คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1516/2525

โจทก์ยกที่ดินพิพาทให้แก่จำเลย โดยโจทก์จดทะเบียนเป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกินตลอดชีวิตของโจทก์ ต่อจากนั้นจำเลยได้เข้าทำนาในที่ดินที่ได้รับยกให้ และแบ่งข้าวเปลือกที่ได้จากการทำนาให้แก่โจทก์ปีละ 30 ถัง การให้ในลักษณะเช่นนี้ย่อมก่อให้เกิดภาระเกี่ยวกับตัวที่ดินที่โจทก์ยกให้ตลอดชีวิตของโจทก์ จึงมิใช่เป็นการให้โดยเสน่หา แต่เป็นการให้ที่มีค่าภาระติดพัน นิติสัมพันธ์ระหว่างผู้ให้กับผู้รับต้องเป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 528, 529 โจทก์จะเรียกถอนคืนการให้เพราะเหตุจำเลยประพฤติเนรคุณมิได้

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ยกที่ดินเนื้อที่ ๑๕ ไร่เศษ ให้แก่จำเลยซึ่งเป็นบุตรของโจทก์โดยเสน่หา โดยโจทก์ทรงสิทธิเก็บกินตลอดชีวิต ซึ่งโจทก์ได้รับส่วนแบ่งเป็นข้าวเปลือกปีละ ๓๐ ถัง ต่อมาจำเลยปฏิเสธไม่ยอมแบ่งข้าวเปลือกให้โจทก์และด่าท้าทายเป็นที่เสื่อมเสียต่อโจทก์ อันเป็นการหมิ่นประมาทอย่างร้ายแรง และเป็นการบอกปัดไม่ยอมให้สิ่งของจำเป็นเลี้ยงชีวิตแก่ผู้ให้ในเวลายากไร้ ขอให้บังคับจำเลยจดทะเบียนโอนที่ดินที่รับยกให้คืนแก่โจทก์ จำเลยให้การว่า โจทก์ยกที่ดินพิพาทให้จำเลยโดยมีค่าภาระติดพันที่จำเลยต้องชำระเงินให้แก่โจทก์ ๗,๕๐๐ บาท เป็นการตอบแทน มิได้ยกให้โดยเสน่หา โจทก์มิได้ยากไร้ จำเลยไม่เคยหมิ่นประมาทโจทก์หรือบอกปัดไม่เลี้ยงดูโจทก์ ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ดินพิพาทที่โจทก์ยกให้จำเลย โจทก์ได้จดทะเบียนเป็นผู้ทรงสิทธิเก็บกินตลอดชีวิตของโจทก์ไว้ในวันเดียวกันกับที่โจทก์ยกให้ แล้วต่อจากนั้นจำเลยก็ได้เข้าทำนาในที่ดินที่รับยกให้ และแบ่งข้าวเปลือกที่ได้จากการทำนาให้แก่โจทก์ในฐานะผู้ทรงสิทธิเก็บกินปีละ ๓๐ ถัง การให้ในลักษณะเช่นนี้ย่อมก่อให้เป็นภาระเกี่ยวกับตัวที่ดินที่โจทก์ยกให้ตลอดชีวิตของโจทก์ จึงมิใช่ให้โดยเสน่หา แต่เป็นการให้ที่มีค่าภาระติดพัน นิติสัมพันธ์ระหว่างผู้ให้กับผู้รับจึงต้องเป็นไปตามบทบัญญัติของมาตรา ๕๒๘, ๕๒๙แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เมื่อสภาพแห่งข้อหาและข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์เรียกถอนคืนการให้เพราะเหตุจำเลยประพฤติเนรคุณตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๕๓๑(๒) (๓) ศาลจึงไม่อาจบังคับจำเลยตามคำขอได้ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยโดยอาศัยเหตุดังกล่าว ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยคำพิพากษาศาลล่างในผลที่ให้ยกฟ้อง พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1516/2525 นางไข่ บุญสำเร็จ โจทก์ นางบุญมา หรือคำมา นาวี จำเลย