⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายอาญา › มาตรา 74

มาตรา 74 ประมวลกฎหมายอาญา

ภาค ๑ บทบัญญัติทั่วไป · ลักษณะ ๑ บทบัญญัติที่ใช้แก่ความผิดทั่วไป
มาตรา ๗๔ เด็กอายุกว่าสิบสองปีแต่ยังไม่เกินสิบห้าปีกระทำการอันกฎหมายบัญญัติเป็นความผิด เด็กนั้นไม่ต้องรับโทษ แต่ให้ศาลมีอำนาจที่จะดำเนินการดังต่อไปนี้ (๑) ว่ากล่าวตักเตือนเด็กนั้นแล้วปล่อยตัวไปและถ้าศาลเห็นสมควรจะเรียกบิดา มารดา ผู้ปกครอง หรือบุคคลที่เด็กนั้นอาศัยอยู่มาตักเตือนด้วยก็ได้ (๒) ถ้าศาลเห็นว่าบิดา มารดา หรือผู้ปกครองสามารถดูแลเด็กนั้นได้ศาลจะมีคำสั่งให้มอบตัวเด็กนั้นให้แก่บิดา มารดา หรือผู้ปกครองไป โดยวางข้อกำหนดให้บิดามารดา หรือผู้ปกครองระวังเด็กนั้นไม่ให้ก่อเหตุร้ายตลอดเวลาที่ศาลกำหนดซึ่งต้องไม่เกินสามปีและกำหนดจำนวนเงินตามที่เห็นสมควรซึ่งบิดามารดา หรือผู้ปกครองจะต้องชำระต่อศาลไม่เกินครั้งละหนึ่งหมื่นบาท ในเมื่อเด็กนั้นก่อเหตุร้ายขึ้นแต่ถ้าเด็กนั้นอาศัยอยู่กับบุคคลอื่นนอกจากบิดา มารดา หรือผู้ปกครอง และศาลเห็นว่าไม่สมควรจะเรียกบิดามารดา หรือผู้ปกครองมาวางข้อกำหนดดังกล่าวข้างต้น ศาลจะเรียกตัวบุคคลที่เด็กนั้นอาศัยอยู่มาสอบถามว่าจะยอมรับข้อกำหนดทำนองที่บัญญัติไว้สำหรับบิดามารดา หรือผู้ปกครองดังกล่าวมาข้างต้นหรือไม่ก็ได้ ถ้าบุคคลที่เด็กนั้นอาศัยอยู่ยอมรับข้อกำหนดเช่นว่านั้นก็ให้ศาลมีคำสั่งมอบตัวเด็กให้แก่บุคคลนั้นไปโดยวางข้อกำหนดดังกล่าว (๓) ส่งตัวเด็กนั้นไปยังสถานศึกษาหรือสถานฝึกและอบรม หรือสถานแนะนำทางจิต หรือสถานที่ซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อฝึกและอบรมเด็กตลอดระยะเวลาที่ศาลกำหนด แต่ไม่ให้เกินกว่าวันที่เด็กนั้นจะมีอายุครบสิบแปดปี ในกรณีที่ศาลมอบตัวเด็กให้แก่บิดามารดา ผู้ปกครอง หรือบุคคลที่เด็กนั้นอาศัยอยู่ ตาม (๒) ศาลจะกำหนดเงื่อนไขเพื่อคุมความประพฤติเด็กนั้นเช่นเดียวกับที่บัญญัติไว้ในมาตรา๕๖ ด้วยก็ได้ ในกรณีเช่นว่านี้ ให้ศาลแต่งตั้งพนักงานคุมประพฤติหรือพนักงานอื่นใดเพื่อคุมความประพฤติเด็กนั้น ในกรณีที่เด็กนั้นไม่มีบิดา มารดาหรือผู้ปกครอง หรือมีแต่ศาลเห็นว่าไม่สามารถดูแลเด็กนั้นได้ หรือในกรณีที่เด็กอาศัยอยู่กับบุคคลอื่นนอกจากบิดามารดา หรือผู้ปกครอง และบุคคลนั้นไม่ยอมรับข้อกำหนดดังกล่าวใน (๒) ศาลจะมีคำสั่งให้มอบตัวเด็กนั้นให้อยู่กับบุคคลหรือองค์การที่ศาลเห็นสมควรเพื่อดูแลอบรม และสั่งสอนตามระยะเวลาที่ศาลกำหนดก็ได้ในเมื่อบุคคลหรือองค์การนั้นยินยอม ในกรณีเช่นว่านี้ให้บุคคลหรือองค์การนั้นมีอำนาจเช่นผู้ปกครองเฉพาะเพื่อดูแล อบรม และสั่งสอน รวมตลอดถึงการกำหนดที่อยู่และการจัดให้เด็กมีงานทำตามสมควรหรือให้ดำเนินการคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กตามกฎหมายว่าด้วยการนั้นก็ได้ คำสั่งของศาลดังกล่าวใน (๒) (๓) วรรคสองและวรรคสามนั้น ถ้าในขณะใดภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนดไว้ ความปรากฏแก่ศาลโดยศาลรู้เองหรือตามคำเสนอของผู้มีส่วนได้เสียพนักงานอัยการ หรือบุคคลหรือองค์การที่ศาลมอบตัวเด็กเพื่อดูแล อบรม และสั่งสอน หรือเจ้าพนักงานว่าพฤติการณ์เกี่ยวกับคำสั่งนั้นได้เปลี่ยนแปลงไปก็ให้ศาลมีอำนาจเปลี่ยนแปลงแก้ไขคำสั่งนั้นหรือมีคำสั่งใหม่ตามอำนาจในมาตรานี้

สรุปมาตรา 74 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรานี้กำหนดว่าเด็กที่มีอายุเกิน 12 ปี แต่ไม่เกิน 15 ปี หากกระทำความผิดทางอาญา จะไม่ต้องรับโทษตามกฎหมาย แต่ศาลมีอำนาจในการดำเนินการเพื่อแก้ไขและดูแลเด็ก โดยมีหลายแนวทาง เช่น การตักเตือน การมอบให้บิดามารดาดูแล หรือส่งไปยังสถานศึกษาหรือสถานฝึกอบรม เพื่อให้เด็กได้รับการดูแลและปรับปรุงพฤติกรรม

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 74 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 74

พบ 46 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2469–2559) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 1209/2511 🤖 ย่อโดย AIเด็กอายุเกิน 7 ปี แต่ไม่เกิน 14 ปี กระทำผิดอาญา กฎหมายไม่เอาโทษอาญา แต่ศาลมีอำนาจจัดการแก่เด็กตามสมควรแก่กรณี โดยต้องสอบถามเด็กและเรียกบิดามารดาหรือผู้ปกครองมาสอบถามพร้อม…ฎีกาที่ 5826/2558 🤖 ย่อโดย AI- การวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับการปรับบทลงโทษตามกฎหมายอาญาสำหรับผู้เยาว์ที่กระทำความผิดร้ายแรง ต้องคำนึงถึงบทบัญญัติเรื่องการลดหย่อนโทษสำหรับผู้เยาว์ตามมาตรา 75 และม…ฎีกาที่ 5750/2551 🤖 ย่อโดย AIการที่ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ใช้วิธีการสำหรับเด็กและเยาวชนตาม พ.ร.บ.จัดตั้งศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัวฯ มาตรา 104 (2) แทนการลงโทษทางอาญาแก่จำเลย ถ…ฎีกาที่ 2866/2544 🤖 ย่อโดย AIเมื่อจำเลยที่กระทำความผิดมีอายุครบสิบแปดปีแล้ว ศาลจะไม่อาจส่งตัวจำเลยไปฝึกและอบรมที่สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนได้ แต่จะดำเนินการแก่จำเลยตามมาตรา 74 ประการอื่นที่เห…ฎีกาที่ 801/2513 🤖 ย่อโดย AIการสั่งใช้วิธีการที่เบากว่าโทษจำคุกตามมาตรา 75 ประกอบมาตรา 74 ประมวลกฎหมายอาญา ต้องอยู่ภายใต้บังคับมาตรา 218 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และการฎีกาขอให้เปลี่ยนจากวิธี…ฎีกาที่ 432/2520 🤖 ย่อโดย AIการอุทธรณ์คำพิพากษาของศาลชั้นต้นที่พิพากษาลงโทษจำเลยซึ่งเป็นเด็กอายุไม่เกิน 15 ปี และมีคำสั่งตามมาตรา 74 (2) แห่งประมวลกฎหมายอาญา ถือเป็นการอุทธรณ์ในปัญหาข้อเท็จจริง ซึ่ง…ฎีกาที่ 1506/2519 🤖 ย่อโดย AIการชิงทรัพย์โดยใช้กำลังประทุษร้ายที่ทำให้เกิดบาดแผลเล็กน้อย ไม่ถึงกับเป็นเหตุได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ เป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 339 วรรคสอง การขอให้ศาลปรั…ฎีกาที่ 1299/2535 🤖 ย่อโดย AIเมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้จัดการแก่จำเลยตามมาตรา 74 (2) โดยมอบตัวให้บิดาจำเลยเป็นผู้ปกครองดูแลระมัดระวังมิให้จำเลยก่อเหตุร้ายหรือกระทำผิดใด ๆ ขึ้นอีกภายในกำหนด 3 ปี พร้…

ดูคำพิพากษาทั้งหมด 46 คดีที่อ้างมาตรา 74 →

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 74

เด็กอายุเท่าไหร่ที่ไม่ต้องรับโทษทางอาญาตามมาตรานี้?

เด็กที่มีอายุเกิน 12 ปี แต่ยังไม่เกิน 15 ปี ที่กระทำความผิดตามกฎหมาย จะไม่ต้องรับโทษทางอาญา

ศาลสามารถดำเนินการอย่างไรกับเด็กที่กระทำความผิดตามมาตรานี้?

ศาลมีอำนาจว่ากล่าวตักเตือนและปล่อยตัวไป หรือมอบตัวเด็กให้บิดามารดา ผู้ปกครอง หรือบุคคลที่เด็กอาศัยอยู่ดูแล โดยมีข้อกำหนด หรือส่งตัวเด็กไปยังสถานศึกษา สถานฝึกอบรม หรือสถานที่ดูแลอื่น ๆ

หากศาลมอบตัวเด็กให้บิดามารดาดูแล บิดามารดาต้องทำอย่างไรบ้าง?

บิดามารดาหรือผู้ปกครองจะต้องระวังไม่ให้เด็กก่อเหตุร้ายตลอดเวลาที่ศาลกำหนดซึ่งต้องไม่เกินสามปี และอาจต้องชำระเงินตามที่ศาลเห็นสมควรไม่เกินครั้งละหนึ่งหมื่นบาท หากเด็กก่อเหตุร้ายขึ้น

ศาลสามารถเปลี่ยนแปลงคำสั่งที่เกี่ยวกับเด็กได้หรือไม่?

ได้ หากพฤติการณ์เกี่ยวกับคำสั่งเปลี่ยนแปลงไป ศาลมีอำนาจเปลี่ยนแปลงแก้ไขคำสั่งเดิม หรือมีคำสั่งใหม่ได้

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 70มาตรา 71มาตรา 72มาตรา 73มาตรา 75มาตรา 76มาตรา 77มาตรา 78

↑ ดูประมวลกฎหมายอาญาทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง