คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1066/2495

บิดามารดาพิพาทกันเรื่องบุตรจึงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันในศาลให้บุตรอยู่ในความปกครองของจำเลยตลอดชีวิตของจำเลย และมารดาเด็กยังได้จดทะเบียนเด็กให้เป็นบุตรบูญธรรมของจำเลยอีก แต่ปรากฎว่าการจดทะเบียนรับบุตรบูญธรรมของจำเลยขาดความยินยอมของสามีจำเลย จึงไม่สมบูรณ์ตาม ป.ม.แพ่งฯมาตรา 1584 และ พ.ร.บ.จดทะเบียนครอบครัว 2478 มาตรา 22 ดังนี้ จึงไม่ทำให้จำเลยมีอำนาจปกครองเด็กและจำเลยเป็นบุคคลภายนอกคดีที่บิดามารดาเด็กยอมความกัน จำเลยจึงไม่ได้สิทธิตามกฎหมายอย่างไร ฉะนั้นจำต้องคืนเด็กให้แก่บิดามารดาเด็กนั้น

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสองเป็นบิดามารดา ด.ญ.แป๋ว แต่โจทก์ทั้งสองมิได้จดทะเบียนสมรสกันตามกฎหมายโจทก์ทั้งสองพิพาทกันเรื่องบุตรในคดีหนึ่ง ได้ทำสัญญาประนีประนอมกัน ให้ ด.ญ.แป๋วอยู่ในความปกครองของจำเลยตลอดชีวิตของจำเลย บัดนี้โจทก์ทั้งสองไม่มีความประสงค์ให้ ด.ญ.แป๋วอยู่กับจำเลยต่อไป จำเลยไม่ยอมส่งคืน โจทก์จึงขอให้ศาลบังคับ จำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกคืน และโจทก์ที่ ๒ ได้จดทะเบียน ด.ญ.แป๋วเป็นบุตรบูญธรรมของจำเลยแล้ว ศาลชั้นต้น พิพากษาให้จำเลยส่งตัว ด.ญ.แป๋วคืน จำเลยอุทธรณ์, ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า กาจดทะเบียนรับบุตรบูญธรรมของจำเลยไม่สมบูรณ์ เพราะขาดความยินยอมของคู่สมรสที่ยังมีตัวอยู่ และมิได้วิกลจริต ไม่เป็นไปตามป.ม.แพ่งฯมาตรา ๑๕๘๔ ประกอบด้วย พ.ร.บ.จดทะเบียนคอรบครัว พ.ศ.๒๔๗๘ มาตรา ๒๒ การที่โจทก์ที่ ๑ กับโจทก์ที่ ๒ ทำยอมกันในศาลให้ ด.ญ.แป๋วอยู่ในความปกครองของจำเลยจนตลอดชีวิตของจำเลยนั้น ก็มิใช่การยกอำนาจปกครองให้แก่จำเลย เพราะจำเลยมิได้เข้ามาพิพาทในคดีด้วย หาอาจทำให้ำเลยซึ่งเป็นบุคคลภายนอกเกิดมีสิทธิขึ้นตามกฎหมายอย่างไรไม่ เมื่อจำเลยไม่มีสิทธิอย่างไรที่จะอ้างอำนาจปกครองได้ตามกฎหมายแล้วจำเลยก็ต้องส่งตัวเด็นคืนให้แก่บิดามารดาผู้ใช้อำนาจปกครอง จึง พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1066/2495 พระยาปรีดานฤเบศร์ กับพวก โจทก์ นางหลี พันธุ์ฟัก จำเลย