⚖️ LawAraiค้นกฎหมาย · ค้นฎีกา · ✨ ผู้ช่วยร่าง
หน้าแรกสารบัญกฎหมายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง › มาตรา 15

มาตรา 15 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

ภาค ๑ บททั่วไป · ลักษณะ ๒ ศาล

ℹ️ เอกสารต้นทางรวมกฎหมายหลายฉบับไว้ด้วยกัน จึงมีมาตรา 15 มากกว่าหนึ่งฉบับ — ด้านล่างแยกตามฉบับให้แล้ว โดยเรียงฉบับหลักไว้ก่อน

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ฉบับหลัก
มาตรา ๑๕ ห้ามมิให้ศาลใช้อำนาจนอกเขตศาล เว้นแต่ (๑) ถ้าบุคคลผู้ที่จะถูกซักถามหรือถูกตรวจ หรือบุคคลผู้เป็นเจ้าของทรัพย์หรือสถานที่ซึ่งจะถูกตรวจมิได้ยกเรื่องเขตศาลขึ้นคัดค้าน ศาลจะทำการซักถามหรือตรวจดังว่านั้นนอกเขตศาลก็ได้ (๒) ศาลจะออกหมายเรียกคู่ความหรือบุคคลนอกเขตศาลก็ได้ ส่วนการที่จะนำบทบัญญัติมาตรา ๓๑, ๓๓, ๑๐๘, ๑๐๙ และ ๑๑๑ แห่งประมวลกฎหมายนี้ และมาตรา ๑๔๗ แห่งกฎหมายลักษณะอาญามาใช้บังคับได้นั้น ต้องให้ศาลซึ่งมีอำนาจในเขตศาลนั้นสลักหลังหมายเสียก่อน (๓) หมายบังคับคดีและหมายของศาลที่ออกให้จับและกักขังบุคคลใดตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ อาจบังคับได้ไม่ว่าในที่ใด ๆ ในกรณีที่มีการบังคับคดีนอกเขตศาลที่ออกหมายบังคับคดี ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษายื่นคำแถลงหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีรายงานให้ศาลที่จะมีการบังคับคดีทราบ ในกรณีเช่นว่านี้ ให้ศาลที่จะมีการบังคับคดีตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีเพื่อดำเนินการบังคับคดีโดยไม่ชักช้า และให้ศาลนั้นดำเนินการไปเสมือนหนึ่งเป็นศาลที่บังคับคดีแทนตามมาตรา ๓๐๒ วรรคสาม
พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ ๑๔) พ.ศ. ๒๕๓๘
มาตรา ๑๕ พระราชบัญญัตินี้ไม่มีผลกระทบถึงกระบวนพิจารณาใด ๆ ที่ได้กระทำไปแล้ว ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ส่วนกระบวนพิจารณาใดที่ยังมิได้กระทำจนล่วงพ้นกำหนดเวลาที่จะต้องกระทำตามกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ก่อนพระราชบัญญัตินี้ แต่ยังอยู่ในกำหนดเวลาที่อาจกระทำได้ตามพระราชบัญญัตินี้ ให้ดำเนินกระบวนพิจารณานั้นได้ภายในกำหนดเวลาตามพระราชบัญญัตินี้

สรุปมาตรา 15 แบบเข้าใจง่าย 🤖 อธิบายโดย AI

มาตรานี้ห้ามมิให้ศาลใช้อำนาจนอกเขตศาล เว้นแต่สามกรณี คือ ถ้าผู้ที่จะถูกซักถามหรือถูกตรวจ หรือเจ้าของทรัพย์หรือสถานที่ซึ่งจะถูกตรวจ มิได้ยกเรื่องเขตศาลขึ้นคัดค้าน ศาลจะทำการซักถามหรือตรวจนอกเขตศาลก็ได้ ศาลจะออกหมายเรียกคู่ความหรือบุคคลนอกเขตศาลก็ได้ และหมายบังคับคดีกับหมายของศาลที่ออกให้จับและกักขังบุคคลใดอาจบังคับได้ไม่ว่าในที่ใด ๆ ทั้งนี้ในกรณีบังคับคดีนอกเขตศาลที่ออกหมาย ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษายื่นคำแถลงหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีรายงานให้ศาลที่จะมีการบังคับคดีทราบ แล้วให้ศาลนั้นตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการโดยไม่ชักช้า เสมือนหนึ่งเป็นศาลที่บังคับคดีแทนตามมาตรา 302 วรรคสาม

📎 ที่มาตัวบท (ทางการ): สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ↗

💬 ถาม AI เกี่ยวกับมาตรา 15 หรือเล่าเหตุการณ์ของคุณ

📌 คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึงมาตรา 15

พบ 7 คดีที่อ้างถึงมาตรานี้ (พ.ศ. 2510–2558) — แสดงคำพิพากษาที่มีคำวินิจฉัยครบถ้วนที่สุด (ย่อโดย AI ยังไม่ได้ตรวจทานโดยนักกฎหมาย)

ฎีกาที่ 3226/2558 🤖 ย่อโดย AIการอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงคดีส่วนแพ่งที่ทุนทรัพย์พิพาทกันในชั้นอุทธรณ์ไม่เกิน 50,000 บาท ต้องห้ามมิให้คู่ความอุทธรณ์ตามกฎหมาย ค่าสินไหมทดแทนตามกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาต…ฎีกาที่ 884/2515 🤖 ย่อโดย AI* นายจ้างต้องร่วมรับผิดในผลแห่งการละเมิดที่ลูกจ้างได้กระทำไปในทางการที่จ้าง โดยไม่ต้องบอกกล่าวนายจ้างก่อน * กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่ซื้อขายกันจะโอนไปยังผู้ซื้อทันทีที…ฎีกาที่ 772/2549 🤖 ย่อโดย AIการบังคับคดีตามหมายบังคับคดีที่ส่งไปให้ศาลอื่นดำเนินการแทน ต้องเสนอคำฟ้องหรือคำร้องขอต่อศาลที่มีอำนาจในการบังคับคดี หรือศาลที่ออกหมายบังคับคดีเท่านั้น แม้จำเลยจะมีภูมิลำเ…ฎีกาที่ 553/2510 🤖 ย่อโดย AIเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา มีสิทธิร้องขอเฉลี่ยทรัพย์ที่ถูกยึดเพื่อขายทอดตลาดได้ แม้ว่าทรัพย์นั้นจะถูกยึดไปก่อนแล้วก็ตาม โดยการยึดทรัพย์ซ้ำโดยอำนาจในทางร้องขอเฉลี่ยนั้น กฎหมายห้…ฎีกาที่ 1486/2551 🤖 ย่อโดย AIการเสนอคำฟ้องหรือคำร้องขอต่อศาลที่มีอำนาจบังคับคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 7 (2) ต้องเสนอต่อศาลในคดีเดิม มิใช่ยื่นคำฟ้องต่อศาลดังกล่าวเป็นคดีใหม่…ฎีกาที่ 3413/2524 🤖 ย่อโดย AIเมื่อจำเลยได้ดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลชั้นต้นโดยมิได้โต้แย้งเรื่องเขตอำนาจศาล ถือว่าจำเลยได้สละสิทธิ์ในการยกข้อนี้ขึ้นอ้างในชั้นอุทธรณ์…ฎีกาที่ 7565/2548 🤖 ย่อโดย AIคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองตาม ป.วิ.พ. มาตรา 289 ต้องเสนอต่อศาลชั้นต้นที่พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีในชั้นต้นเท่านั้น…

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมาตรา 15

ศาลใช้อำนาจนอกเขตศาลได้หรือไม่

โดยหลักไม่ได้ ตัวบทห้ามไว้ เว้นแต่กรณีที่ระบุเป็นข้อยกเว้น

หมายบังคับคดีใช้ได้แค่ในเขตศาลหรือไม่

ตัวบทระบุว่าหมายบังคับคดีและหมายให้จับและกักขังอาจบังคับได้ไม่ว่าในที่ใด ๆ

บังคับคดีนอกเขตศาลทำอย่างไร

ให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษายื่นคำแถลงหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีรายงานให้ศาลที่จะมีการบังคับคดีทราบ แล้วศาลนั้นตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการโดยไม่ชักช้า

มาตราใกล้เคียง

มาตรา 11มาตรา 12มาตรา 13มาตรา 14มาตรา 16มาตรา 17มาตรา 18มาตรา 19

↑ ดูประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งหมด

🗓️ ปรับปรุงข้อมูลตัวบทล่าสุด: 2026-07-26

⚠️ ข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้น ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจทางกฎหมายทุกครั้ง