คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 183/2492

คู่ความตกลงกันให้ศาลถือคำให้การของนายสมเพียงคนเดียวเป็นข้อเท็จจริงแห่งคดีเพื่อการวินิจฉัยคดีเท่านั้น ศาลต้องถือเอาคำเบิกความของนายสมเป็นยุตติในข้อเท็จจริง สัญญาเช่าที่ไม่มีกำหนดระยะเวลาไว้ ทั้งไม่มีหนังสือเช่าต่อกัน ผู้เช่าและผู้ให้เช่าย่อมบอกเลิกสัญญาเช่าในขณะใดก็ได้ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายบังคับไว้สำหรับการบอกกล่าวล่วงหน้า และการเลิกสัญญาเช่ากันนี้ ถ้าคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายได้แสดงกิริยาอาการอย่างไร อันเป็นที่เห็นได้ว่า คู่สัญญาตกลงเลิกกันแล้ว สัญญาระหว่างเขาทั้งสองเป็นอันระงับไปในตัว.

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้ให้นายสมเช่าบ้านของโจทก์โดยไม่มีหนังสือสัญญาเช่าต่อกัน นายสมได้เลิกเช่าและคืนบ้านแก่โจทก์แล้ว จำเลยเข้ามาอยู่ในบ้านโดยไม่มีสิทธิใด ๆ ขอให้ขับไล่ จำเลยให้การว่า ร้อยเอกเล็กเป็นผู้เช่าบ้านรายนี้ ร้อยเอกเล็กไปราชการสงคราม ได้ให้นายสมเป็นผู้ดูแลแทน ร้อยเอกเล็กให้จำเลยกับบุตรของร้อยเอกเล็กเข้าอยู่อาศัย โดยอาศัยสิทธิของร้อยเอกเล็ก จึงได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ.ควบคุมค่าเช่าฯ พ.ศ. ๒๔๘๙ และ ๒๔๙๐ คู่ความตกลงกัน ขอให้สืบนายสมเพียงปากเดียว ถ้านายสมเบิกความว่าเป็นผู้เช่าบ้านนี้จากโจทก์เป็นส่วนตัว ไม่ใช่แทนนายเล็ก และได้คืนบ้านหลังนี้ให้แก่โจทก์แล้ว จำเลยก็ยอมแพ้ ถ้านายสมว่าได้อยู่บ้านหลังนี้โดยอาศัยสิทธิของนายเล็ก และไม่ได้ส่งคืนโจทก์ เป็นแต่มอบให้จำเลยดูแลแทนนายเล็กต่อไป โจทก์ก็ยอมแพ้ นายสมเบิกความว่า ตนย้ายมาอยู่บ้านพิพาทโดยนายเล็กให้อยู่แทน เพราะนายเล็กย้ายไปรับราชการที่เชียงใหม่ นายเล็กให้พะยานอยู่จนกว่าจะหาบ้านเช่าได้ใหม่ โจทก์เก็บค่าเช่าในนามของพะยาน ๆ ออกเงินส่วนตัวชำระค่าเช่าทุกเดือน อยู่ได้ ๑ ปี ๘ เดือน โจทก์บอกให้พะยานออกไป พะยานก็ย้ายไป เมื่อพะยานอยู่บ้านได้ราว ๑ ปี จำเลยได้ย้ายมาอยู่กับพะยาน โดยนายเล็กฝากฝังไว้ก่อนไปเชียงใหม่ พะยานได้รับปาก จำเลยมาอยู่ด้วยแล้ว ได้ช่วยออกค่าเช่าให้พะยานครึ่งหนึ่ง ตอนพะยานย้ายไปจากบ้านพิพาท พะยานได้บอกส่งบ้านคืนแก่โจทก์ ศาลชั้นต้นเห็นว่า นายเล็กไม่ได้มอบให้นายสมดูแลแทนดังจำเลยอ้าง นายสมเช่าเป็นส่วนตัวเอง จำเลยอาศัยนายสมอีกต่อหนึ่ง พิพากษาขับไล่ ศาลอุทธรณ์เห็นว่า สัญญาเช่าระหว่างนายเล็กกับโจทก์ ยังไม่ได้เลิกต่อกัน จำเลยเข้าอยู่โดยอาศัยสิทธินายเล็ก โจทก์จึงไม่มีสิทธิฟ้องขับไล่จำเลย พิพากษากลับให้ยกฟ้อง โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คู่ความตกลงกันให้ศาลถือเอาคำให้การนายสมเพียงคนเดียวเป็นข้อเท็จจริงแห่งคดี เพื่อการวินิจฉัยคดีเท่านั้น ประเด็นแห่งคดีมีว่า จำเลยได้เข้าอยู่ในที่พิพาทโดยอาศัยสิทธิกาเช่าของนายเล็ก โดยเป็นบริวารหรือมิใช่ ศาลฎีกาเห็นว่าสัญญาเช่าที่ไม่มีกำหนดระยะเวลาไว้ ทั้งไม่มีหนังสือเช่าต่อกัน ผู้ให้เช่าและผู้เช่าย่อมบอกเลิกสัญญาเช่าในขณะใดก็ได้ ภายใต้เงื่อนไขที่ ก.ม.บังคับไว้สำหรับการบอกกล่าวล่วงหน้า และการเลิกสัญญาเช่านี้ ถ้าคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายได้แสดงกิริยาอาการอย่างไรอันเป็นที่เห็นได้ว่าคู่สัญญาตกลงเลิกกันแล้ว สัญญาระหว่างเขาทั้งสองนั้นก็เป็นอันระงับไปในตัว ตามพฤตติการณ์แห่งคดีที่ปรากฎจากถ้อยคำของนายสมพึงเห็นได้ว่า สัญญาเช่าระหว่างโจทก์กับนายเล็กได้ระงับสิ้นสุดแล้ว จำเลยจึงอยู่ในบ้านพิพาทโดยไม่มีสิทธิ พิพากษากลับ ให้บังคับคดีไปตามศาลชั้นต้น. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 183/2492 นายเส็ง ดีฉลอง โดย น.ส.สว่าง ดีฉลอง ผู้รับมอบอำนาจ โจทก์ นางเหลี่ยม ล.