คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 405-410/2506

เดิมอำเภอได้ประกาศหวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่าไว้สำหรับราษฎรใช้เลี้ยงสัตว์ร่วมกัน ต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตหวงห้ามที่รกร้างว่างเปล่าบริเวณเดียวกันนั้นเพื่อประโยชน์ราชการทหาร ที่รกร้างว่างเปล่าน้นก็ยังคงเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่าอยู่ในสภาพเดิม เป็นแต่เปลี่ยนประโยชน์ที่ใช้เสียใหม่จากการใช้สำหรับราษฎรเลี้ยงสัตว์มาเป็นใช้ประโยชน์ในราชการทหาร การหวงห้ามเดิมย่อมหมดสภาพไป ทั้งตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตหวงห้ามนั้นก็กำหนดให้เจ้ากรมแผนที่เป็นเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจในการหวงห้ามที่ดินตามพระราชกฤษฎีกานั้นด้วย ดังนี้อำเภอย่อมไม่มีหน้าที่ดูแลตรวจตราที่ดินนั้นต่อไป นายอำเภอจึงไม่มีอำนาจสั่งให้จำเลยออกจากที่ดินในเขตหวงห้ามตามพระราชกฤษฎีกานั้น เมื่อจำเลยฝ่าฝืนหามีความผิดฐานขัดคำสั่งนายอำเภอไม่

โจทก์ฟ้องว่า นายอำเภอบ้านนาได้มีคำสั่งให้จำเลยออกจากที่ดินสาธารณประโยชน์อันเป็นที่เลี้ยงปศุสัตว์จัดไว้สำหรับราษฎรไปเลี้ยงร่วมกัน แต่จำเลยขัดคำสั่งไม่ยอมออก ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๖๘ จำเลยให้การว่า ที่ดินที่จำเลยอาศัยอยู่ เป็นที่ดินของทางราชการทหารสงวนไว้ หาใช่ที่ดินสาธารณประโยชน์ที่เลี้ยงปศุสัตว์ไม่ นายอำเภอไม่มีอำนาจสั่งให้จำเลยออกจากที่ดินรายนี้ ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามฟ้อง จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาฟังข้อเท็จจริงว่าอำเภอบ้านนาได้ประกาศหวงห้ามและลงทะเบียนที่ดินบริเวณที่พิพาทเป็นที่สาธารณประโยชน์สำหรับราษฎรใช้เลี้ยงสัตว์จริง แต่ต่อมารัฐบาลได้ออกพระราชกฤษฎีกาหวงห้ามที่รกร้างว่างเปล่าบริเวณเดียวกันนั้นเพื่อประโยชน์ในราชการทหาร และวินิจฉัยว่า "ที่ดินรกร้างว่างเปล่าซึ่งอำเภอบ้านนาได้ประกาศหวงห้ามไว้สำหรับราษฎรใช้เลี้ยงสัตว์ ๗,๕๐๐ ไร่นี้ ก็คงเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่าอยู่ในสภาพเดิมเมื่อใช้พระราชกฤษฎีกาหวงห้ามที่ดินบริเวณนี้เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๘๔ เป็นแต่เปลี่ยนประโยชน์ที่ใช้เสียใหม่ แต่เดิมใช้สำหรับราษฎรเลี้ยงสัตว์ ภายหลังเปลี่ยนเป็นใช้ประโยชน์ในราชการทหาร รัฐบาลย่อมมีอำนาจทำได้เพราะเป็นที่ดินรกร้างว่างเปล่าซึ่งอาจออกพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตหวงห้ามไว้ได้ตามพระราชบัญญัติหวงห้ามที่ดินรกร้างว่างเปล่าอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน พ.ศ. ๒๔๗๘ ข้อที่โจทก์ฎีกาว่า เมื่อำเภอประกาศหวงห้ามไว้แล้ว กลายเป็นที่ดินสาธารณสมบัติของแผ่นดินประเภททรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๓๐๔ (๒) พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตหวงห้ามที่ดินที่ออกภายหลังไม่คลุมถึงหรือไม่ลบล้างนั้น ศาลฎีกาเห็นว่า อำนาจที่อำเภอประกาศหวงห้ามก็เป็นอำนาจของรัฐบาล และอำนาจที่ประกาศหวงห้ามใหม่ตามพระราชกฤษฎีกาก็เป็นอำนาจของรัฐบาลเช่นเดียวกัน เมื่อรัฐบาลเปลี่ยนประโยชน์ในการหวงห้ามเสียแล้ว การหวงห้ามแต่เดิมก็หมดสภาพไป ไม่จำต้องวินิจฉัยว่าที่ดินอะไร ถ้าไม่ใช่ที่ดินรกร้างว่างเปล่า เป็นที่ดินมีเจ้าของ เจ้าของก็โต้แย้งขึ้นเอง แต่อำเภอไม่ใช่เจ้าของ จะโต้แย้งว่าคลุมถึงหรือไม่ถึง หาเป็นประเด็นไม่ ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตหวงห้ามที่ดิน พ.ศ. ๒๔๘๔ ฉบับนี้ มาตรา ๓ กำหนดให้เจ้ากรมแผนที่เป็ฯเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจในการหวงห้ามที่ดินตามพระราชกฤษฎีกานี้ อำเภอมิได้เป็นเจ้าหน้าที่ดูแลตรวจตราต่อไป จึงไม่มีอำนาจที่จะสั่งให้จำเลยออกจากมที่ดินในเขตหวงห้ามตามพระราชกฤษฎีกา จำเลยฝ่าฝืน หามีความผิดฐานขัดคำสั่งไม่" พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 405 - 410/2506 อัยการจังหวัดนครนายก โจทก์ นายภู เพิ่มสุข กับจำเลยฯลฯ รวมทั้งหมด 6 สำนวน ล.