มาตรา 301 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
ภาค ๔ วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาและการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง · ลักษณะ ๒ การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง
มาตรา ๓๐๑ ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาต่อไปนี้ ย่อมไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี (๑) เครื่องนุ่งห่มหลับนอน เครื่องใช้ในครัวเรือน หรือเครื่องใช้สอยส่วนตัว โดยประมาณรวมกันราคาไม่เกินประเภทละสองหมื่นบาท แต่ในกรณีที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร เจ้าพนักงานบังคับคดีจะกำหนดให้ทรัพย์สินแต่ละประเภทดังกล่าวที่มีราคารวมกันเกินสองหมื่นบาทเป็นทรัพย์สินที่ไม่ต้องอยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีก็ได้ ทั้งนี้ โดยคำนึงถึงความจำเป็นตามฐานะของลูกหนี้ตามคำพิพากษา (๒) สัตว์ สิ่งของ เครื่องมือ เครื่องใช้ ในการประกอบอาชีพหรือประกอบวิชาชีพเท่าที่จำเป็นในการเลี้ยงชีพของลูกหนี้ตามคำพิพากษา ราคารวมกันโดยประมาณไม่เกินหนึ่งแสนบาท แต่ถ้าลูกหนี้ตามคำพิพากษามีความจำเป็นในการเลี้ยงชีพก็อาจร้องขอต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีขออนุญาตใช้สัตว์สิ่งของ เครื่องมือ เครื่องใช้เท่าที่จำเป็นในการประกอบอาชีพหรือประกอบวิชาชีพในกิจการดังกล่าวของลูกหนี้ตามคำพิพากษาอันมีราคารวมกันเกินกว่าจำนวนราคาที่กำหนดนั้น ในกรณีเช่นนี้ ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจใช้ดุลพินิจไม่อนุญาตหรืออนุญาตได้เท่าที่จำเป็นภายในบังคับแห่งเงื่อนไขตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร (๓) สัตว์ สิ่งของ เครื่องใช้ และอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องใช้ทำหน้าที่ช่วยหรือแทนอวัยวะของลูกหนี้ตามคำพิพากษา (๔) ทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษาอันมีลักษณะเป็นของส่วนตัวโดยแท้ เช่น หนังสือสำหรับวงศ์ตระกูลโดยเฉพาะ จดหมาย หรือสมุดบัญชีต่าง ๆ (๕) ทรัพย์สินอย่างใดที่โอนกันไม่ได้ตามกฎหมาย หรือตามกฎหมายย่อมไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดีทรัพย์สินหรือจำนวนราคาทรัพย์สินที่เจ้าพนักงานบังคับคดีกำหนดตามวรรคหนึ่ง ลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอาจร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีคำสั่งกำหนดใหม่ได้ คำสั่งของเจ้าพนักงานบังคับคดีดังกล่าวนั้น ลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอาจร้องคัดค้านต่อศาลได้ภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ทราบคำสั่งของเจ้าพนักงานบังคับคดี ในกรณีเช่นนี้ ให้ศาลมีคำสั่งตามที่เห็นสมควรในกรณีที่พฤติการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไป ลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาอาจยื่นคำร้องให้ศาลมีคำสั่งเปลี่ยนแปลงทรัพย์สินหรือจำนวนราคาทรัพย์สินที่ศาลกำหนดไว้เดิมได้ประโยชน์แห่งข้อยกเว้นที่บัญญัติไว้ในมาตรานี้ ให้ขยายไปถึงทรัพย์สินตามวรรคหนึ่งอันเป็นของคู่สมรสของลูกหนี้ตามคำพิพากษาหรือของบุคคลอื่น ซึ่งทรัพย์สินเช่นว่านี้ตามกฎหมายอาจบังคับเอาชำระหนี้ตามคำพิพากษาได้
สรุปมาตรา 301 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI
มาตรานี้กำหนดทรัพย์สินบางประเภทของลูกหนี้ตามคำพิพากษาที่ไม่สามารถถูกยึดเพื่อบังคับคดีได้ เพื่อให้ลูกหนี้ยังคงมีสิ่งจำเป็นในการดำรงชีวิตและประกอบอาชีพ ทรัพย์สินเหล่านี้รวมถึงเครื่องใช้ส่วนตัว เครื่องมือทำมาหากิน และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่จำเป็น.
📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): แหล่งข้อมูลทางการ ↗
💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 301 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 301
พบ 4 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2504–2568) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 367/2568 🤖 ย่อโดย AIบ้านที่ปลูกสร้างบนที่ดินสาธารณสมบัติของแผ่นดิน แม้ที่ดินนั้นจะไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี แต่บ้านพิพาทนั้นถือเป็นทรัพย์สินที่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี เนื่…ฎีกาที่ 900/2568 🤖 ย่อโดย AIสิทธิครอบครองที่ดินมือเปล่าที่ไม่มีเอกสารสิทธิ เป็นเพียงสิทธิส่วนบุคคลที่ใช้ยันกันได้ระหว่างผู้โอนและผู้รับโอนเท่านั้น ไม่สามารถทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนการได้มาให้มีผลบร…ฎีกาที่ 227/2567 🤖 ย่อโดย AIกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติมีฐานะเป็นหน่วยงานของรัฐประเภทหนึ่ง จัดตั้งขึ้นเพื่อจัดทำภารกิจของรัฐ และเงินทุนที่ได้รับจากงบประมาณแผ่นดินถือเป็นทรัพย์สินของแผ่นดินที…ฎีกาที่ 770/2504 🤖 ย่อโดย AIสัญญาค้ำประกันการทุเลาการบังคับคดีมีผลผูกพันผู้ค้ำประกันตลอดไปจนกว่าการบังคับคดีจะเสร็จสิ้น ไม่ใช่เฉพาะในชั้นอุทธรณ์…คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 301
ทรัพย์สินอะไรบ้างที่ไม่สามารถถูกยึดเพื่อชำระหนี้ได้?
ทรัพย์สินที่ไม่สามารถถูกยึดได้แก่ เครื่องนุ่งห่มหลับนอน เครื่องใช้ในครัวเรือน หรือเครื่องใช้ส่วนตัวรวมกันไม่เกินสองหมื่นบาท, สัตว์ สิ่งของ เครื่องมือ เครื่องใช้ในการประกอบอาชีพที่จำเป็นในการเลี้ยงชีพรวมกันไม่เกินหนึ่งแสนบาท, อุปกรณ์ทางการแพทย์ที่จำเป็น, ทรัพย์สินส่วนตัวโดยแท้ เช่น จดหมาย และทรัพย์สินที่กฎหมายห้ามโอนหรือไม่สามารถบังคับคดีได้.
ถ้าทรัพย์สินที่ใช้ประกอบอาชีพมีราคารวมกันเกินหนึ่งแสนบาท จะทำอย่างไร?
ลูกหนี้สามารถร้องขอต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อขออนุญาตใช้ทรัพย์สินเหล่านั้นได้เท่าที่จำเป็นในการประกอบอาชีพ ซึ่งเจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจใช้ดุลพินิจในการอนุญาตหรือไม่ก็ได้ โดยมีเงื่อนไขตามที่เห็นสมควร.
ถ้าไม่เห็นด้วยกับการกำหนดทรัพย์สินของเจ้าพนักงานบังคับคดี สามารถทำอะไรได้บ้าง?
ลูกหนี้หรือเจ้าหนี้สามารถร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดีกำหนดใหม่ได้ และหากยังไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของเจ้าพนักงานบังคับคดี สามารถร้องคัดค้านต่อศาลได้ภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ทราบคำสั่ง.
ทรัพย์สินของคู่สมรสหรือบุคคลอื่นที่เกี่ยวข้องกับลูกหนี้จะได้รับความคุ้มครองตามมาตรานี้ด้วยหรือไม่?
ประโยชน์แห่งข้อยกเว้นตามมาตรานี้จะขยายไปถึงทรัพย์สินของคู่สมรสของลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือของบุคคลอื่น ซึ่งทรัพย์สินเหล่านั้นตามกฎหมายอาจบังคับเอาชำระหนี้ตามคำพิพากษาได้.
มาตราใกล้เคียง
↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26
⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง