มาตรา 183 วางผลของเงื่อนไขในนิติกรรม นิติกรรมที่มีเงื่อนไขบังคับก่อนย่อมเป็นผลต่อเมื่อเงื่อนไขนั้นสำเร็จแล้ว ส่วนนิติกรรมที่มีเงื่อนไขบังคับหลังย่อมสิ้นผลเมื่อเงื่อนไขนั้นสำเร็จแล้ว และถ้าคู่กรณีแสดงเจตนาไว้ด้วยกันว่าความสำเร็จแห่งเงื่อนไขให้มีผลย้อนหลังไปถึงเวลาใดก่อนสำเร็จ ก็ให้เป็นไปตามเจตนานั้น
พบ 28 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2486–2568) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)
ฎีกาที่ 892/2486 🤖 ย่อโดย AI* สัญญาค้ำประกันไม่จำเป็นต้องมีพยานหรือผู้เขียน และไม่จำเป็นต้องระบุสถานที่ทำสัญญา * การที่เจ้าหนี้ผ่อนผันการชำระหนี้ให้ลูกหนี้ หรือให้หาผู้ค้ำประกันรายใหม่ ไม่ทำให้ผ…ฎีกาที่ 3843/2526 🤖 ย่อโดย AI* ข้อพิพาทที่ต้องเสนอต่ออนุญาโตตุลาการตามสัญญา คือ ข้อขัดแย้งอันเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติตามสัญญาเท่านั้น ไม่รวมถึงการผิดสัญญาที่เกิดขึ้นแล้ว. * การที่จำเลยมิได้ยกอายุ…ฎีกาที่ 1453/2542 🤖 ย่อโดย AIเมื่อนายจ้างอนุญาตให้ลูกจ้างลาออกได้ภายใต้เงื่อนไข แต่ต่อมานายจ้างมีหนังสือแจ้งให้ลูกจ้างทราบว่าความรับผิดชอบของลูกจ้างในการปฏิบัติงานสิ้นสุดลงทันที ถือว่านายจ้างได้อนุญา…ฎีกาที่ 9508/2539 🤖 ย่อโดย AIหากการเปลี่ยนแปลงใด ๆ นอกเหนืออำนาจของผู้ว่าจ้างเป็นเหตุให้ผู้ว่าจ้างไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาต่อไปได้ คู่สัญญาตกลงจะทำการเจรจาหาทางแก้ไขปัญหา หากการเจรจาไม่สามารถหาข้อยุต…ฎีกาที่ 760/2508 🤖 ย่อโดย AI* การเป็นบิดาโดยพฤตินัยและการปกครองเลี้ยงดูบุตรโดยมิได้จดทะเบียนสมรส ไม่ทำให้บุคคลนั้นมีฐานะเป็นบิดาหรือผู้แทนโดยชอบธรรมตามกฎหมาย * ผู้ครอบครองทรัพย์สินแทนผู้อื่น จะเ…ฎีกาที่ 2952/2537 🤖 ย่อโดย AIการที่จำเลยเสนอตัวกลับเข้าทำงานเพื่อผ่อนชำระหนี้ ถือเป็นเงื่อนไขบังคับก่อนว่าหากโจทก์รับจำเลยเข้าทำงาน จำเลยจึงจะผ่อนชำระหนี้ เมื่อโจทก์ไม่รับจำเลยเข้าทำงาน เงื่อนไขบังคั…ฎีกาที่ 1676/2532 🤖 ย่อโดย AIการฟ้องคดีเรียกทรัพย์มรดกคืนจากผู้รับโอน ต้องฟ้องภายในกำหนดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754 และผู้รับโอนทรัพย์มรดกจากทายาทโดยธรรม ย่อมมีสิทธิยกอายุความขึ้…ฎีกาที่ 415/2511 🤖 ย่อโดย AIการฟ้องคดีเพื่อเอาคืนซึ่งการครอบครองอสังหาริมทรัพย์นั้น ต้องฟ้องภายในหนึ่งปีนับแต่วันถูกแย่งการครอบครอง แม้ผู้เยาว์จะมีผู้แทนโดยชอบธรรมอยู่ตลอดเวลาก็ไม่อาจยกอายุความที่กฎ…ดูคำพิพากษาทั้งหมด 28 คดีที่อ้างมาตรา 183 →
นิติกรรมนั้นย่อมเป็นผลต่อเมื่อเงื่อนไขนั้นสำเร็จแล้ว
นิติกรรมที่มีเงื่อนไขบังคับหลังย่อมสิ้นผลในเมื่อเงื่อนไขนั้นสำเร็จแล้ว
ได้ ถ้าคู่กรณีแห่งนิติกรรมได้แสดงเจตนาไว้ด้วยกันว่าความสำเร็จแห่งเงื่อนไขให้มีผลย้อนหลังไปถึงเวลาใดเวลาหนึ่งก่อนสำเร็จ ก็ให้เป็นไปตามเจตนาเช่นนั้น
↑ ดูประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ทั้งหมด
🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26