คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 334/2522

เจ้ามรดกทำพินัยกรรมตั้งผู้จัดการมรดกในรูปคณะกรรมการจัดการมรดกโดยระบุชื่อบุคคลพวกหนึ่ง และระบุตำแหน่งอีกพวกหนึ่งรวมทั้งหมด 11 ท่าน โดยมีตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลจังหวัดสมุทรสงครามรวมอยู่ด้วย และมีข้อกำหนดไว้ว่าให้คณะกรรมการตั้งแต่ 5 ท่านขึ้นไปเป็นองค์ประชุมจัดการทรัพย์มรดกได้ พินัยกรรมมิได้ระบุชื่อโจทก์หรือตั้งโจทก์ให้เป็นคณะกรรมการจัดการมรดก โจทก์ในฐานะส่วนตัวจึงไม่ใช่เป็นผู้จัดการมรดก ตามคำฟ้องของโจทก์อ่านเข้าใจได้ว่าโจทก์ในฐานะส่วนตัวได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม มิได้อ้างว่าโจทก์เป็นผู้อำนวยการโรงพยาบาลจังหวัดสมุทรสงคราม หรือฟ้องในฐานะผู้อำนวยการโรงพยาบาลจังหวัดสมุทรสงคราม โจทก์ในฐานะส่วนตัวไม่ได้รับความเสียหาย จึงไม่ใช่ผู้เสียหายที่จะฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยได้

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยซึ่งเป็นผู้ร้องและพยานในคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ ๑๑๑/๒๕๑๘ ของศาลจังหวัดมหาสงคราม เรื่องร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกนางนิกรนรารักษ์ ( ไม่มีพินัยกรรม ) ได้เบิกความตอบทนายผู้ร้องว่า ทรัพย์มรดกของนางนิกรนรารักษ์ท้ายคำร้องไม่มีพินัยกรรม ซึ่งความจริงขุนและนางนิกรนรารักษ์ได้ทำพินักยรรมเกี่ยวกับทรัพย์สินดังกล่าวไว้ และแต่งตั้งให้โจทก์ จำเลยและบุคคลผู้มีชื่ออื่น ๆ อีกรวม ๑๑ คนเป็นผู้จัดการมรดกให้เป็นไปตามพินัยกรรม ความจริงจำเลยก็ทราบดีว่าขุนและนางนิกรนรารักษ์ได้ทำพินัยกรรม ดังกล่าวไว้ แต่จำเลยกลับปกปิดความจริงและเบิกความเป็นเท็จ เพื่อให้ศาลตั้งจำเลยเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว ข้อความดังกล่าวเป็นข้อสำคัญในคดี ทำให้ศาลสั่งตั้งให้จำเลยเป็นผู้จัดการมรดกของนางนิกรนรารักษ์ เป็นเหตุให้โจทก์และบุคคลผู้มีชื่ออื่น ๆ ซึ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมได้รับความเสียหาย ไม่สามารถจัดการมรดกของนางนิกรนรารักษ์ให้เป็นไปตามข้อกำหนดพินัยกรรมได้ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๗๗ ศาลชั้นต้นไต่สวนมูลฟ้องแล้วสั่งประทับฟ้อง จำเลยให้การปฏิเสธ ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๗๗ โจทก์ จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่าให้รอการลงโทษจำเลยไว้ภายใน ๓ ปี จำเลยฎีกาข้อกฎหมายว่าโจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหาย ไม่มีอำนาจฟ้อง ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่า ขณะที่มีชีวิตอยู่ ขุนและนางนิกรนรารักษ์ได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์สินให้แก่มูลนิธิ "ขุนและนางนิกรนรารักษ์" ต่อมาขุนและนางนิกรนรารักษ์ถึงแก่กรรม จำเลยซึ่งเป็นหลานได้ยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกตามบัญชีทรัพย์ท้ายคำร้อง อ้างว่าเจ้ามรดกมิได้ทำพินัยกรรมไว้ ปรากฏตามคดีหมายเลขแดงที่ ๑๑๑/๒๕๑๘ ของศาลจังหวัดสมุทรสงคราม ต่อมาจำเลยได้เบิกความต่อศาลจังหวัด วินิจฉัยว่า ตามคำฟ้องของโจทก์อ้างว่าโจทก์ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมได้รับความเสียหาย ไม่สามารถจัดการมรดกของนางนิกรนรารักษ์ให้เป็นไปตามข้อกำหนดพินัยกรรมได้ ปรากฏว่าในพินัยกรรมข้อ (๓) ระบุว่า "ข้าพเจ้าขอตั้งให้ผู้มีชื่อและตำแหน่งดังต่อไปนี้เป็นกรรมการจัดการมรดกของข้าพเจ้าคือ ๑. ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม ฯลฯ ๔. ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสมุทรสงคราม ฯลฯ ๑๑. นางลักขณา เจียมปรีชา และขอให้คณะกรรมการตั้งแต่ ๕ ท่านขึ้นไปเป็นองค์ประชุม" เห็นได้ว่าเจ้ามรดกได้ตั้งผู้จัดการมรดกในรูปคณะกรรมการจัดการมรดกโดยระบุชื่อบุคคลพวกหนึ่งและระบุตำแหน่งอีกพวกหนึ่งรวมทั้งหมด ๑๑ ท่าน และมีข้อกำหนดไว้ว่าให้คณะกรรมการตั้งแต่ ๕ ท่านขึ้นไปเป็นองค์ประชุมจัดการทรัพย์มรดกได้ พินัยกรรมมิได้ระบุชื่อโจทก์ให้เป็นคณะกรรมการจัดการมรดกของเจ้ามรดก โจทก์ในฐานะส่วนตัวจึงไม่ใช่เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม ตามคำฟ้องของโจทก์อ่านเข้าใจได้ว่าโจทก์ในฐานะส่วนตัวได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรมและโจทก์ได้รับความเสียหายเป็นส่วนตัว โดยไม่สามารถจัดการมรดกของนางนิกรนรารักษ์ให้เป็นไปตามข้อกำหนดพินัยกรรมได้ ฟ้องโจทก์มิได้อ้างว่าโจทก์เป็นผู้อำนวยการโรงพยาบาลสมุทรสงครามหรือฟ้องในฐานะผู้อำนวยการโรงพยาบาลจังหวัดสมุทรสงคราม จึงเป็นฟ้องในฐานะส่วนตัวโดยแท้ แม้จะฟังว่าจำเลยเบิกความเท็จ โจทก์ในฐานะส่วนตัวไม่ได้รับความเสียหาย จึงไม่ใช่ผู้เสียหาย ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 334/2522 นายแพทย์บุญเติม ดิลกวิลาส โจทก์ นางบรรจง ณ บางช้าง ล.