันนิษฐานโดยเด็ดขาดที่จะให้รับฟังตามนั้น จึงนำพยานมาสืบหักล้างได้.

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภรรยาโดยชอบด้วยกฎหมายของหลวงเกตุนุตสงคราม หลวงเกตุนุตสงครามจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมโดยโจทก์ไม่ทราบและไม่เคยให้ความยินยอม ทั้งขณะจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรม จำเลยมีอายุ ๑๔ ปี ยังไม่บรรลุนิติภาวะและมารดาจำเลยไม่ได้ให้ความยินยอม การจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมของสามีโจทก์ จึงไม่สมบูรณ์ ขอให้เพิกถอนการจดทะเบียนนั้น จำเลยให้การว่า สามีโจทก์จดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมซึ่งโจทก์ก็ทราบดีมาแต่แรก มารดาจำเลยได้ให้ความยินยอมแล้วคดีโจทก์ขาดอายุความ ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้การจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมไม่สมบูรณ์ จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๕๘๓ และมาตรา ๑๕๘๔ บรรพ ๕ เดิม ที่ใช้บังคับขณะสามีโจทก์จดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมบัญญัติถึงการรับบุตรบุญธรรมที่ผู้เป็นบุตรบุญธรรมยังไม่บรรลุนิติภาวะว่า จะต้องได้รับความยินยอมของบิดามารดาผู้เป็นบุตรบุญธรรม เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า นางบางมารดาจำเลยมิได้ให้ความยินยอมเมื่อสามีโจทก์จดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรม แม้ได้มีการจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมแล้ว หากมิได้ปฏิบัติให้ถูกต้องตามกฎหมาย การจดทะเบียนรับจำเลยเป็นบุตรบุญธรรมย่อมไม่สมบูรณ์ ไม่มีผลตามกฎหมาย สำหรับทะเบียนการรับบุตรบุญธรรมเอกสารหมาย จ.๑ แม้จะเป็นเอกสารมหาชน ก็มิใช่ข้อสันนิษฐานโดยเด็ดขาดที่จะให้รับฟังข้อเท็จจริงตามนั้น โจทก์ย่อมนำพยานมาสืบหักล้างได้ พิพากษายืน. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2759/2530 นางปราณี เกตุนุตสงคราม โจทก์ นางนภา บัวก้านทอง หรือ เกตุนุตสงคราม จำเลย