คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1816/2511

โจทก์เช่าซื้อรถจากจำเลย การที่โจทก์มิได้ชำระเงินงวด 1 ตามสัญญาถือว่าโจทก์ผิดนัดผิดสัญญา ฝ่ายจำเลยย่อมมีสิทธิริบเงินดาวน์ และยึดรถพิพาทคืนตามข้อตกลงโดยชอบด้วยกฎหมาย แม้โจทก์จะได้รับความเสียหาย จำเลยก็ไม่ต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทน แม้เอกสาร ล.1 จะระบุว่า 'ใบสั่งขาย' แต่ข้อความที่ปรากฏมีชัดว่าเป็นการเช่าซื้อ ก็ย่อมเป็นสัญญาเช่าซื้อ สัญญาเช่าซื้อรถระบุว่า ถ้าผิดนัดชำระเงินงวดใดงวดหนึ่งยอมให้ยึดรถคืน ดังนี้เมื่อผู้เช่าซื้อผิดนัดชำระเงินงวดที่ 1 ผู้ให้เช่าซื้อก็มีสิทธิยึดรถคืนได้ (อ้างฎีกาที่ 1192/2501) และการยึดรถพิพาทคืน ย่อมรวมถึงตัวถังรถซึ่งเป็นส่วนควบด้วย แต่ผู้ให้เช่าซื้อต้องชดใช้ราคาตัวถังรถให้แก่ผู้เช่าซื้อ เมื่อหักค่าเสื่อมราคาจากราคาค่าต่อตัวถังแล้ว

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญาเช่าซื้อรถยนต์บรรทุก "อีซูซุ" จากจำเลยที่ ๑ โดยจำเลยที่ ๒, ๓ ซึ่งเป็นผู้จัดการและสมุหบัญชีจำเลยที่ ๑ ให้โจทก์นำรถยนต์ไปต่อตัวถังใช้งานได้ จึงจะชำระเงินงวดแรก๑๐,๐๐๐ บาท ต่อมาผู้แทนโจทก์นำเงินงวดแรกไปชำระจำเลยไม่ยอมมอบคู่ฉบับสัญญาเช่าซื้อ อ้างว่าจะต้องชำระเงินอีก ๗,๐๐๐ บาท จำเลยที่ ๑, ๒ กับพวกมายึดรถ ขอให้บังคับให้จำเลยร่วมกันใช้ค่าเสียหาย๒๐,๒๐๐ บาท กับค่าเสียหายที่ขาดประโยชน์ต่อไปวันละ ๔๐๐ บาท จำเลยทั้งสามให้การว่า จำเลยมิได้ตกลงให้โจทก์นำรถไปต่อตัวถังแล้วนำไปใช้งาน จึงจะชำระเงินดาวน์ ๑๐,๐๐๐ บาท โจทก์ชำระเงิน๑๐,๐๐๐ บาทแล้ว จำเลยจึงมอบรถให้ ต่อมาจำเลยผิดนัดชำระเงินงวดที่หนึ่ง จำเลยมีสิทธิริบเงินดาวน์ ฯลฯ ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า คู่สัญญาได้ตกลงกันตามที่ปรากฏในเอกสาร ล.๑ ซึ่งโจทก์มีหน้าที่จะต้องชำระเงินงวดที่หนึ่ง ๒,๕๐๐ บาทภายในวันที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๕๐๖ การที่โจทก์มิได้ชำระเงินผ่อนส่งงวดที่หนึ่งตามสัญญาและตามที่จำเลยทวงถาม ถือว่าโจทก์ผิดนัดผิดสัญญาฝ่ายจำเลยย่อมมีสิทธิริบเงินดาวน์และยึดรถพิพาทคืนตามข้อตกลงโดยชอบด้วยกฎหมาย แม้โจทก์จะได้รับความเสียหาย จำเลยก็ไม่ต้องรับผิดใช้ค่าสินไหมทดแทนตามฟ้อง ฎีกาโจทก์ที่ว่า เอกสาร ล.๑ มิใช่สัญญาเช่าซื้อนั้น เห็นว่าแม้จะระบุว่า "ใบสั่งขาย" แต่ข้อความที่ปรากฏในเงื่อนไขก็มิชัดว่าเป็นการเช่าซื้อ ที่ผู้เช่าซื้อมีหน้าที่ชำระเงินตามรายละเอียดที่วางไว้ ฎีกาโจทก์ที่ว่าโจทก์มิได้ผิดนัดชำระเงินถึง ๒ งวดติด ๆกัน ตามกฎหมายนั้น เห็นว่า ตามเอกสาร ล.๑ ระบุชัดว่า ถ้าผิดสัญญาชำระเงินงวดใดงวดหนึ่ง ยอมให้ยึดรถคืนอยู่แล้ว ตามฎีกาที่ ๑๑๙๒/๒๕๐๑ ประเด็นเกี่ยวกับเงินค่าต่อตัวถังรถพิพาทจำนวน ๔,๒๐๐ บาทนั้นศาลฎีกาเห็นว่า แม้ถึงว่าตัวถังรถจะเป็นส่วนควบของรถพิพาท การยึดรถพิพาทคืนย่อมรวมถึงส่วนควบด้วย พิจารณาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๑๖ วรรค ๒ เมื่อหักค่าเสื่อมราคาลงจากค่าต่อตัวถัง จำเลยต้องใช้ราคา ๒,๙๔๐ บาท ให้โจทก์ พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยใช้เงินค่าต่อตัวถังรถพิพาทแก่โจทก์๒,๙๔๐ บาท ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1816/2511 นายปัญญา ธนศิลป์ โจทก์ ห้างหุ้นส่วนจำกัดราชบุรีจินดาพานิช (เอี้ยวจินอา) ที่ 1 นายจงเฮียบ แซ่เอี้ยว ที่ 2 นายวิชัย ปฐมอารีย์ ที่ 3 จำเลย