คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2307/2527

เจ้ามรดกยังไม่ได้ยกที่ดินตามฟ้องให้แก่ทายาทเป็นส่วนสัดเพียงแต่แบ่งที่ดินให้อยู่อาศัยและทำกินกันเท่านั้น เมื่อเจ้ามรดกถึงแก่กรรมที่ดินตามฟ้องจึงเป็นมรดกตกทอดแก่ทายาท การที่ทายาทแยกกันครอบครองอยู่อาศัยและทำกินในที่ดินมรดกถือได้ว่าเป็นการครอบครองมรดกแทนซึ่งกันและกัน แม้ที่ดินมรดกจะเป็นที่ดินมือเปล่าและโจทก์ทราบการตายของเจ้ามรดกเกินกว่าหนึ่งปี หรือโจทก์มิได้ร้องสอดเข้าเป็นคู่ความในคดีซึ่งทายาทอื่นฟ้องจำเลยที่ 2 ที่ 3ที่ 4 ขอแบ่งมรดกรายนี้ คดีของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความ

โจทก์ฟ้องว่า นางกุเจ้ามรดกมีที่ดินมือเปล่า ๖ แปลง เมื่อนางกุตายที่ดินทั้ง ๖ แปลงตกได้แก่ทายาทของนางกุ คือ โจทก์ นายนาค นางแยงจำเลยที่ ๒ จำเลยที่ ๓ และนายบุญยัง ทายาททั้งหมดได้ร่วมกันเป็นเจ้าของครอบครองที่ดินมรดกอยู่ประมาณ ๒ ปี ต่อมานายบุญยังและนายนาคถึงแก่กรรม บุตรของบุคคลทั้งสองก็ร่วมครอบครองกับทายาทอื่นสืบต่อมา เดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๒๒ บุตรของนายนาคเป็นโจทก์ฟ้องนางแยงจำเลยที่ ๒ ที่ ๓ และที่ ๔ ขอแบ่งมรดกที่ดินทั้ง ๖ แปลง คดีถึงที่สุดโดยศาลพิพากษาให้บุตรของนายนาค รวม ๔ คน ได้รับส่วนแบ่งคนละ ๑ ใน ๓๐ ส่วน ปรากฏตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๒๓/๒๕๒๒ ของศาลจังหวัดสกลนครในปี พ.ศ. ๒๕๒๒ โจทก์ นายแยง จำเลยที่ ๒ จำเลยที่ ๓ และบุตรนายบุญยังเป็นเจ้าของร่วมกันครอบครองที่ดินทั้ง ๖ แปลง เมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๓ ซึ่งเป็นเวลาหลังจากนางแยงตายแล้วประมาณ ๓ เดือน โจทก์เข้าไปไถที่นาแปลงหนึ่งในจำนวน ๖ แปลงนั้น จำเลยไปแจ้งความหาว่าโจทก์บุกรุก พนักงานสอบสวนแล้วไม่ดำเนินคดีแก่โจทก์ ต่อมาเดือนกรกฎาคม ๒๕๒๓ จำเลยอ้างว่าที่ดินทั้ง ๖ แปลงเป็นของจำเลยโดยจำเลยทำมาหาได้ ห้ามโจทก์เข้าไปทำกิน โจทก์มีสิทธิในที่ดินมรดกทั้ง ๖ แปลง ๑ ใน ๖ ส่วน การที่จำเลยไม่ยอมให้โจทก์เข้าทำนา ทำให้โจทก์เสียหายคิดเป็นเงินไม่ต่ำกว่าปีละ ๓,๖๐๐บาท ขอให้ศาลพิพากษาว่า ที่ดินทั้ง ๖ แปลงเป็นมรดกของนางกุให้จำเลยทั้งสี่แบ่งให้โจทก์แปลงละ ๑ ใน ๖ ส่วนก่อนแบ่งให้บุตร ๔ คน ของนายนาคและให้ใช้ค่าเสียหาย จำเลยทั้งสี่ให้การว่า จำเลยที่ ๑ เป็นบุตรนางแยง จำเลยทั้งสี่และนายนาคได้รับส่วนมรดกของนางกุมานาน ๑๙ ปีแล้ว ต่างครอบครองเป็นส่วนสัดด้วยความสงบเปิดเผยอย่างเป็นเจ้าของตลอดมา เมื่อเดือนพฤษภาคม ๒๕๒๒ นางบุญมีบุตรนายนาคกับพวกฟ้องจำเลยและศาลพิพากษาให้แบ่งให้นางบุญมีกับพวก ๑ ใน ๓๐ ส่วน จ่าศาลได้ทำการแบ่งแล้ว ต่อมาระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือนมิถุนายน ๒๕๒๓ โจทก์กับพวกบุกรุกเข้าไปทำนาในที่ดินส่วนที่จำเลยได้รับแบ่งจากคำพิพากษาคดีดังกล่าวจำเลยไปแจ้งความ โจทก์กับพวกยอมรับว่าเป็นที่ดินของจำเลยและรับว่าจะไม่เกี่ยวข้องต่อไป จำเลยถอนคดี ทรัพย์พิพาทเป็นที่ดินมือเปล่า จำเลยครอบครองมากว่า ๑ ปี คดีโจทก์ขาดอายุความขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสี่แบ่งที่ดินมรดกให้โจทก์ ๑ ใน ๕ ส่วนพร้อมค่าเสียหายในอัตราปีละ ๓,๐๐๐ บาท จำเลยทั้งสี่อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยทั้งสี่ฎีกาในปัญหาข้อกฎหมายว่า คดีโจทก์ขาดอายุความ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า นางกุยังไม่ได้ยกที่ดินตามฟ้องให้แก่บุตรเป็นส่วนสัดเพียงแต่แบ่งที่ดินให้อยู่อาศัยและทำกินกันเท่านั้น เมื่อนางกุถึงแก่กรรมที่ดินตามฟ้องจึงเป็นมรดกของนางกุตกทอดแก่ทายาททั้งการที่ทายาทแยกกันอยู่อาศัยและทำกินในลักษณะดังกล่าวก็ถือได้ว่าเป็นการครอบครองมรดกแทนซึ่งกันและกัน แม้ที่ดินพิพาทจะเป็นที่ดินมือเปล่าและโจทก์ทราบการตายของนางกุมากว่าหนึ่งปี หรือโจทก์มิได้ร้องสอดเข้าเป็นคู่ความในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๒๓/๒๕๒๒ ของศาลจังหวัดสกลนคร คดีของโจทก์ก็ไม่ขาดอายุความ พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2307/2527 นายแสงชัย ฟังแสงสุ โจทก์ นางรวม เกษมสานต์ กับพวก จำเลย