คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2038/2499

พฤติการณ์อย่างไรเรียกว่าครอบครอบและอย่างไรเรียกว่าเจตนายึดถือทรัพย์สินเพื่อตน เป็นเจ้าของหนองน้ำใช้สิทธิทำการจับปลาแต่ในฤดูจับปลาเพียง 3 เดือนในปีหนึ่ง ส่วนนอกฤดูจับปลาปล่อยผู้อื่นเข้าทำนาตามขอบหนองทุก ๆ ปี ดังนี้ถือว่าเจ้าของหนองใช้สิทธิครอบครอบขอบหนองนั้น ไม่จำต้องคัดค้านห้ามปรามผู้เข้ามาทำนาและจะถือว่าเจ้าของหนองทอดทิ้งหนองไม่ได้.

คู่ความพิพาทกันเรื่องที่ดินขอบหนอง หนองนี้ทางราชการยอมให้เอกชนถือสิทธิได้ เจ้าของหนองได้ทำการจับปลาทุก ๆ ฤดูการจับปลามีกำหนด ๓ เดือนในปีหนึ่งจำเลยทั้งสามเป็นผู้รับมรดกหนองนี้ทำการจับปลาต่อมาทุก ๆ ปี โจทก์เข้าแผ้วถางที่ดินเพื่อทำนาในอาณาเขตหนองนี้มาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๕ และทำนาแต่ในฤดูนาเท่านั้น นอกจากฤดูนาโจทก์มิได้เกี่ยวข้อง เจ้าของหนองคงใช้ที่พิพาทให้ผู้เช่าจับปลาทุกปีมิได้เว้น เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๖ จำเลยนำเจ้าพนักงานรังวัดปักหลักเขตหนองเพื่อประกาศรับมรดกโจทก์จึงฟ้องว่าโจทก์เป็นเจ้าของที่พิพาท ขอให้ห้ามจำเลยมิให้เกี่ยวข้อง จำเลยให้การว่าหนองพิพาทเป็นของจำเลย ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ตัดสินว่าโจทก์ครอบครองที่พิพาท ๘-๙ ปีโดยเจ้ามรดกหรือจำเลยมิได้เข้าเกี่ยวข้องในลักษณะอันจะพึงถือได้ว่ายังคงหวงแหนที่พิพาทอยู่ โจทก์ย่อมมีสิทธิครอบครองในที่พิพาท พิพากษาห้ามมิให้จำเลยเข้าเกี่ยวข้อง จำเลยฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า การปฏิบัติของฝ่ายจำเลยผู้เป็นเจ้าของหนองในการใช้ประโยชน์จาหนองในฤดูจับปลาดังกล่าวข้างต้นนั้น เป็นการใช้สิทธิครอบครองที่ขอบหนองของตนตามสภาพ ไม่จำต้องทำประโยชน์อื่นใดในที่นั้นอีก การที่โจทก์เข้าไปทำนาในที่พิพาทก็เข้าไปทำแต่เฉพาะที่เจ้าของหนองมิได้ใช้ที่พิพาททำการจับปลาไม่กระทบกระเทือนการใช้สิทธิของเจ้าของหนองประการใด เจ้าของหนองไม่จำต้องคัดค้านห้ามปราม และจะว่าเจ้าของหนองทอดทิ้งไม่ได้ เมื่อพฤติการณ์ของโจทก์เป็นเช่นนี้ จึงกล่าวไม่ได้ว่าโจทก์เข้าไปทำนาในที่พิพาทโดยเจตนาจะยึดถือเอาเป็นของตน โจทก์จึงไม่มีสิทธิครอบครอง จึงพิพากษากลับให้ยกฟ้อง. ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2038/2499 นายนวล ข่ายสุวรรณ โจทก์ นางบัวจันทร์ ศีติสาร กับพวก จำเลย