มาตรานี้กำหนดวิธีชี้ขาดเมื่อคู่ความปฏิเสธความแท้จริงของเอกสารหรือความถูกต้องแห่งสำเนาเอกสารที่อีกฝ่ายอ้างเป็นพยานหลักฐาน โดยถ้าฝ่ายที่อ้างยังคงยืนยัน ศาลอาจชี้ขาดข้อโต้เถียงได้ทันทีเมื่อเห็นว่าไม่จำเป็นต้องสืบพยานต่อไป หรือชี้ขาดเมื่อได้สืบพยานด้วยวิธีตรวจสอบเอกสารที่มิได้ถูกคัดค้านแล้วจดการมีอยู่หรือข้อความแห่งเอกสารที่ถูกคัดค้าน ซักถามพยานที่ทราบการมีอยู่หรือข้อความแห่งเอกสาร หรือให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบเอกสาร ทั้งกำหนดให้ศาลยึดเอกสารที่สงสัยว่าปลอมหรือไม่ถูกต้องไว้ระหว่างที่ยังมิได้ชี้ขาดตัดสินคดี
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 126 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณพบ 14 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2497–2539) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 2448/2518 🤖 ย่อโดย AIการที่หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดได้สอดเข้าไปเกี่ยวข้องจัดการในกิจการของห้างหุ้นส่วนจำกัดนั้น ต้องรับผิดในหนี้สินของห้างหุ้นส่วนจำกัดด้วย. การขู่ว่าจะดำเนินคดีอาญาในความผิดอ…ฎีกาที่ 817/2521 🤖 ย่อโดย AI* การจำนองจะบังคับได้ก็ต่อเมื่อผู้รับจำนองเป็นเจ้าหนี้ในมูลหนี้ที่จำนองนั้น แม้ผู้จำนองจะไม่ใช่ลูกหนี้ก็ตาม * การชำระหนี้ด้วยเช็คยังไม่ถือเป็นการระงับหนี้จนกว่าเจ้าหน…ฎีกาที่ 793/2510 🤖 ย่อโดย AI* ต้นฉบับเอกสารรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ แต่ความถูกต้องของข้อความในเอกสารต้องวินิจฉัยจากพยานหลักฐานอื่นอีกชั้นหนึ่ง * ข้อความในเอกสารที่แสดงถึงสิทธิและหน้าที่ในการทำนิ…ฎีกาที่ 999/2497 🤖 ย่อโดย AI* เมื่อจำเลยผิดสัญญาที่ให้โจทก์สั่งสินค้าจากต่างประเทศ ทำให้โจทก์เสียหายจากการผิดสัญญากับบริษัทต่างประเทศ จำเลยต้องรับผิดในความเสียหายนั้น * หากโจทก์ไม่สามารถนำสืบค่า…ฎีกาที่ 939/2530 🤖 ย่อโดย AIเมื่อจำเลยถูกพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาคดีแทนจำเลย หากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ดำเนินการใดๆ ศาลต้องดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไป…ฎีกาที่ 5319/2539 🤖 ย่อโดย AI1. สำเนาภาพถ่ายเอกสารจะรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ ต้องมีการรับรองความถูกต้องจากผู้รับรองสำเนาเอกสาร หรือมีเหตุผลอันสมควรที่ไม่สามารถส่งต้นฉบับได้ 2. สิทธิเรียกร้องของทางราช…ฎีกาที่ 905/2509 🤖 ย่อโดย AI* การยื่นคำร้องขอต่อสู้คดีและยื่นคำให้การภายในกำหนด ถือว่าจำเลยไม่ได้สละสิทธิ์ในการต่อสู้คดี * โจทก์มีหน้าที่นำสืบพิสูจน์ข้อเท็จจริงที่ตนกล่าวอ้างว่าเอกสารปลอม * ศา…ฎีกาที่ 696/2503 🤖 ย่อโดย AI1. ฝ่ายที่รับจะนำสืบก่อน ต้องนำสืบก่อน โดยไม่ต้องคำนึงถึงหน้าที่นำสืบตามรูปคดี 2. ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญเป็นเพียงพยานหลักฐานอย่างหนึ่ง ศาลจะถือเป็นเด็ดขาดไม่ได้ หากคู่…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 14 คดีที่อ้างมาตรา 126 →
ถ้าศาลเห็นสมควร ให้ศาลชี้ขาดข้อโต้เถียงนั้นได้ทันทีเมื่อเห็นว่าไม่จำเป็นต้องสืบพยานหลักฐานต่อไป หรือมิฉะนั้นให้ชี้ขาดเมื่อได้สืบพยานตามวิธีที่กำหนดไว้
ตรวจสอบบรรดาเอกสารที่มิได้ถูกคัดค้านแล้วจดลงไว้ซึ่งการมีอยู่หรือข้อความแห่งเอกสารที่ถูกคัดค้าน ซักถามพยานที่ทราบการมีอยู่หรือข้อความแห่งเอกสาร หรือพยานที่เบิกความในข้อความแท้จริงแห่งเอกสารหรือความถูกต้องแห่งสำเนา และให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบเอกสารที่ถูกคัดค้าน
ได้ ในระหว่างที่ยังมิได้ชี้ขาดตัดสินคดี ให้ศาลยึดเอกสารที่สงสัยว่าปลอมหรือไม่ถูกต้องไว้ แต่ไม่บังคับถึงเอกสารราชการซึ่งทางราชการเรียกคืนไป
↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26