คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2189/2523

โจทก์ตกลงขายอะไหล่ให้จำเลยโดยจะต้องสั่งซื้อจากต่างประเทศ การที่โจทก์ไม่สามารถส่งมอบของให้จำเลยภายในกำหนดระยะเวลาเพราะของสูญหายในระหว่างทางขนส่งมายังประเทศไทย เป็นเรื่องพ้นวิสัยที่โจทก์จะป้องกันได้ ถือว่าเป็นพฤติการณ์อันโจทก์ไม่ต้องรับผิดชอบ โจทก์ยังไม่ได้ชื่อว่าผิดนัด จำเลยจะต้องให้เวลาโจทก์เพื่อปฏิบัติตามสัญญาเป็นเวลาพอสมควร

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญาขายอะไหล่รถดั้มทรัครวม ๓๔ รายการให้แก่จำเลย กำหนดส่งมอบภายใน ๑๘๐ วัน แต่อะไหล่ ๔ รายการสูญหายไปในระหว่างทางขนส่งมายังประเทศไทย โจทก์จึงขอขยายเวลาส่งมอบของออกไปอีก ๑๘๐ วัน เพื่อสั่งมาจากต่างประเทศใหม่และได้ส่งมอบของให้จำเลยรับไปแล้ว จำเลยไม่ยอมขยายเวลาในการส่งมอบให้โจทก์และปรับโจทก์ตามสัญญา การส่งมอบของล่าช้าเป็นเหตุสุดวิสัย โจทก์ไม่ผิดสัญญา จำเลยไม่มีสิทธิปรับโจทก์ ทั้งเบี้ยปรับก็สูงเกินส่วน ขอให้จำเลยคืนเงินค่าปรับแก่โจทก์ จำเลยให้การว่า แม้ของจะสูญหายไประหว่างทางขนส่ง การสูญหายก็ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย โจทก์ส่งมอบของ ๔ รายการให้จำเลยเกินกำหนด จำเลยจึงมีสิทธิปรับโจทก์ได้ตามสัญญา ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า การที่อะไหล่สูญหายในระหว่างทางที่ส่งมายังประเทศไทยเป็นพฤติการณ์ที่โจทก์ไม่ต้องรับผิดชอบ ยังถือไม่ได้ว่าโจทก์ผิดนัด ที่โจทก์ขอขยายเวลาต่อไปอีก ๑๘๐ วัน นับว่าเป็นเวลาพอสมควร แต่โจทก์ส่งมอบของให้จำเลยล่าช้ากว่ากำหนดเวลาที่ขยายให้ จำเลยจึงมีสิทธิปรับโจทก์ตามสัญญาในส่วนของเวลาที่ล่าช้ากว่ากำหนดเวลาที่ขยายให้ จำเลยจึงมีสิทธิปรับโจทก์ตามสัญญาในส่วนของเวลาที่ล่าช้ากว่ากำหนดที่ขยายให้เบี้ยปรับที่คำนวณได้ตามสัญญาสูงเกินส่วน เห็นสมควรลดเบี้ยปรับให้ เมื่อหักกับค่าอะไหล่แล้วให้จำเลยชำระเงินส่วนที่เหลือให้โจทก์พร้อมด้วยดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไป จนกว่าจะชำระเงินเสร็จ จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า อะไหล่ตามฟ้องไม่มีจำหน่ายในประเทศไทยต้องสั่งจากต่างประเทศ โจทก์ได้สั่งซื้อจากต่างประเทศขนส่งมายังประเทศไทยแล้วโดยเรือบังกาเมเลอร์ การที่ของสูญหายในระหว่างเดินทางจึงเป็นเรื่องพ้นวิสัยที่โจทก์จะป้องกันได้ ถือว่าเป็นพฤติการณ์อันโจทก์ไม่ต้องรับผิดชอบ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๒๐๕ โจทก์ยังไม่ได้ชื่อว่าผิดนัด จำเลยต้องให้เวลาแก่โจทก์ปฏิบัติตามสัญญาเพราะเวลาที่กำหนดไว้เดิมล่วงพ้นไปแล้ว ศาลล่างทั้งสองขยายระยะเวลาให้ ๑๘๐ วัน เท่ากับเวลาที่กำหนดไว้เดิมนับว่าเป็นเวลาพอสมควร แต่เมื่อขยายระยะเวลาให้แล้ว โจทก์ยังส่งมอบอะไหล่ให้จำเลยล่าช้ากว่าเวลาที่ขยายให้ถึง ๓๐๘ วัน โจทก์ต้องรับผิดในการส่งมอบที่ล่าช้านี้ ส่วนปัญหาเรื่องควรลดเบี้ยปรับนั้น ที่ศาลล่างทั้งสองคิดคำนวณลดเบี้ยปรับให้โจทก์นั้นศาลฎีกาเห็นว่าเหมาะสมแล้ว พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2189/2523 ห้างหุ้นส่วนจำกัดอริยะแมชชินเนอรี่ โจทก์ กรมชลประทาน ล.