คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1166-1167/2497

ที่ชายตลิ่งของแม่น้ำ ถึงฤดูน้ำ น้ำท่วมราว 3 เดือนทุกปี ใช้เป็นที่จับปลา ถึงฤดูน้ำลดจึงเป็นที่ชายหาดต่อจากตลิ่งราษฎรใช้ทำการเพาะปลูกไม้ล้มลุกและธัญญชาติ จึงเป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับราษฎรใช้ร่วมกัน ผู้ใดจะถือกรรมสิทธิหรือสิทธิครอบครองไม่ได้ (อ้างฎีกาที่ 34/2495)

คดีสอบสำนวนนี้รวมพิจารณาพิพากษา โจทย์ฟ้องเป็นความทำนองเดียวกันทั้งสองสำนวนว่า โจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิทีดินสำนวนละแปลง โจทก์ได้แบ่งให้จำเลยทำ โดยมีข้อสัญญาว่าเมื่อครบ ๓ ปีแล้ว จำเลยต้องทำสัญญาเช่า ครบกำหนดแล้วจำเลยไม่ยอมทำสัญญาเช่าเข้าแย่งยึดถือที่ดินของโจทก์ จึงขอให้ศาลแสดงว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์และขับไล่จำเลย จำเลยทั้งสองสำนวนให้การต่อสู้ว่า ที่พิพาทเป็นที่ลุ่มชายตลิ่งหน้าวัดสุวรรณารวมของแม่น้ำแม่กลอง เป็นสาธารณะสมบัติของแผ่นดินตาม ป.พ.พ.ม. ๑๓๐๔,๑๓๐+ คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกันว่า ที่พิพาทเป็นที่ลุ่มในแม่น้ำแม่กลองเก่า ฤดูน้ำน้ำท่วมถึงทุกปี ศาลชั้นต้นเห็นว่า ที่พิพาทเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน เอกชนไม่อาจยึดถือเอาเป็นกรรมสิทธิได้ พิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์ โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์เห็นว่า ที่พิพาทเป็นที่ว่างเปล่า ซึ่งโจทก์ยึดถือครอบครองได้ พิพากษากลับห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้อง และให้จำเลยใช้ค่าเสียหาย จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ที่พิพาทเป็นที่ชายตลิ่งของแม่น้ำแม่กลองตรงหน้าวัดสุวรรณารามถึงฤดูน้ำน้ำท่วมทุกปี ท่วมอยู่ราว ๓ เดือนโจทก์ใช้ที่พิพาทกั้นเฝือกจับปลาในฤดูน้ำ ที่พิพาทจึงเป็นที่ชายตลิ่งของแม่น้ำแม่กลอง ถึงฤดูน้ำลดจึงเป็นชายหาดต่อจากตลิ่งมา ใช้เพาะปลูกไม้ล้มลุกและธัญญชาติได้ ที่พิพาทย่อมเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน สำหรับราษฎรใช้ร่วมกัน โจทก์จำเลยไม่อาจมีกรรมสิทธิหรือสิทธิครอบครองได้ (อ้างฎีกาที่ ๓๙/๒๔๙๕) โจทก์จึงฟ้องขอให้แสดงว่าที่พิพาทเป็นของโจทก์ไม่ได้ พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1166 - 1167/2497 นายชุ้นสิ่น สงวนศักดิ์ที่ 1, นายกิมชันที่ 2, โจทก์ นายโฟจิ๊น เซี่ยงหว่อง จำเลย นายกิมซัน สงวนศักดิ์ โจทก์ นายเสี่ยง สงวนศักดิ์ จำเลย