มาตรานี้ขยายความการนำบทบัญญัติเรื่องส่วนควบของที่ดินไปใช้กับการก่อสร้าง การปลูกต้นไม้ หรือพืชผลต่าง ๆ โดยเฉพาะข้าวหรือพืชที่เก็บเกี่ยวได้หลายครั้งต่อปี หากมีคนปลูกโดยสุจริตหรือเป็นเจ้าของที่ดินแบบมีเงื่อนไข เจ้าของที่ดินต้องยอมให้เขาเก็บเกี่ยวผลผลิตก่อน โดยคิดค่าตอบแทนเป็นค่าเช่าที่ดิน หรือเจ้าของที่ดินจะเข้าครอบครองทันทีโดยจ่ายค่าทดแทนก็ได้
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 1314 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณพบ 15 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2484–2554) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 3685-3686/2546 🤖 ย่อโดย AIเมื่อมีการก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินของผู้อื่นโดยเจ้าของที่ดินเป็นผู้ก่อสร้าง เจ้าของที่ดินย่อมเป็นเจ้าของสิ่งปลูกสร้างนั้นด้วย แม้จะมีการต่อเติมสิ่งปลูกสร้างโดยเจ้าขอ…ฎีกาที่ 1500/2526 🤖 ย่อโดย AIทรัพย์สินที่ถูกยึดไว้เพื่อบังคับคดี ไม่อาจถูกก่อให้เกิด โอน หรือเปลี่ยนแปลงสิทธิได้ และผู้ที่เข้าครอบครองทรัพย์สินที่ถูกยึดโดยรู้ว่าถูกยึดไว้แล้ว ไม่อาจอ้างสิทธิในการครอบ…ฎีกาที่ 1450/2520 🤖 ย่อโดย AIเมื่อบุคคลหนึ่งสร้างสิ่งปลูกสร้างลงในที่ดินของผู้อื่นโดยสุจริต เจ้าของที่ดินย่อมเป็นเจ้าของสิ่งปลูกสร้างนั้น แต่ต้องใช้ค่าแห่งที่ดินเพียงที่เพิ่มขึ้นเพราะการสร้างสิ่งปลูก…ฎีกาที่ 36/2487 🤖 ย่อโดย AIการที่โจทก์เข้าไถหว่านข้าวในที่ดินที่ตนเคยพิพาทกับจำเลยในคดีแพ่งและโจทก์แพ้คดีโดยไม่ได้สืบว่าที่ดินนั้นเป็นของตนมาก่อน แล้วจำเลยเข้าไถหว่านทับ ถือว่าจำเลยไม่มีความผิดฐานท…ฎีกาที่ 2743/2541 🤖 ย่อโดย AIการก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างรุกล้ำที่ดินของผู้อื่นโดยสุจริต แม้จะไม่อาจขอให้รื้อถอนได้ แต่เจ้าของที่ดินยังคงมีสิทธิเรียกค่าที่ดินตามบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง.…ฎีกาที่ 1796/2542 🤖 ย่อโดย AIรั้วกำแพงที่สร้างรุกล้ำที่ดินของผู้อื่น ไม่ได้รับความคุ้มครองตาม ป.พ.พ. มาตรา 1312 และผู้ก่อสร้างต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหาย แม้จะขายที่ดินนั้นไปแล้วก็ตาม…ฎีกาที่ 1173/2496 🤖 ย่อโดย AIที่ดินซึ่งเป็นสินส่วนตัวของคู่สมรสก่อนสมรส แม้คู่สมรสอีกฝ่ายจะช่วยบำรุงรักษาให้มีราคาสูงขึ้น ก็ไม่ถือเป็นสินสมรสและไม่สามารถฟ้องขอแบ่งได้…ฎีกาที่ 214/2491 🤖 ย่อโดย AIผู้รับโอนที่ดินที่ทราบว่าผู้เช่าได้ปลูกพืชล้มลุกไว้ในที่ดินนั้น หากทำลายพืชดังกล่าว ถือเป็นการละเมิด ผู้เช่ามีสิทธิเรียกค่าเสียหายได้…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 15 คดีที่อ้างมาตรา 1314 →
มาตรานี้ใช้กับการก่อสร้างที่ติดที่ดิน การเพาะปลูกต้นไม้ และการเพาะปลูกธัญชาติ รวมถึงข้าวหรือธัญชาติอื่นที่เก็บเกี่ยวผลได้หลายครั้งต่อปี
เจ้าของที่ดินต้องยอมให้บุคคลนั้นครอบครองที่ดินจนกว่าจะเก็บเกี่ยวผลผลิตเสร็จ โดยคิดค่าตอบแทนตามเกณฑ์ค่าเช่าที่ดิน หรือจะเข้าครอบครองทันทีโดยจ่ายค่าทดแทนให้แก่ผู้ปลูกก็ได้
หมายถึงบุคคลที่ได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์ในที่ดินโดยมีเงื่อนไขบางอย่าง ซึ่งอาจทำให้กรรมสิทธิ์นั้นสิ้นสุดลงได้ในภายหลัง
การคำนวณค่าทดแทนหรือค่าเช่าที่ดินจะขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและควรปรึกษาทนายความ
↑ ดูประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26