คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2041/2514

จำเลยกู้เงินโจทก์แล้วต่อมาจำเลยตกลงจะขายที่พิพาทให้โจทก์หักหนี้เงินกู้กับราคาที่พิพาท และให้ถือว่าเงินที่จำเลยกู้ไปเป็นเงินที่โจทก์จ่ายให้จำเลยเป็นค่าที่ดินล่วงหน้าบางส่วน และโจทก์จะจ่ายเงินค่าที่พิพาทให้จำเลยในวันที่ไปทำหนังสือสัญญาซื้อขายกันที่อำเภออีก 500 บาทด้วย ดังนี้ เป็นสัญญาจะซื้อจะขายและมีการชำระค่าที่ดินบางส่วนแล้ว

โจทก์ฟ้องว่าเมื่อระหว่าง ๑๐ ปีมานี้ จำเลยกู้เงินโจทก์หลายครั้งและเอาที่ดินพร้อม ส.ค.๑ มอบให้โจทก์ยึดไว้เป็นหลักประกัน เมื่อเดือนพฤษภาคม ๒๕๐๖ จำเลยบอกโจทก์ว่าไม่มีทางหาเงินมาชำระส่วนที่ค้างจะขายที่ดินแปลงที่มอบให้โจทก์ยึดไว้เป็นประกันเพื่อหักหนี้เงินกู้และจำเลยขอเงินจากโจทก์ไปใช้อีกบ้าง โจทก์ตกลงและจะให้เงินจำเลยอีก ๕๐๐ บาท วันที่ ๑๖ พฤษภาคม ๒๕๐๖ จำเลยกับโจทก์พากันไปพบนายนภดลเพื่อทำการรังวัดที่ดิน จำเลยได้เอา ส.ค.๑ ไปจากโจทก์ส่งให้นายนภดลนายนภดลออกใบรับให้โจทก์ไว้ และบอกโจทก์ว่าจะกำหนดวันทำการรังวัดเมื่อใดจะแจ้งให้ทราบ ต่อมาเดือนพฤษภาคม ๒๕๑๐ โจทก์ทราบว่าจำเลยไปอ้างว่า ส.ค. ๑ ฉบับที่มอบให้นายนภดลไว้หายไป ขอให้เจ้าพนักงานอำเภอออกให้ใหม่ เมื่อได้ ส.ค.๑ แล้ว จำเลยจะโอนขายที่ดินแปลงที่ตกลงขายให้โจทก์ให้ผู้อื่นโจทก์จึงยื่นคำร้องอายัดที่ดินไว้ จำเลยได้ยื่นเรื่องราวขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมขอขายที่ดินให้นายหลวงไว้แล้ว ขอให้บังคับให้จำเลยขายที่พิพาทให้โจทก์ในราคา ๑๐,๙๐๐ บาท ถ้าขายให้ไม่ได้ให้จำเลยใช้เงินแก่โจทก์ตามราคาที่ดินปัจจุบัน เป็นเงิน ๑๘,๒๙๔ บาท จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่าจำเลยไม่เคยกู้เงินโจทก์นอกจากสัญญากู้เงินฉบับลงวันที่ ๒๒ เมษายน ๒๕๐๖ (ที่ถูกน่าจะเป็นฉบับวันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๐๖) จำเลยให้โจทก์ทำประโยชน์ในที่ดินต่างดอกเบี้ยจริงแต่จำเลยใช้เงินกู้คืนให้โจทก์แล้ว จำเลยไม่เคยตกลงขายที่ดินและมอบ ส.ค.๑ ให้แก่โจทก์ โจทก์อายัดที่ดินโดยไม่ชอบ ไม่สุจริต โจทก์ให้ขายที่ดินโดยไม่มีหลักฐานการจะขายเป็นหนังสือหรือวางประจำหรือชำระหนี้บางส่วนทั้งฟ้องโจทก์เคลือบคลุมขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้อง การที่โจทก์อายัดที่ดินไว้ จำเลยไม่ได้ขายที่ดินต้องเสียเบี้ยปรับ ๑๐,๐๐๐ บาท และขาดประโยชน์อันพึงมีควรได้เดือนละ ๒๐๐ บาท ขอให้บังคับให้โจทก์ใช้เงินดังกล่าวแก่จำเลย และถอนการอายัดที่ดินรายนี้ โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าจำเลยตกลงจะขายที่พิพาทให้โจทก์จึงไม่มีสิทธินำไปขายให้นายหลวงอีก โจทก์อายัดที่พิพาทเพื่อป้องกันความเสียหายอันเกิดจากการละเมิดของจำเลย จำเลยไม่เสียหายตามที่อ้างมาในฟ้องแย้ง ไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหายจากโจทก์ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยโอนขายที่ดินตามฟ้องให้แก่โจทก์ในราคา ๑๐,๙๐๐ บาท โดยให้จำเลยรับเงินไปจากโจทก์อีก ๕๐๐ บาท ถ้าจำเลยไม่สามารถจะโอนขายให้โจทก์ได้ ก็ให้จำเลยใช้เงิน ๑๐,๙๐๐ บาทแก่โจทก์ ให้ยกฟ้องแย้งของจำเลย จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา แต่สละข้อหาเฉพาะค่าเสียหายในฟ้องแย้ง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำเลยตกลงขายนาพิพาทให้แก่โจทก์เพื่อตีใช้หนี้เงินที่จำเลยกู้จากโจทก์ โดยโจทก์จำเลยตกลงกันว่าหนี้เงินกู้จำนวน ๑๐,๔๐๐ บาท ให้ถือว่าเป็นการจ่ายเงินค่าที่ดินล่วงหน้าส่วนหนึ่ง และโจทก์จะจ่ายเงินค่าที่ดินนาพิพาท ให้จำเลยในวันที่ไปทำหนังสือสัญญาโอนขายนาพิพาทกันที่อำเภออีก ๕๐๐ บาท กรณีเช่นนี้ฟังได้ว่าสัญญาจะซื้อขายนาพิพาทระหว่างโจทก์จำเลยมีการชำระหนี้กันบางส่วนเพราะโจทก์จำเลยตกลงกันหักหนี้เงินกู้รับราคาที่ดินนาพิพาท และให้ถือว่าเงินที่จำเลยกู้ไปจากโจทก์เป็นเงินที่โจทก์จ่ายให้จำเลยเป็นค่าที่ดินล่วงหน้าบางส่วน เพราะจำเลยได้มอบนาพิพาทให้โจทก์เข้ายึดถือครอบครองเป็นเจ้าของแล้ว ยังรอแต่ให้จำเลยไปทำการโอนให้โจทก์และโจทก์จะต้องให้เงินจำเลยในวันโอนอีก ๕๐๐ บาทเท่านั้น จำเลยไม่มีสิทธินำนาพิพาทไปขายผู้อื่น โจทก์มีอำนาจฟ้องและมีสิทธิขออายัดนาพิพาทได้ด้วย พิพากษายืน ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2041/2514 นางแช่ม เรืองเชื้อเหมือน โจทก์ นายเบี้ยว นิลนนท์ จำเลย