คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1708/2499

โจทก์ฟ้องว่าได้ส่งข้าวเปลือชำระแทนต้นเงินกู้และดอกเบี้ยให้แก่จำเลยซึ่งเป็นผู้ให้กู้ตามที่ได้ตกลงกับจำเลยแล้ว บัดนี้จำเลยกลับทำผิดสัญญาไม่คิดราคาข้าวเปลือกชำระเงินกู้รายนั้นให้ จึงขอให้ศาลหักราคาข้าวเปลือกชำระหนี้หรือคืนข้าวเปลือกให้โจทก์ ดังนี้ถือว่าประเด็นกับคดีที่จำเลยฟ้องโจทก์อีกคดีหนึ่งหาว่าโจทก์ผิดสัญญากู้เงินไม่ชำระเงินต้นและดอกเบี้ย ซึ่งมีประเด็นว่าโจทก์ได้ชำระหนี้ให้จำเลยด้วยเงินตราแล้วหรือยังฟ้องของโจทก์ในคดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำ จึงไม่ต้องห้ามตาม ป.วิ.แพ่ง ม.148.

คดีฟ้องโจทก์ขอให้บังคับจำเลยออกใบรับเงินค่าข้าวเปลือกที่นางผันจำเลยตวงไป ๒ คราวเป็นเงิน ๑,๒๖๐ บาท ให้โจทก์มิฉนั้นให้จำเลยคิดหัาราคาข้าวเปลือกกับเงินที่กู้ไปให้โจทก์เป็นการปลดหนี้เงินกู้แล้วให้จำเลยใช้เงิน ๑๘ บาทที่เกิดให้โจทก์ ถ้าจำเลยไม่ยอมหักก็ขอให้จำเลยคืนข้าวเปลือก ๑๔๐ ถังหรือคิดเป็นเงิน ๑,๒๖๐ บาทให้โจทก์ จำเลยให้การปฏิเสธว่าไม่เคยตวงข้าวของโจทก์เป็นการชำระหนี้เงินกู้เลย และหนี้ที่โจทก์กู้เงินจำเลยนั้นจำเลยได้ฟ้องโจทก์ ๆ ไม่สู้คดี ศาลพิจารณาสำนวนจำเลยไปฝ่ายเดียวและพิพากษาให้โจทก์ใช้เงินให้จำเลยตามฟ้อง คดีถึงที่สุดแล้ว ดังปรากฏตามสำนวนความคดีหมายเลขแดงที่ ๑๒๘/๙๘ ในการชี้สองสถานศาลสอบถามคู่ความรับกันว่าหนังสือสัญญากู้ที่โจทก์นั้นคือที่จำเลยนำมาฟ้องโจทก์ในคดีแดงที่ ๑๒๘/๒๔๙๘ ศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้แล้วจึงให้งดสืบพยานทั้งสองฝ่ายและพิพากษาว่าคดีของโจทก์ต้องห้ามตาม ป.วิ.แพ่ง ม.๑๔๘ ให้ยกฟ้องโจทก์เสีย โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์เห็นว่าการที่จำเลยสัญญาว่าจะเอาราคาข้าวเปลือกที่จะชำระให้แก่โจทก์นั้นหักกับหนี้ที่จำเลยเป็นเจ้าหนี้โจทก์อยู่เป้นนิติกรรมอีกอันหนึ่งต่างหากจากเรื่องเงินกู้ โจทก์มีสิทธิจะฟ้องให้จำเลยคืนข้าวเปลือกหรือใช้ราคาข้าวเปลือกได้ตามแบบอย่างคำพิพากษาฎีกาที่ ๑๘๓/๒๔๘๖ คดีระหว่างนางจู ประพันธ์ โจทก์ นายอ่ำ สาระเวช จำเลย ฟ้องโจทก์ไม่ฟ้องซ้ำ ไม่ต้องห้ามตาม ป.วิ.แพ่ง ม.๑๔๘ พิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ศาลชั้นต้นดำเนินการกระบวนพิจารณาต่อไปแล้วพิพากษาใหม่ จำเลยฎีกา ศาลฎีกาตรวจสำนวนและประชุมปรึกษาคดีนี้แล้วเห็นว่าคดีที่จำเลยฟ้องโจทก์เรียกเงินต้นและดอกเบี้ยตามสัญญากู้ยืมนั้น ตามข้อสัญญาปรากฏว่าโจทก์จะต้องชำระต้นเงินและดอกเบี้ยด้วยเงินตรา ส่วนตามฟ้องของโจทก์คดีนี้อ้างว่าจำเลยมาทำสัญญากับโจทก์ใหม่เปลี่ยนเป็นให้โจทก์ชำระต้นเงินและดอกเบี้ยรายนี้ด้วยข้าวเปลือก ครั้นโจทก์ชำระด้วยข้าวเปลือกแล้วจำเลยกลับทำผิดสัญญาไม่คิดราคาข้าวเปลือกชำระหนี้เงินกู้รายนั้นให้ ดังนี้จึงเห็นได้ว่าประเด็นที่ได้วินิจฉัยในคดีก่อนในข้อสำคัญมีว่าโจทก์ได้ชำระหนี้ให้จำเลยด้วยเงินตราแล้วหรือยัง ส่วนประเด็นสำคัญที่จะต้องวินิจฉัยในคดีว่าจำเลยได้ทำผิดสัญญาไม่คิดราคาข้าวเปลือกชำระหนี้ให้จริงหรือไม่ เมื่อเช่นนี้ประเด็นสำคัญแห่งคดีนี้จึงมิใช่ประเด็นที่ได้วินิจฉัยแล้วในคดีก่อนโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกัน ฟ้องของโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำคดีก่อนตาม ป.วิ.แพ่ง ม.๑๔๘ วรรคต้น และเรื่องนี้ศาลฎีกาได้เคยวินิจฉัยมาแล้วดังคำพิพากษาฎีกาที่ศาลอุทธรณ์อ้างนั้น ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้น ศาลฎีกาพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1708/2499 นายยงค์ นาคสู่สุข โจทก์ นายเชื้อ วงศาโรจน์ ที่ 1 นางผัน วงศาโรจน์ ที่ 2 จำเลย