คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 177/2501

การเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งจังหวัดมหาสารคามเป็นไปโดยมิชอบเพราะหน่วยเลือกตั้งที่ 4 ไม่เปิดการเลือกตั้งให้ผู้เลือกตั้งลงคะแนน แต่ปรากฎว่าหน่วยเลือกตั้งทั้งหมดในจังหวัดนั้นมี 186 หน่วยใน 186หน่วยนี้ 185 หน่วยการเลือกตั้งเป็นไปโดยถูกต้อง แต่มีหน่วยเลือกตั้งอยู่ 1 หน่วยคือหน่วยเลือกตั้งที่ 4 ดังกล่าวข้างต้นไม่เปิดการเลือกตั้งให้ผู้เลือกตั้งลงคะแนน เนื่องจากเจ้าพนักงานผู้ได้รับการแต่งตั้งให้มีหน้าที่เกี่ยวกับการเลือกตั้งรับเครื่องหมายประจำตัวผู้สมัครไปแล้ว ครั้นจวนเวลาเปิดการลงคะแนนตรวจดูปรากฎว่า เครื่องหมายประจำตัวผู้สมัครเลข 6 ถึง 10มีอยู่เพียงแผ่นเดียว เจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้งได้พยายามพอสมควรแล้วที่จะให้ได้เครื่องหมายดังกล่าวมาเพื่อเปิดการลงคะแนนเลือกตั้ง แต่ก็ได้มาเมื่อจวนหมดเวลาลงคะแนนเลือกตั้งแล้ว จึงไม่ยอมเปิดการลงคะแนนเลือกตั้ง ทั้งไม่ปรากฎว่าได้มีการทุจริตจงใจจะไม่เปิดการลงคะแนนเลือกตั้งอย่างใด และฝ่ายผู้ร้องก็มิได้นำสืบแสดงให้เห็นได้ว่า หากมีการลงคะแนนเลือกตั้งในหน่วยที่เจ้าพนักงานไม่เปิดการลงคะแนนเลือกตั้งดังกล่าวนั้นแล้ว ผู้ร้องจะได้รับคะแนนนิยมเท่าหรือเหนือกว่าผู้ที่ได้รับเลือกตั้งได้โดยพฤติการณ์ทั่ว ๆ ไป ประกอบด้วยเหตุผลที่ปรากฎในคดี ยังไม่มีเหตุอันสมควรที่จะให้มีการเลือกตั้งใหม่

เรื่อง คัดค้านการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า เมื่อวันที่ ๑๕ ธ.ค.๒๕๐๐ อันเป็นวันเลือกตั้ง แต่เจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้งในหน่วยเลือกตั้งที่ ๔ บ้านแฝก ตำบลหนองซอน อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ได้สั่งห้ามและงดการลงคะแนนเลือกตั้ง โดยมิได้มีอำนาจที่จะกระทำได้โดยชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ศาลมีคำสั่งว่า การเลือกตั้งเป็นโมฆะและสั่งให้มีการเลือกตั้งใหม่ ศาลจังหวัดมหาสารคามทำความเห็นส่งสำนวนมายังศาลฎีกาว่า เห็นควรยกคำร้องของผู้ร้อง ศาลฎีกาเห็นว่า การเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งจังหวัดมหาสารคามเป็นไปโดยมิชอบเพราะหน่วยเลือกตั้งที่ ๔ บ้านแฝก ตำบลหนองซอน อำเภอกันทรวิชัย ไม่เปิดการเลือกตั้งให้ผู้เลือกตั้งลงคะแนน ปัญหาต่อไปจึงมีว่า มีเหตุอันสมควรจะให้มีการเลือกตั้งใหม่หรือไม่ ข้อเท็จจริงได้ความว่า หน่วยเลือกตั้งทั้งหมดในจังหวัดมหาสารคามมี ๑๘๖ หน่วย ใน ๑๘๖ หน่วยนี้มี ๑๘๕ หน่วยการเลือกตั้งเป็นไปโดยถูกต้องแต่มีหน่วยเลือกตั้งอยู่ ๑ หน่วย คือหน่วยเลือกตั้งที่ ๔ บ้านแฝก ไม่เปิดการเลือกตั้งให้ผู้เลือกตั้งลงคะแนน เนื่องจากเจ้าพนักงานผู้ได้รับแต่งตั้งให้มีหน้าที่เกี่ยวกับการเลือกตั้งรับเครื่องหมายประจำตัวผู้สมัครไปแล้ว ครั้งจวนถึงเวลาลงคะแนนตรวจดู ปรากฎว่า เครื่องหมายผู้สมัครเลข ๖ ถึง ๑๐ มีอยู่เพียงแผ่นเดียว เจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้งได้พยายามแล้วที่จะให้ได้เครื่องหมายดังกล่าวมาเพื่อลงคะแนนเลือกตั้ง แต่ก็ได้มาเมื่อจวนหมดเวลาเลือกตั้งแล้ว จึงไม่ยอมเปิดการลงคะแนนเลือกตั้งไม่ปรากฎว่าได้มีการทุจริตจงใจจะไม่เปิดคะแนนเลือกตั้งอย่างใด และฝ่ายผู้ร้องที่มีแสดงให้เห็นได้ว่า หากมีการลงคะแนนเสียงหน่วยที่เจ้าพนักงานไม่เปิดการลงคะแนนนั้นแล้ว ผู้ร้องจะได้รับคะแนนนิยมเท่าหรือเหนือผู้ที่ได้รับเลือกตั้งได้ โดยพฤติการทั่ว ๆ ไป ประกอบด้วยเหตุผลที่ปรากฎในคดีนี้ ศาลฎีกาเห็นว่ายังไม่มีเหตุอันสมควรที่จะให้มีการเลือกตั้งใหม่ จึงให้ยกคำร้องของผู้ร้อง ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 177/2501 นายบุญคง บุญเพ็ชร์ ผู้ร้อง ผู้ว่าราชการจังหวัดมหาสารคาม โดยขุจรรยาวิเศษ,นายเกตุ วงศ์กาไสย นาย เกียรติ นาคะพงษ์ และนายดิลก บุญเสริม ผู้คัดค้าน