คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1670/2493

โจทก์ฟ้องหาว่า จำเลยบุกรุกปลูกต้นกล้วยในที่ดิน อันอยู่ในเขตต์โฉนดของโจทก์ จำเลยต่อสู้ว่าที่ตรงนั้นเป็นของจำเลยและอยู่นอกเขตต์โฉนดของโจทก์ โจทก์จำเลยจึงตกลงตั้งประเด็นท้ากัน โดยให้เจ้าพนักงานที่ดินไปรังวัดสอบเขตต์ ถ้าต้นกล้วยอยู่นอกเขตต์โฉนดของโจทก์ ๆ ยอมแพ้ถ้าอยู่ในโฉนด จำเลยยอมแพ้ เจ้าพนักงานไปรังวัดทำแผนที่มาส่งศาล ปรากฎว่าต้นกล้วยอยู่นอกเขตต์โฉนดของโจทก์ ดังนี้โจทก์จะขอสืบพยานในข้อครอบครองต่อไปไม่ได้ เพราะเป็นการเปลี่ยนประเด็นตามที่ตกลงท้ากัน ในกรณีข้างต้น โจทก์จะเปลี่ยนประเด็นได้ก็ต้องได้ความว่า เจ้าพนักงานไม่สามารถรังวัดได้ตามที่ท้ากัน

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยบุกรุกเข้ามาปลูกต้นกล้วยลงในที่ดินอันอยู่ในเขตต์โฉนดของโจทก์ จำเลยต่อสู้ว่า ตรงที่ปลูกต้นกล้วยเป็นที่ของจำเลย อยู่นอกเขตต์โฉนดของโจทก์ ในวันพิจารณา โจทก์จำเลยตกลงตั้งประเด็นท้ากัน โดยให้เจ้าพนักงานที่ดินไปรังวัดสอบเขตต์ หากปรากฎว่าต้นกล้วยที่จำเลยปลูกอยู่ในเขตต์โฉนดของโจทก์ จำเลยยอมแพ้ ถ้าอยู่นอกเขตต์โฉนด โจทก์ยอมแพ้ ศาลอนุญาตตามที่ท้ากัน ต่อมาเจ้าพนักงานที่ดินรังวัดแล้วทำแผนที่ส่งศาล ปรากฎว่าต้นกล้วยอยู่นอกเขตต์โฉนดของโจทก์ ๆ เถียงว่า เจ้าพนักงานทำไม่ถูกขอให้รังวัดใหม่ ศาลอนุญาตต่อมาคงปรากฎว่าการตรวจสอบเนื้อที่ของโจทก์นั้นมีหลักเพียง ๒ หลัก ถ้าหลัก ๒ หลักนี้ไม่เคลื่อน แผนที่ซึ่งได้ส่งศาลแล้วก็ถูกต้อง แต่จะรับรองแน่ไม่ได้ จนกว่าจะพบหลักอีกหลักหนึ่ง แต่ในที่สุดก็หาหลักอื่นไม่พบ โจทก์จึงมาแถลงต่อศาล ขอสืบพยานในข้อครอบครองต่อไป ศาลชั้นต้นเห็นว่า เมื่อโจทก์เป็นฝ่ายค้านว่าการรังวัดไม่ถูกต้อง โจทก์ก็ต้องพิสูจน์ให้เห็นเช่นนั้น เมื่อพิศูจน์ไม่ได้ก็ต้องถือว่าการรังวัดถูกต้องแล้ว คดีต้องเป็นไปตามที่ท้ากัน พิพากษายกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า เรื่องนี้โจทก์จำเลยได้ตกลงตั้งประเด็นท้ากันดังกล่าวข้างต้น โจทก์จะเปลี่ยนประเด็นเป็นอย่างอื่น จะต้องได้ความว่าเจ้าพนักงานไม่สามารถจะตรวจสอบรังวัดได้ตามที่ท้ากันนั้นเสียก่อน ในเรื่องนี้เท่าที่ปรากฎเจ้าพนักงานยังสามารถสอบรังวัดตามตามประเด็นที่ท้ากันนั้นได้อยู่ แม้จะมีหมุดเหลืออยู่เพียง ๒ หมุดก็ดี ที่โจทก์ว่าหมุดนั้นถูกเคลื่อนย้ายจากเดิม ก็ไม่สามารถพิศูจน์ได้ อย่างไรก็ดีเมื่อศาลล่างทั้งสองฟังข้อเท็จจริงว่า เจ้าพนักงานที่ดินสามารถตรวจรังวัดสอบเขตต์ได้ตามประเด็นที่ท้ากันแล้ว โจทก์จะมาขอตั้งประเด็นอื่นต่อไปอีกหาได้ไม่ ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น จึงพิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1670/2493 นางเพิ่ม หีบพอน โจทก์ นายทองคำ แก้วนวล ที่1, นางจำเนียร แก้วนวล ที่2 ล.