มาตรานี้กล่าวถึงกรณีที่มีคนสร้างบ้านหรืออาคารรุกล้ำเข้าไปในที่ดินของคนอื่น หากทำไปโดยสุจริต ผู้สร้างจะเป็นเจ้าของสิ่งปลูกสร้างนั้น แต่ต้องจ่ายค่าใช้ที่ดินและจดทะเบียนภาระจำยอมให้เจ้าของที่ดิน แต่ถ้าทำไปโดยไม่สุจริต เจ้าของที่ดินมีสิทธิให้รื้อถอนและทำให้ที่ดินกลับเป็นสภาพเดิมโดยผู้สร้างเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 1312 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณพบ 98 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2484–2566) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 3758/2543 🤖 ย่อโดย AI1. การเรียกร้องเอาทางจำเป็นตาม ป.พ.พ. มาตรา 1350 ใช้บังคับเมื่อที่ดินแปลงเดิมมีทางออกสู่ทางสาธารณะอยู่แล้ว แต่การแบ่งแยกหรือแบ่งโอนที่ดินทำให้ที่ดินแปลงที่ถูกแบ่งแยกออกไป…ฎีกาที่ 5970/2533 🤖 ย่อโดย AIการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3) โดยมีการรังวัดและเจ้าของที่ดินข้างเคียงรับรองแนวเขต ถือว่าจำนวนเนื้อที่ดินที่ปรากฏใน น.ส. 3 ถูกต้องกว่า ส.ค. 1. ผู้ครอบครองที่ด…ฎีกาที่ 1159/2511 🤖 ย่อโดย AIที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินหรือทรัพย์สินของแผ่นดินที่มิใช่ทรัพย์นอกพาณิชย์ หากไม่มีกฎหมายพิเศษกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ให้อธิบดีกรมที่ดินมีอำนาจหน้าที่ดูแลรักษา เว้น…ฎีกาที่ 3420/2535 🤖 ย่อโดย AI- เมื่อศาลฎีกาเห็นสมควร ก็กำหนดประเด็นข้อพิพาทเพิ่มเติมได้ และเมื่อคู่ความได้นำสืบพยานหลักฐานแล้ว ศาลฎีกาย่อมวินิจฉัยไปได้โดยไม่จำต้องย้อนสำนวน. - ที่ดินที่ผู้จัดสรรที่ดิ…ฎีกาที่ 1298/2533 🤖 ย่อโดย AIการรุกล้ำที่ดินโดยโรงเรือนที่สร้างขึ้นโดยเจ้าของที่ดินเดิมในที่ดินของตนเอง แล้วต่อมามีการแบ่งแยกที่ดิน ทำให้โรงเรือนรุกล้ำเข้าไปในที่ดินที่แบ่งแยกอีกแปลงหนึ่งนั้น ไม่อยู่…ฎีกาที่ 3685-3686/2546 🤖 ย่อโดย AIเมื่อมีการก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินของผู้อื่นโดยเจ้าของที่ดินเป็นผู้ก่อสร้าง เจ้าของที่ดินย่อมเป็นเจ้าของสิ่งปลูกสร้างนั้นด้วย แม้จะมีการต่อเติมสิ่งปลูกสร้างโดยเจ้าขอ…ฎีกาที่ 1090/2558 🤖 ย่อโดย AIหลักกฎหมาย: * การอุทธรณ์หรือฎีกาข้อที่มิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ เป็นข้อที่กฎหมายห้ามมิให้ฎีกา. * บุคคลที่อ้างว่าผู้รับโอนอสังหาริมทรัพย์…ฎีกาที่ 1848/2512 🤖 ย่อโดย AIหลักกฎหมาย: * ศาลอุทธรณ์มีอำนาจวินิจฉัยข้อเท็จจริงใหม่ได้ แม้โจทก์จะอุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายก็ตาม * มาตรา 1312 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ใช้บังคับเมื่อผู้ไม่ม…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 98 คดีที่อ้างมาตรา 1312 →
ถ้าสร้างโรงเรือนรุกล้ำโดยสุจริต ผู้สร้างจะเป็นเจ้าของโรงเรือนนั้น แต่ต้องจ่ายค่าใช้ที่ดินให้เจ้าของที่ดิน และจดทะเบียนสิทธิเป็นภาระจำยอม
ถ้าสร้างโรงเรือนรุกล้ำโดยไม่สุจริต เจ้าของที่ดินมีสิทธิเรียกให้ผู้สร้างรื้อถอนโรงเรือนนั้น และทำให้ที่ดินกลับเป็นสภาพเดิม โดยผู้สร้างเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย
ถ้าโรงเรือนที่รุกล้ำสลายไปทั้งหมด เจ้าของที่ดินสามารถเรียกให้เพิกถอนการจดทะเบียนภาระจำยอมได้
↑ ดูประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26