มาตรานี้ใช้เมื่อมีของหลายชิ้นของคนหลายคนถูกนำมารวมกันจนแยกไม่ได้ หรือกลายเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน เช่น ชิ้นส่วนรถยนต์ที่ประกอบกันจนเป็นรถทั้งคัน หรือวัตถุดิบที่ผสมกันจนเป็นสินค้าใหม่ ถ้าไม่มีชิ้นไหนเป็นหลัก ทุกคนจะเป็นเจ้าของร่วมกันตามสัดส่วนมูลค่าของของตัวเอง แต่ถ้ามีชิ้นไหนเป็นหลัก เจ้าของชิ้นหลักนั้นจะเป็นเจ้าของทั้งหมด และต้องจ่ายเงินชดเชยให้เจ้าของชิ้นส่วนอื่น
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 1316 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณพบ 9 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2504–2547) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 5784/2539 🤖 ย่อโดย AI* ข้อสัญญาที่ให้จำเลยชดใช้ค่าเสื่อมราคาของรถยนต์ที่เช่าซื้อที่ยึดคืนมาขายได้น้อยกว่าราคาที่เช่าซื้อ ถือเป็นวิธีการกำหนดค่าเสียหายที่มีลักษณะเป็นการกำหนดเบี้ยปรับ ซึ่งศา…ฎีกาที่ 1816/2511 🤖 ย่อโดย AI1. เมื่อผู้เช่าซื้อผิดนัดชำระค่าเช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อมีสิทธิริบเงินดาวน์และยึดรถคืนได้ตามสัญญา 2. เอกสารที่ระบุว่าเป็น "ใบสั่งขาย" แต่มีข้อความชัดเจนว่าเป็นสัญญาเช่าซ…ฎีกาที่ 147/2532 🤖 ย่อโดย AIเมื่อสัญญาเช่าซื้อเลิกกัน คู่สัญญาต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิม โดยผู้ให้เช่าซื้อต้องชดใช้ค่าใช้จ่ายในการต่อตัวถังรถยนต์ให้แก่ผู้เช่าซื้อ หากผู้เช่าซื้อได้ใช้ประโยชน์จากรถยนต์โด…ฎีกาที่ 1093/2507 🤖 ย่อโดย AIเมื่อทรัพย์ประธานและทรัพย์ส่วนควบรวมเข้ากันเป็นทรัพย์สินอย่างเดียว และเจ้าของทรัพย์ประธานเป็นเจ้าของทรัพย์สินนั้นแต่ผู้เดียว การที่เจ้าของทรัพย์ประธานนำทรัพย์สินนั้นไป จึ…ฎีกาที่ 2743/2541 🤖 ย่อโดย AIการก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างรุกล้ำที่ดินของผู้อื่นโดยสุจริต แม้จะไม่อาจขอให้รื้อถอนได้ แต่เจ้าของที่ดินยังคงมีสิทธิเรียกค่าที่ดินตามบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง.…ฎีกาที่ 1395/2525 🤖 ย่อโดย AIการซื้อขายทรัพย์สินโดยสุจริตจากผู้ที่มิใช่เจ้าของที่แท้จริง ผู้ซื้อย่อมไม่ได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินนั้น และเจ้าของที่แท้จริงมีสิทธิติดตามเอาคืนได้ตามกฎหมาย.…ฎีกาที่ 503/2504 🤖 ย่อโดย AIการจำนองทรัพย์สินที่ยังผ่อนส่งไม่ครบถ้วนตามสัญญาเช่าซื้อ เป็นการจำนองที่ฝ่าฝืนกฎหมาย เครื่องยนต์โรงสีไม่ใช่ทรัพย์ส่วนควบของโรงสี จึงไม่สามารถนำไปจำนองได้…ฎีกาที่ 7712/2547 🤖 ย่อโดย AIรถยนต์ที่ประกอบขึ้นจากชิ้นส่วนของรถยนต์หลายคันจนเป็นทรัพย์สินที่แบ่งแยกไม่ได้ ถือเป็นรถยนต์คันใหม่ ไม่ใช่รถยนต์คันเดิมตามทะเบียนที่ปรากฏอยู่เดิม…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 9 คดีที่อ้างมาตรา 1316 →
ถ้าไม่มีทรัพย์ชิ้นใดถือเป็นทรัพย์ประธาน ทุกคนจะเป็นเจ้าของรวมกันในทรัพย์ที่รวมเข้ากัน โดยมีส่วนตามมูลค่าของทรัพย์ของตนในเวลาที่รวมเข้ากับทรัพย์อื่น
ถ้าทรัพย์อันหนึ่งอาจถือได้ว่าเป็นทรัพย์ประธาน เจ้าของทรัพย์นั้นจะเป็นเจ้าของทรัพย์ที่รวมเข้ากันแต่ผู้เดียว
เจ้าของทรัพย์ประธานต้องใช้ค่าแห่งทรัพย์อื่น ๆ ให้แก่เจ้าของทรัพย์นั้น ๆ
แต่ละคนมีส่วนตามค่าแห่งทรัพย์ของตนในเวลาที่รวมเข้ากับทรัพย์อื่น
↑ ดูประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26