คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 124/2502

การไต่สวนมูลฟ้องเป็นเรื่องระหว่างศาลกับโจทก์ โจทก์ไม่จำเป็นต้องยื่นบัญชีระบุพยานล่วงหน้า 3 วัน ก่อนวันนัดไต่สวนมูลฟ้อง ในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง ศาลชั้นต้นยกฟ้องอ้างเหตุว่า โจทก์ไม่ยื่นบัญชีพยานล่วงหน้า 3 วันก่อนวัดนัดไต่สวนมูลฟ้อง แต่ศาลอุทธรณ์ให้ศาลชั้นต้น ทำการไต่สวนมูลฟ้องต่อไปเช่นนี้ จำเลยไม่มีสิทธิฎีกา เพราะจำเลยยังมิได้อยู่ในฐานะเป็นคู่ความ

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเบิกความเท็จ ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา ม. ๑๗๑ ในวันนัดไต่สวนมูลฟ้อง โจทก์ยื่นบัญชี พยานและแถลงว่าขอสืบพยานเฉพาะตัวโจทก์กับพระภิกษุโต๊ะ ซึ่งมาศาลแล้ว และขอให้ศาลเรียกสำนวนคดีแพ่งคำที่ ๒๗๙/๒๕๐๐ มาประกอบการพิจารณาด้วย ทนายจำเลยแถลงค้านว่า โจทก์ไม่ได้ยื่นบัญชีพยานเสียก่อนวันสืบล่วงหน้า ๓ วัน เป็นการปฏิบัติไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขอให้ยกฟ้องโดยถือว่าโจทก์ก็ไม่มีพยานมาสืบประกอบฟ้อง โจทก์แถลงว่า คดีอาญาไม่จำต้องยื่นบัญญัติพยานล่วงหน้า ๓ วันอย่างคดีแพ่ง และเป็นพยานนำ ศาลชั้นต้นเห็นว่า โจทก์ต้องยื่นบัญชีพยานก่อนวันไต่สวนมูลฟ้องไม่น้อยกว่า ๓ วัน ตาม ป.ว.พ.มาตรา ๘๘ และป.วิ.ฉ.มาตรา ๑๕ เมื่อโจทก์มิได้ยื่นบัญชีระบุพยานดังกล่าวแล้ว กฎหมายก็ห้ามมิให้ศาลรับฟังพยานหลักฐานโจทก์ตาม ป.วิ.พ.มาตรา ๘๗ (๒) ถึงแม้โจทก์จะนำพยานมาศาลในวันนี้ศาลก็รับฟังไม่ได้ คดีโจทก์ไม่มี พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์เห็นว่า คดีนี้เพียงไต่สวนมูลฟ้อง เป็นเรื่องระหว่างศาลกับโจทก์ ไม่จำเป็นที่จะต้องยื่นบัญชีพยานก่อน ๓ วัน ตาม ป.วิ.พ.มาตรา ๘๘ และในวันไต่สวนมูลฟ้องโจทก์ก็ได้ยื่นบัญชีพยานและโจทก์ก็มีพยานนำมาให้ศาลไต่สวนมูลฟ้องตามนัดแล้ว พิพากษาให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นทำการไต่สวนมูลฟ้องต่อไป แล้วสั่งหรือพิพากษาใหม่ตามรูปคดี จำเลยฎีกาว่า แม้ในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง โจทก์ก็ต้องยื่นบัญชีพยานก่อนวันนัดไต่สวนมูลฟ้อง ๓ วัน ศาลฎีกาเห็นว่า ตาม ป.วิ.อ. มาตรา ๑๖๕ วรรค ๓ ว่า ก่อนที่ศาลประทับฟ้องมิให้ถือว่าจำเลยอยู่ในฐานะเช่นนั้น และว่าศาลมีอำนาจไต่สวนมูลฟ้องลับหลังจำเลย (ในคดีราษฎรเป็นโจทก์) และห้ามมิให้ศาลถามคำให้การจำเลย จึงถือเป็นหลักได้ว่าการไต่สวนมูลฟ้องเป็นเรื่องระหว่างศาลกับโจทก์ ป.วิ.พ.มาตรา ๘๘ ซึ่งกำหนดให้ยื่นบัญชีระบบพยานต่อศาลก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่า ๓ วัน จึงไม่ต้องนำมาใช้บังคับ เพราะบทมาตรานี้มีไว้เพื่อรักษาประโยชน์ให้คู่ความ แต่ในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง จำเลยยังมิได้อยู่ในฐานะเป็นคู่ความ แม้กฎหมายจะให้โอกาสจำเลยมาซักค้านพยานโจทก์ได้ แต่สภาพแห่งการเป็นคู่ความก็ยังไม่บังเกิดขึ้น และตาม ป.วิ.พ. มาตรา ๘๘ และ ๘๗ (๒) ก็แสดงให้เห็นว่า ที่ให้ระบุพยานก่อน ๓ วันนี้ ไม่ใช่เกณฑ์ตายตัว กฎหมายยังให้โอกาสศาลพิเคราะห์เป็นอย่างอื่นได้ เพื่อประโยชน์ของความยุติธรรม คดีนี้โจทก์ได้ยื่นบัญชีพยานต่อศาลในวันนัดไต่สวนและได้นำพยานมาศาลด้วยแล้ว โอกาสที่ทนายจำเลยจะซักค้านก็ย่อมมีอยู่แต่เมื่อจำเลยมิได้อยู่ในฐานะเป็นคู่ความตาม ป.วิ.อ.มาตรา ๒๑๖ แล้ว จำเลยก็ไม่มีสิทธิฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้ยกฎีกาจำเลย ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 124/2502 นายอู๊ด ลิกโห้ โจทก์ นายมี โพธิพุ่ม จำเลย