มาตรานี้อธิบายว่านิติกรรมที่เป็นโมฆะจะไม่มีผลทางกฎหมายตั้งแต่แรก และไม่สามารถทำให้มีผลสมบูรณ์ในภายหลังได้ ใครก็ตามที่มีส่วนเกี่ยวข้องสามารถหยิบยกเรื่องความเป็นโมฆะขึ้นมากล่าวอ้างได้เสมอ หากมีการส่งมอบทรัพย์สินกันไปแล้วจากโมฆะกรรมนั้น จะต้องคืนทรัพย์สินตามหลักเรื่องลาภมิควรได้
พบ 252 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2481–2568) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 8418/2568 🤖 ย่อโดย AIที่ดินพิพาทเป็นที่ดินในโครงการนิคมสหกรณ์ ว. เมื่อจัดตั้งนิคมสหกรณ์ ว. แล้ว ย่อมเป็นหน้าที่ของคณะกรรมการซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งในการพิจารณาคัดเลือกผู้มีคุณสมบัติตาม พ.ร.บ.จัด…ฎีกาที่ 591-592/2482 🤖 ย่อโดย AI- การจำนองที่ทำขึ้นก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ต้องบังคับตามประกาศเรื่องจำนำและขายฝากที่ดิน ร.ศ.118 โดยผู้รับจำนองไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวบังคับจำนองตามมาตรา 728 แห่งป…ฎีกาที่ 443/2516 🤖 ย่อโดย AIการควบบริษัททำให้บริษัทใหม่ได้มาซึ่งสิทธิและความรับผิดชอบของบริษัทเดิม และเข้ามาดำเนินกระบวนพิจารณาแทนได้โดยไม่ต้องฟ้องคดีใหม่ การระบุคู่ความในฟ้อง แม้จะไม่ได้ระบุฐานะให…ฎีกาที่ 892/2486 🤖 ย่อโดย AI* สัญญาค้ำประกันไม่จำเป็นต้องมีพยานหรือผู้เขียน และไม่จำเป็นต้องระบุสถานที่ทำสัญญา * การที่เจ้าหนี้ผ่อนผันการชำระหนี้ให้ลูกหนี้ หรือให้หาผู้ค้ำประกันรายใหม่ ไม่ทำให้ผ…ฎีกาที่ 1951/2516 🤖 ย่อโดย AIการที่เจ้าของทรัพย์สินรู้ถึงความเสียหายที่เกิดขึ้นแก่ทรัพย์สินของตนแล้ว แต่ปล่อยเวลาล่วงเลยไปจนเกินกำหนดอายุความจึงจะฟ้องร้องดำเนินคดี ถือว่าคดีขาดอายุความ การที่ผู้รับเ…ฎีกาที่ 1635/2540 🤖 ย่อโดย AIการที่ลูกหนี้แสดงพฤติการณ์อันเป็นการยอมรับสภาพหนี้โดยปริยาย ย่อมมีผลทำให้อายุความสะดุดหยุดลง เมื่อผู้รับจ้างก่อสร้างอาคารเสร็จและส่งมอบแล้ว ผู้ว่าจ้างมีสิทธิฟ้องเรียกค่า…ฎีกาที่ 1410/2529 🤖 ย่อโดย AI* การที่ผู้จัดการมรดกซึ่งเป็นทายาทโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองและทายาทอื่นที่มีสิทธิได้รับมรดก ไม่ถือเป็นนิติกรรมที่คนมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดก * การที่ผู้จัดกา…ฎีกาที่ 2448/2518 🤖 ย่อโดย AIการที่หุ้นส่วนจำกัดความรับผิดได้สอดเข้าไปเกี่ยวข้องจัดการในกิจการของห้างหุ้นส่วนจำกัดนั้น ต้องรับผิดในหนี้สินของห้างหุ้นส่วนจำกัดด้วย. การขู่ว่าจะดำเนินคดีอาญาในความผิดอ…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 252 คดีที่อ้างมาตรา 172 →
โมฆะกรรมคือนิติกรรมที่เสียเปล่า ไม่มีผลผูกพันทางกฎหมายมาตั้งแต่ต้น และไม่สามารถทำให้สมบูรณ์ได้ในภายหลัง ส่วนโมฆียะกรรมเป็นนิติกรรมที่สมบูรณ์จนกว่าจะถูกบอกล้าง
ไม่ได้ เพราะโมฆะกรรมนั้นไม่อาจให้สัตยาบันแก่กันได้ หมายความว่าไม่สามารถทำให้มีผลสมบูรณ์ในภายหลังได้
หากมีการส่งมอบทรัพย์สินอันเกิดจากโมฆะกรรม จะต้องคืนทรัพย์สินนั้นตามบทบัญญัติว่าด้วยลาภมิควรได้
ผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งคนใดสามารถยกความเสียเปล่าแห่งโมฆะกรรมขึ้นกล่าวอ้างได้
↑ ดูประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26