คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3057/2525

การสมรสเป็นสิทธิเฉพาะตัวโดยความสมัครใจยินยอมของชายและหญิงทั้งสองฝ่าย ในอันที่จะทำการสมรสกันภายใต้เงื่อนไขของกฎหมายว่าด้วยการนั้น ไม่มีบทกฎหมายใดสนับสนุนให้อำนาจศาลที่จะบังคับให้มีการสมรส ศาลจึงไม่อาจพิพากษาให้โจทก์จำเลยกลับคืนสู่ฐานะเป็นสามีภรรยากันตามข้อตกลงในสัญญาประนีประนอมยอมความระหว่างโจทก์จำเลยอันมิชอบด้วยกฎหมายได้

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์จำเลยเป็นสามีภรรยาโดยชอบด้วยกฎหมาย ต่อมาจำเลยได้กระทำการอันเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภรรยาต่อโจทก์อย่างร้ายแรงและหมิ่นประมาทโจทก์ ขอให้พิพากษาให้โจทก์จำเลยหย่าขาดจากการเป็นสามีภรรยากัน จำเลยให้การว่า จำเลยไม่เคยทำร้ายหรือหมิ่นประมาทโจทก์ ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์จำเลยหย่าขาดจากการเป็นสามีภรรยากัน จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา ระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา โจทก์จำเลยยื่นคำร้องร่วมกันว่าโจทก์จำเลยไม่ติดใจดำเนินคดีต่อกัน มีความประสงค์จะคืนดีกลับไปอยู่กินฉันสามีภรรยากันต่อไป ขอให้ศาลฎีกาพิพากษาให้โจทก์และจำเลยกลับคืนสู่ฐานะเป็นสามีภรรยากันอย่างเดิมตามข้อตกลงตามสัญญาประนีประนอมยอมความ เพื่อจะนำไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่เขตพระโขนงในอันที่จะเพิกถอนการจดทะเบียนหย่าต่อไป ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตาคำร้องและสัญญาประนีประนอมยอมความของโจทก์จำเลยดังกล่าว เป็นการแสดงชัดอยู่ในตัวว่า โจทก์จำเลยได้ทำการจดทะเบียนหย่าขาดจากการเป็นสามีภรรยาโดยสมบูรณ์แล้ว การสมรสระหว่างโจทก์และจำเลยเป็นอันสิ้นสุดลงนับแต่วันที่ได้มีการจดทะเบียนหย่าเป็นต้นมา เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ระหว่างการพิจารณาคดีของ++โจทก์จำเลยได้ขาดจากการสมรสด้วยการหย่าโดยสมบูรณ์ตามกฎหมายแล้ว การพิจารณาฎีกาของจำเลยในปัญหาเรื่องการหย่าย่อมไร้ประโยชน์ต่อการวินิจฉัยของศาลฎีกาต่อไป อนึ่ง ตามคำร้องและสัญญาประนีประนอมยอมความของโจทก์จำเลยที่ขอให้ศาลฎีกาพิพากษาตามยอม ซึ่งโจทก์ขอถอนคำฟ้องนั้น เห็นว่าโจทก์ไม่อาจจะขอถอนคำฟ้องหลังจากศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาไปแล้วได้แต่เมื่อพิจารณาเจตนารมณ์ของโจทก์และจำเลยตามคำร้องนี้แล้วพอจะให้เข้าใจได้ว่า โจทก์จำเลยมีความประสงค์เพียงเพื่อจะนำเอาคำพิพากษาของศาลฎีกาไปแสดงต่อเจ้าหน้าที่เพื่อเพิกถอนการจดทะเบียนหย่า แล้วมีการจดทะเบียนสมรสกันใหม่ ศาลฎีกาเห็นว่า การสมรสเป็นสิทธิเฉพาะตัวโดยความสมัครใจยินยอมของชายและหญิงทั้งสองฝ่าย ในอันที่จะทำการสมรสกันภายใต้เงื่อนไขของกฎหมายว่าด้วยการนั้น ไม่มีบทกฎหมายใดสนับสนุนให้อำนาจศาลที่จะบังคับให้มีการสมรส จึงไม่อาจจะพิพากษาตามข้อตกลงสัญญาประนีประนอมยอมความอันไม่ชอบด้วยกฎหมายนี้ได้ ให้จำหน่ายคดีจากสารบบความของศาลฎีกา ให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาทั้งหมดแก่จำเลย กับให้ยกคำร้องของโจทก์จำเลยฉบับลงวันที่ ๒๒ มิถุนายน ๒๕๒๕ +คำร้องให้เป็นพับ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3057/2525 นางชลลัดดา มองโกเมอรี่ โจทก์ นายเจมส์ เอ มองโกเมอรี่ จำเลย