⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ › มาตรา 391

มาตรา 391 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

บรรพ ๒ หนี้ · ลักษณะ ๒ สัญญา
มาตรา ๓๙๑ เมื่อคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งได้ใช้สิทธิเลิกสัญญาแล้ว คู่สัญญาแต่ละฝ่ายจำต้องให้อีกฝ่ายหนึ่งได้กลับคืนสู่ฐานะดังที่เป็นอยู่เดิม แต่ทั้งนี้ จะให้เป็นที่เสื่อมเสียแก่สิทธิของบุคคลภายนอกหาได้ไม่ ส่วนเงินอันจะต้องใช้คืนในกรณีดังกล่าวมาในวรรคต้นนั้น ท่านให้บวกดอกเบี้ยเข้าด้วย คิดตั้งแต่เวลาที่ได้รับไว้ ส่วนที่เป็นการงานอันได้กระทำให้และเป็นการยอมให้ใช้ทรัพย์นั้น การที่จะชดใช้คืน ท่านให้ทำได้ด้วยใช้เงินตามควรค่าแห่งการนั้น ๆ หรือถ้าในสัญญามีกำหนดว่าให้ใช้เงินตอบแทน ก็ให้ใช้ตามนั้น การใช้สิทธิเลิกสัญญานั้นหากระทบกระทั่งถึงสิทธิเรียกร้องค่าเสียหายไม่

สรุปมาตรา 391 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรานี้อธิบายถึงผลของการเลิกสัญญา เมื่อสัญญาถูกเลิก คู่สัญญาแต่ละฝ่ายต้องกลับไปอยู่ในสภาพเดิมเหมือนก่อนทำสัญญา แต่ต้องไม่ทำให้บุคคลภายนอกเสียสิทธิ และเงินที่ต้องคืนต้องคิดดอกเบี้ยด้วย ส่วนการทำงานหรือการใช้ทรัพย์สิน ให้ชดใช้เป็นเงินตามมูลค่าหรือตามที่ตกลงกันไว้ในสัญญา การเลิกสัญญาไม่ตัดสิทธิในการเรียกค่าเสียหาย

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 391 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 391

พบ 499 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2472–2568) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 1108/2544 🤖 ย่อโดย AIเมื่อผู้ให้เช่าซื้อรับชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างพร้อมดอกเบี้ยแล้ว ถือว่าผู้ให้เช่าซื้อไม่ได้ถือเอาการผิดนัดชำระค่าเช่าซื้อเป็นสาระสำคัญ สัญญาเช่าซื้อจึงยังไม่สิ้นสุด และผู้ให…ฎีกาที่ 3768/2533 🤖 ย่อโดย AI1. กรรมสิทธิ์ในสิ่งก่อสร้างและอุปกรณ์การก่อสร้างที่ตกเป็นของผู้ว่าจ้างตามสัญญา จะจำกัดเฉพาะวัสดุและอุปกรณ์ที่ใช้ในการก่อสร้างอาคารตามสัญญาและที่ได้ก่อสร้างเป็นส่วนของอาคา…ฎีกาที่ 745/2512 🤖 ย่อโดย AIการที่ผู้ว่าจ้างทักท้วงให้ผู้รับจ้างแก้ไขงานก่อสร้างที่บกพร่อง และได้ตกลงกันถึงวิธีแก้ไข ถือเป็นการตกลงตามข้อตกลงใหม่ แต่ข้อบกพร่องอื่นที่ยังไม่ได้พูดถึง ผู้ว่าจ้างไม่ถือ…ฎีกาที่ 12803/2557 🤖 ย่อโดย AIเมื่อคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเห็นว่าคดีอยู่ในเขตอำนาจศาลอื่น มิใช่ศาลที่พิจารณาคดีอยู่ ชอบที่จะยื่นคำร้องขอให้ศาลวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาลก่อนวันสืบพยาน หากมิได้…ฎีกาที่ 1496/2548 🤖 ย่อโดย AIเมื่อสัญญาเช่าซื้อเลิกกัน คู่สัญญาไม่มีสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาอีกต่อไป โจทก์จึงไม่มิสิทธิเรียกให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าเช่าซื้อที่ค้างชำระ โจทก์คงเรียกได้แต่เฉพาะค่าเสียหายอั…ฎีกาที่ 4580/2528 🤖 ย่อโดย AIการแก้ไขคำฟ้องที่เปลี่ยนแปลงลักษณะของข้อเรียกร้องหรือผลทางกฎหมาย ไม่ใช่การแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อย และต้องดำเนินการก่อนวันชี้สองสถานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตร…ฎีกาที่ 4495/2540 🤖 ย่อโดย AI* การที่เจ้าของโครงการได้รับอนุญาตก่อสร้างอาคารตามกฎหมายแล้ว ย่อมมีสิทธิก่อสร้างได้ตามที่ได้รับอนุญาต หากก่อสร้างผิดแบบแปลนที่ได้รับอนุญาต เป็นอำนาจหน้าที่ของเจ้าพนักงา…ฎีกาที่ 8283/2551 🤖 ย่อโดย AIเมื่อคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งผิดนัดไม่ชำระหนี้ และอีกฝ่ายได้บอกกล่าวให้ชำระหนี้แล้วแต่ยังคงเพิกเฉย ถือว่าฝ่ายที่ผิดนัดเป็นฝ่ายผิดสัญญา และสัญญาเป็นอันเลิกกัน โดยฝ่ายที่บอกเลิกสั…

ดูคำพิพากษาทั้งหมด 499 คดีที่อ้างมาตรา 391 →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 391

เมื่อเลิกสัญญาแล้ว คู่สัญญาต้องทำอย่างไรบ้าง

คู่สัญญาแต่ละฝ่ายต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิมเหมือนก่อนทำสัญญา และเงินที่ต้องคืนต้องบวกดอกเบี้ยตั้งแต่เวลาที่ได้รับไว้

ถ้ามีการทำงานหรือใช้ทรัพย์สินไปแล้ว จะชดใช้คืนอย่างไร

ให้ชดใช้เป็นเงินตามมูลค่าที่สมควร หรือถ้าในสัญญากำหนดให้ใช้เงินตอบแทน ก็ให้ใช้ตามนั้น

การเลิกสัญญาจะกระทบสิทธิของบุคคลภายนอกหรือไม่

การกลับคืนสู่ฐานะเดิมต้องไม่ทำให้บุคคลภายนอกเสียสิทธิ

การเลิกสัญญาทำให้เรียกค่าเสียหายได้หรือไม่

การใช้สิทธิเลิกสัญญาไม่กระทบสิทธิในการเรียกร้องค่าเสียหาย

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 387มาตรา 388มาตรา 389มาตรา 390มาตรา 392มาตรา 393มาตรา 394มาตรา 395

คู่มือที่เกี่ยวข้อง

เช่าหอ/บ้าน ย้ายออกแล้วเจ้าของไม่คืนเงินประกัน

↑ ดูประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง