คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 301/2526

การที่โจทก์เพิ่งจะมีอำนาจปกครองร่วมกับจำเลยก่อนทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันเพียงเดือนเศษ ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกับจำเลยมีข้อความว่า "ข้าพเจ้านายชัยแสง (โจทก์) ยอมรับเป็นผู้อุปการะส่งเสียบุตรทั้ง 3 คน ให้เล่าเรียนจนกว่าจะสำเร็จ ตามความสามารถของแต่ละคน โดยจะส่งเข้าโรงเรียนประจำกินนอน" ยังไม่อาจถือได้ว่าจำเลยยอมสละอำนาจปกครองบุตรแล้วโดยปริยาย

โจทก์ฟ้องว่าโจทก์จำเลยเป็นสามีภริยากันโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสมีบุตรด้วยกัน ๓ คน และโจทก์ได้จดทะเบียนรับรองบุตรทั้ง ๓ คนแล้ว ต่อมาได้เลิกอยู่กินฉันสามีภริยาโดยได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดยโจทก์รับเป็นผู้อุปการะเลี้ยงดูบุตรทั้ง ๓ คน หลังจากนั้น จำเลยได้แอบรับบุตร ๒ คนไปเสียจากโจทก์ ขอให้ศาลบังคับให้จำเลยนำบุตรทั้งสองคนคืนโจทก์ และห้ามเกี่ยวข้องเกินกว่าการเยี่ยมเยียนธรรมดา จำเลยให้การว่า จำเลยมิได้ตกลงให้โจทก์เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองเพียงแต่ให้โจทก์เป็นฝ่ายส่งเสียค่าเล่าเรียนให้แก่บุตรเท่านั้น อำนาจปกครองบุตรทั้งสามคนยังเป็นของจำเลยตามเดิม บุตรทุกคนสมัครใจอยู่กับจำเลย ขณะนี้โจทก์มีภริยาใหม่แล้ว ที่โจทก์ฟ้องว่าจำเลยแอบไปรับบุตร ๒ คนแล้วไม่ยอมส่งคืนเป็นความเท็จ จำเลยให้การเลี้ยงดูและให้การศึกษาได้เป็นอย่างดี โจทก์ไม่มีสิทธิจะฟ้องเรียกเด็กไปจากปกครองของจำเลย ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ ให้โจทก์ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมโดยกำหนดค่าทนายความ ๑๐๐ บาท แทนจำเลย โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ให้โจทก์ใช้ค่าทนายความชั้นอุทธรณ์ ๑๐๐ บาทแทนจำเลย โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์จำเลยอยู่กินฉันสามีภริยาโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสเกิดบุตรด้วยกัน ๓ คน ขณะโจทก์ฟ้อง (วันที่ ๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๓) บุตรมีอายุ ๑๒ ปี ๙ ปี และ ๖ ปี ตามลำดับ โจทก์เพิ่งไปจดทะเบียนรับรองบุตรทั้งสามต่อหัวหน้าเขตพระโขนงเมื่อวันที่ ๖ สิงหาคม ๒๕๒๒ ต่อมาวันที่ ๒๔ กันยายน ๒๕๒๒ โจทก์จำเลยก็ทำสัญญาประนีประนอมยอมความเลิกอยู่กินฉันสามีภรรยากันต่อไป สัญญาดังกล่าวปรากฏตามเอกสารท้ายฟ้องหมายเลข ๔ ข้อ ๑ มีความว่า "ข้าพเจ้านายชัยแสง ยอมรับเป็นผู้อุปการะส่งเสียบุตรทั้ง ๓ คน ให้เล่าเรียนจนกว่าจะสำเร็จ ตามความสามารถของแต่ละคน โดยจะส่งเข้าโรงเรียนประจำกินนอน" เห็นได้ว่าจำเลยเป็นฝ่ายที่มีอำนาจปกครองบุตรแต่ฝ่ายเดียวตลอดมาตั้งแต่บุตรเกิด โจทก์เพิ่งจะมีอำนาจปกครองร่วมกับจำเลย เมื่อจดทะเบียนรับรองบุตรก่อนทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันเพียงเดือนเศษเท่านั้น จึงไม่มีเหตุผลเพียงพอที่จะคิดเห็นไปว่า จำเลยยอมสละอำนาจปกครองบุตรทั้งหมดให้แก่โจทก์ฝ่ายเดียว ข้อตกลงตามสัญญาดังกล่าวไม่อาจแปลเลยไปถึงขนาดที่ว่า จำเลยยอมสละอำนาจปกครองบุตรแล้วโดยปริยายดังที่โจทก์ฎีกา อำนาจปกครองบุตรเป็นอำนาจที่มีความสำคัญมาก เมื่อไม่ได้ตกลงให้ปรากฏอย่างชัดแจ้งว่า จำเลยยอมสละอำนาจดังกล่าวให้แก่โจทก์ฝ่ายเดียว โจทก์จะขอให้ศาลบังคับให้จำเลยส่งบุตรคืนไม่ได้ ศาลล่างทั้งสองวินิจฉัยชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน จำเลยไม่แก้ฎีกาจึงไม่กำหนดค่าทนายความให้ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 301/2526 นายชัยแสง มโนเกษมสันต์ โจทก์ นางนันทกา ธัมวิสุทธิวรากร จำเลย