คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 143/2535

ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกของ ค. ได้จดทะเบียนโอนที่ดินของค.ให้อ.ไปแล้วต่อมาอ. ถึงแก่กรรม ผู้ร้องจึงไม่มีส่วนได้เสียในที่ดินดังกล่าว และไม่อาจร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของ อ.ได้.

ผู้ร้องยื่นคำร้องว่า ผู้ร้องกับนางคอดีเยาะห์ บุญธรรมเป็นสามีภรรยากันโดยมิได้จดทะเบียนสมรส มีบุตรด้วยกัน 6 คนคือนางอามีนะห์ นายอินทรา นางสมัย นายประเสริฐ นางซาลีเฟาะและนางมุกดา นางคอดีเยาะห์ถึงแก่ความตายเมื่อปี 2517 และผู้ร้องได้รับแต่งตั้งจากศาลชั้นต้นให้เป็นผู้จัดการมรดก ผู้ร้องจึงได้จดทะเบียนโอนมรดกที่ดินโฉนดที่ 3327 ตำบลหมอนทอง อำเภอบางน้ำเปรี้ยวจังหวัดฉะเชิงเทรา เฉพาะส่วนของนางคอดีเยาะห์ ให้แก่นางอามีนะห์แต่ผู้เดียว เนื่องจากเป็นบุตรคนโตและบุตรคนอื่น ๆ ยังเป็นผู้เยาว์จึงให้ถือกรรมสิทธิ์ไว้ชั่วคราวเพื่อโอนให้น้อง ๆ ในภายหลังนางอามีนะห์มีสามีชื่อนายอิสมาแอน แบรอมาน โดยมิได้จดทะเบียนสมรสมีบุตรด้วยกัน 3 คน คือเด็กชายสมชาย เด็กชายอิสราทร และเด็กชายอดิศร ต่อมานางอามีนะห์ถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2526โดยมิได้ทำพินัยกรรมหรือแต่งตั้งผู้จัดการมรดกไว้ ผู้ร้องในฐานะผู้จัดการมรดกของนางคอดีเยาะห์เจ้าของที่ดินคนเดิม ไปติดต่อที่สำนักงานที่ดินจังหวัดฉะเชิงเทรา เพื่อขอโอนที่ดินดังกล่าวมาแบ่งปันให้ทายาท แต่เจ้าพนักงานที่ดินไม่ดำเนินการให้จึงขอให้ศาลไต่สวนและมีคำสั่งตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกของนางอามีนะห์ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า ผู้ร้องมิใช่ผู้มีส่วนได้เสียในทรัพย์มรดกของผู้ตายไม่มีอำนาจยื่นคำร้อง ยกคำร้อง ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "มีปัญหาว่าผู้ร้องเป็นผู้มีส่วนได้เสียในอันที่จะร้องต่อศาลขอให้ตั้งผู้จัดการมรดกตามความในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713 หรือไม่ เห็นว่าผู้มีส่วนได้เสียในอันที่จะร้องต่อศาลขอให้ตั้งผู้จัดการมรดกหมายความว่าบุคคลผู้นั้นเป็นผู้มีส่วนได้เสียในทางมรดกหรือในทางพินัยกรรมหรือเกี่ยวกับทรัพย์สินในกองมรดก ข้อเท็จจริงปรากฏตามคำร้องว่า ผู้ร้องในฐานะผู้จัดการมรดกของนางคอดีเยาะห์เจ้าของที่ดินเดิม ได้จดทะเบียนโอนมรดกที่ดินโฉนดที่ 3727 ตำบลหมอนทอง อำเภอบางน้ำเปรี้ยวจังหวัดฉะเชิงเทรา เฉพาะส่วนของนางคอดีเยาะห์ให้แก่นางอามีนะห์ผู้ตายไปแล้ว ผู้ร้องจึงไม่มีส่วนได้เสียในกองมรดกของผู้ตายหรือเกี่ยวกับทรัพย์สินในกองมรดกของผู้ตายในอันที่จะร้องขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย" พิพากษายืน. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 143/2535 นาย ยา บุญ ธรรม ผู้ร้อง