คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1300/2531

การขายทอดตลาดทรัพย์ตามคำสั่งศาล ผู้สู้ราคาจะพ้นความผูกพันในราคาซึ่งตนสู้ขณะเมื่อมีผู้อื่นสู้ราคาสูงขึ้นไป หรือเมื่อได้ถอนทรัพย์สินรายนั้นจากการทอดตลาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 514 เมื่อผู้ร้องเป็นผู้เข้าสู้ราคาเสนอราคาสูงสุด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ขายแก่ผู้ร้อง การขายทอดตลาดย่อมบริบูรณ์ แม้จำเลยจะได้อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของจำเลย และศาลชั้นต้นได้อนุญาตให้ผู้ร้องไม่ต้องวางเงินส่วนที่ค้างชำระกับคืนเงินที่ผู้ร้องได้วางไว้ต่อศาลให้แก่ผู้ร้องนั้น ก็มีผลเพียงผู้ร้องยังไม่ต้องใช้ราคาค่าซื้อทรัพย์จนกว่าคดีจะถึงที่สุดเท่านั้น หาเป็นเหตุให้ผู้ร้องพ้นความผูกพันในราคาสูงสุดที่ตนสู้ไม่ต่อมาเมื่อศาลฎีกาพิพากษายืนให้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของจำเลยแก่ผู้ร้อง ผู้ร้องต้องใช้ราคาที่ค้างชำระอยู่ทั้งหมด เมื่อผู้ร้องละเลยเสียไม่ใช้ราคา จนศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เอาทรัพย์สินนั้นออกขายทอดตลาดใหม่ ถ้าได้เงินสุทธิไม่คุ้มราคาและค่าขายทอดตลาดชั้นเดิม ผู้ร้องต้องรับผิดในส่วนที่ขาด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 516

คดีสืบเนื่องจากจำเลยไม่ปฏิบัติตามคำบังคับ โจทก์จึงนำยึดที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของจำเลยขายทอดตลาดโดยขายติดจำนอง ในการขายทอดตลาดครั้งสุดท้ายผู้ร้องเสนอราคาสูงสุด จำเลยคัดค้านและขอให้เลื่อนการขายไป แต่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ขายทรัพย์ดังกล่าวแก่ผู้ร้อง ผู้ร้องวางเงินบางส่วนส่วนที่เหลือขอชำระภายใน ๑๕ วัน ต่อมาจำเลยยื่นอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้ขายทอดตลาดทรัพย์จำเลย ผู้ร้องจึงขออนุญาตไม่วางเงินส่วนที่ยังค้างชำระ และขอรับเงินที่วางไว้คืน ศาลชั้นต้นอนุญาต ต่อมาศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาพิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้ขายทอดตลาดทรัพย์จำเลยให้ผู้ร้อง โจทก์จึงยื่นคำแถลงต่อศาล ขอให้แจ้งผู้ร้องนำเงินมาชำระต่อศาลเพื่อให้การบังคับคดีเสร็จสิ้นไป ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ร้องนำเงินค่าซื้อทรัพย์มาวางศาลภายใน ๑๕ วัน ผู้ร้องยื่นคำแถลงว่า ไม่ประสงค์จะซื้อทรัพย์รายนี้อีกต่อไป ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ให้ประกาศขายทอดตลาดใหม่ ถ้าได้เงินสุทธิไม่คุ้มราคาและค่าขายทอดตลาดชั้นเดิม ให้ผู้ซื้อทรัพย์เดิม (ผู้ร้อง) ต้องรับผิดในส่วนที่ขาด ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาวินิจัยว่า การขายทอดตลาดทรัพย์ตามคำสั่งศาลผู้เข้าสู้ราคาจะพ้นความผูกพันในราคาที่ตนสู้ขณะเมื่อมีผู้อื่นสู้ราคาสูงขึ้นไป หรือเมื่อได้ถอนทรัพย์สินรายนั้นจากการขายทอดตลาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๑๔ เมื่อผู้ร้องเป็นผู้เข้าสู้ราคาเสนอราคาสูงสุด ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ขายแก่ผู้ร้อง การขายทอดตลาดย่อมบริบูรณ์ ผู้ร้องได้วางเงินต่อเจ้าพนักงานบังคับคดีบางส่วน คงค้างชำระบางส่วน จำเลยได้อุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่อนุญาตให้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของจำเลยและผู้ร้องยื่นคำแถลงขออนุญาตไม่วางเงินส่วนที่ค้างชำระ ขอรับเงินที่วางไว้คืน ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตนั้น มีผลเพียงผู้ร้องยังไม่ต้องใช้ราคาจนกว่าคดีจะถึงที่สุดเท่านั้น หาเป็นเหตุให้ผู้ร้องพ้นความผูกพันในราคาที่ตนสู้ราคาสูงสุดไม่ ต่อมาเมื่อศาลฎีกาพิพากษายืนให้ขายทอดตลาดทรัพย์สินของจำเลยแก่ผู้ร้องผู้ร้องต้องใช้ราคาที่ค้างชำระอยู่ทั้งหมดเมื่อผู้ร้องละเลยเสียไม่ใช้ราคา ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เอาทรัพย์สินนั้นออกขายใหม่ถ้าได้เงินสุทธิไม่คุ้มราคา และค่าขายทอดตลาดชั้นเดิมให้ผู้ร้องต้องรับผิดในส่วนที่ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๕๑๖ นั้น ชอบแล้ว พิพากษายืน. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1300/2531 นายสุขะ เอกตระกูล โจทก์ นายสมบูรณ์ เลาหภิชาติชัย ผู้ร้อง นายเจริญ อรรถพรชัย จำเลย