คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 610/2514

ผู้ร้องซื้อที่ดินจากจำเลยและได้ใช้สิทธิครอบครองที่ดินตลอดมาตั้งแต่ซื้อ และปลูกเรือนลงในที่ดินนั้น แต่จำเลยยังไม่ได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิที่ดินให้ผู้ร้อง ต่อมาจำเลยถูกพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลายเมื่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยึดที่ดินแปลงนี้ ก็จะยึดเรือนของผู้ร้องด้วยไม่ได้ เพราะกรณีเข้าข้อยกเว้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 109 ซึ่งไม่ถือว่าเรือนของผู้ร้องเป็นส่วนควบของที่ดินจำเลย

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยเป็นบุคคลล้มละลาย ผู้ร้องยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นว่า เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยึดเรือนของผู้ร้องซึ่งปลูกอยู่ในที่ดินโฉนดที่ ๒๗๙๖ ผู้ร้องได้ยื่นคำร้องขัดทรัพย์ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สอบสวนแล้วมีคำสั่งว่า เรือนของผู้ร้องตกเป็นส่วนควบของที่ดิน ผู้ร้องไม่มีสิทธิร้องขัดทรัพย์ไม่ให้ถอนการยึด ผู้ร้องจึงขอให้ศาลสั่งปล่อยเรือน เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ของผู้ล้มละลายคัดค้านว่า ผู้ร้องทำสัญญาซื้อขายที่ดินตามคำร้องจากผู้ล้มละลาย ยังมิได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์เรือนที่ผู้ร้องปลูกลงในที่ดินย่อมเป็นส่วนควบของเจ้าของที่ดินจึงเป็นของผู้ล้มละลาย ผู้ร้องไม่มีสิทธิร้องขัดทรัพย์ ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยาน แล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้องของผู้ร้อง ผู้ร้องอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ข้อเท็จจริงรับกันว่า เมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๒ ผู้ร้องทำหนังสือสัญญาซื้อที่ดินโฉนดที่ ๒๗๙๖ ของจำเลย แล้วผู้ร้องปลูกเรือน ๑ หลังลงในที่ดินนั้น ผู้ร้องผ่อนชำระราคาที่ดินให้จำเลยครบถ้วนแล้ว แต่จำเลยโอนที่ดินให้ยังไม่ได้เพราะติดจำนอง ต่อมาในปี ๒๕๐๖ จำเลยถูกศาลพิพากษาให้เป็นบุคคลล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยึดที่ดินโฉนดที่ ๒๗๙๖ และยึดเรือนนี้ด้วย มีปัญหาว่าเรือนนี้เป็นส่วนควบของที่ดินหรือไม่ เห็นว่าผู้ร้องผ่อนชำระราคาที่ดินให้จำเลยครบถ้วนแล้ว แต่จำเลยยังไม่ได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้ผู้ร้อง แม้จะถือว่าที่ดินยังเป็นของจำเลย และเรือนพิพาทจะมีลักษณะถาวรติดที่ดินก็ตาม แต่ผู้ร้องใช้สิทธิครอบครองที่ดินนี้ตั้งแต่ซื้อจากจำเลยตลอดมา เมื่อผู้ร้องมีสิทธิในที่ดินและใช้สิทธินั้นปลูกเรือนพิพาทลงไว้ในที่ดิน กรณีก็เข้าข้อยกเว้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๐๙ ไม่ถือว่าเรือนพิพาทเป็นส่วนควบกับที่ดินของจำเลยผู้ล้มละลายเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่มีสิทธิยึดเรือนพิพาทซึ่งเป็นของผู้ร้อง พิพากษากลับ ให้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ปล่อยเรือนพิพาทให้ผู้ร้อง ดูฉบับย่อ ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 610/2514 นายสงวน ทองไพฑูรย์ โจทก์ นายสง่า แก้วมีแสง ที่ 1 กับพวกรวม 2 คน จำเลย นาวาโทมานิต วีรเดชะ ผู้ร้องขัดทรัพย์